Tết Trung Thu - Tết khuyến học xưa và nay 

Vui Tết trung thu.

PTO- Việt Nam là nước có nhiều tết cổ truyền ở vùng Đông Nam châu Á. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian thì trong một năm Việt Nam có tới 11 tết cổ truyền lớn nhỏ được tổ chức vào các tháng âm lịch chung cho tất cả các dân tộc, vùng, miền trên cả nước. Các tết cổ truyền đó là: Tết nguyên đán (tết cả) vào ngày mồng 1-2-3 tháng giêng, khai hạ (7-1), Thượng nguyên (Nguyên tiêu) 15-1, Thanh minh (Hàn thực) 3-3, Phật đản (tắm phật) 8-4 (nay là 15-4), Đoan ngọ (5-5), Trung nguyên (15-7), Trung thu (15-8), Trùng cửu (9-9), Trùng thập (cơm mới), 10-10 và Tết ông công ông táo (23-12).

Ngoài nội dung hướng thiện, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình yên, no đủ, hạnh phúc... mỗi tết cổ truyền còn có những nội dung sinh hoạt mang ý nghĩa văn hóa riêng. Tết Nguyên đán gắn liền với tục làm bánh trưng, bánh dầy, tưởng nhớ tổ tiên, Tết mùng 3 tháng 3 gắn liền với tục làm bánh trôi, đi tảo mộ, Tết mồng tháng 5 gắn liền với tục làm rượu nếp, giết sâu bọ... Đặc biệt Tết Trung thu (Tết rằm tháng 8) tết của trẻ em với nhiều đồ chơi và các hoạt động vui chơi giải trí mang ý nghĩa khuyến học rất sâu sắc.

Ngày xưa, Tết Trung thu không thể thiếu đèn ông sao, đèn kéo quân, hình ông tiến sĩ, bánh kẹo và trái cây như bưởi, hồng, táo, ổi... cho trẻ chơi và phá cỗ trông trăng. Trò chơi được trẻ yêu thích nhất là hội múa lân và rước đèn ông sao trong điệu trống tùng rinh rinh, nhiều cơ sở thủ công sản xuất các loại đèn lồng, đầu và mình lân, mặt và bụng ông địa và rất nhiều các đồ chơi có mầu sắc, hình dáng, kích thước khác nhau rất hấp dẫn. Vài tuần trước tết, khắp chợ cùng quê đâu đâu cũng có các loại hàng phục vụ Tết Trung thu rực rỡ sắc mầu và tấp nập người mua bán. Nhà ai cũng sắm cho con mình vài thứ đồ chơi và hoa quả, bánh kẹo. Các cụm dân cư, làng xã đều tổ chức cho trẻ rước đèn ông sao, múa lân, vui văn nghệ, phá cỗ dưới ánh trăng rằm sáng tỏ.

Đồ chơi đặc trưng tiêu biểu của Tết trung thu xưa là đèn ông sao, tượng ông tiến sĩ và đèn kéo quân. Theo quan niệm của người xưa, các đồ chơi này là  biểu tượng của vận mệnh, trí tuệ và tài năng của con người. Cha mẹ sắm cho mỗi đứa trẻ một đèn ông sao thật đẹp, thật sáng, đây chính là niềm mong ước của cha mẹ muốn sao bản mệnh của con mình được trong sáng như trăng rằm, học hành thông minh thi đỗ đậu cao (tiến sĩ). Tiến sĩ là người có học vị cao, văn tài lỗi lạc, ngôi sao sáng trong xã hội để giúp dân, giúp nước. Đồ chơi ông tiến sĩ hay ông nghè tháng tám là hình tượng một khôi nguyên, có khuôn mặt thanh tú, nước da hồng hào, môi tươi, mắt sáng, trang phục đủ cờ, biển, áo, mũ, cân, đai, hài hộp rực rỡ màu sắc ngồi dưới án lọng xanh rất oai vệ. Còn đồ chơi đèn kéo quân cũng được làm rất công phu với hình tráng sĩ cưỡi ngựa mang gươm dẫn đầu đoàn quân hùng dũng đang truy đuổi quân giặc. Đèn kéo quân trong Tết Trug thu cũng nhằm mục đích khuyến khích con  em tích cực rèn luyện thể lực, dũng khí để sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc.

Ngày nay, kinh tế phát triển, đời sống nâng cao, việc tổ chức Tết Trung thu cho trẻ em được gia đình và cả xã hội rất quan tâm. Nhà nước có nhiều nhà máy, cơ sở doanh nghiệp chuyên sản xuất những mặt hàng quần áo, giày dép, bánh kẹo, đồ chơi cho trẻ, đặc biệt là những mặt hàng phục vụ cho vui Tết Trung thu rất phong phú, đa dạng, hấp dẫn. Ngoài những mặt hàng về đồ chơi truyền thống như đã nêu ở trên còn có rất nhiều mặt hàng về đồ chơi điện tử nội và ngoại nhập rất hiện đại như: Máy bay, ô tô, tàu thủy, máy điện thoại... khi chơi trẻ chỉ cần bấm vào phím, nút là đồ chơi phát ra tiếng nói, bản nhạc hoặc chuyển động theo chức năng của nó trông rất vui mắt, có tác dụng gợi trí tò mò, lòng đam mê khoa học cho trẻ. Đó là những trò chơi mang ý nghĩa khuyến học rất sâu sắc. Đây cũng là điều gia đình và xã hội mong muốn thế hệ trẻ luôn chăm ngoan học tốt, trở thành người tài giỏi trên các lĩnh vực khoa học để sẵn sàng tham gia vào việc bảo vệ và xây dựng quê hương, đất nước giàu đẹp. Ngoài những đồ chơi mang ý nghĩa khuyến học, trong đêm vui trung thu nhiều địa phương còn tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi hái hoa dân chủ, kính vạn hoa, đố vui... mang ý nghĩa khuyến học rất sâu sắc. Nhiều gia đình, khu dân cư, làng xã nhân dịp này còn long trọng tổ chức phát thưởng cho con em học giỏi, đã có tác dụng khích lệ phong trào khuyến học trong gia đình và xã hội rất lớn.

Các đồ chơi và trò chơi trong dịp Tết Trung thu xưa và nay đều mang ý nghĩa khuyến khích trẻ em ra sức học tập, rèn luyện để trở thành những người tài giỏi. Vì vậy Tết Trung thu là tết mang ý nghĩa khuyến học truyền thống của dân tộc Việt Nam và cũng chính vì vậy mà Tết Trung thu đã được mọi người nhất là các bậc cha mẹ quan tâm đặc biệt.