Thực trạng đời sống văn hóa tinh thần người lao động ở Khu công nghiệp Thụy Vân 

PTO- Những năm gần đây, tỉnh ta đã tập trung đầu tư xây dựng các cụm công nghiệp, khu công nghiệp để thu hút các nguồn vốn đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm cho người lao động, góp phần đắc lực vào sự tăng trưởng kinh tế- xã hội của tỉnh. Chỉ tính riêng khu công nghiệp Thuỵ Vân, kể từ khi đi vào hoạt động đến nay đã thu hút 47 dự án đầu tư, trong đó có 37 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất- kinh doanh, với các ngành nghề chủ yếu như sản xuất bao bì PP, PE xuất khẩu, dệt may và dịch vụ dệt may, chế biến nông sản thực phẩm, sản xuất hoá chất... Năm 2006, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp Thuỵ Vân đạt tổng giá trị sản xuất hơn 950 tỷ đồng, đạt 13,2% tổng giá trị sản xuất của toàn tỉnh; riêng 6 tháng đầu năm 2007, giá trị sản xuất đạt 685 tỷ đồng. Cũng trong 6 tháng đầu năm, khu công nghiệp Thuỵ Vân đã thu hút trên 12. 300 lao động đến từ các địa phương trong tỉnh và các tỉnh bạn vào làm việc trong các doanh nghiệp.

Một thực tế đang diễn ra ở các khu công nghiệp, cụm công nghiệp nói chung, khu công nghiệp Thuỵ Vân nói riêng đó là vấn đề nhà ở và hoạt động văn hoá tinh thần cho người lao động hiện đang tồn tại nhiều bất cập. Bên cạnh đó chế độ tiền công, thu nhập, điều kiện làm việc cho người lao động không được đảm bảo. Hầu hết công nhân lao động là con em ở các vùng nông thôn, mới tốt nghiệp THPT hoặc không thi đỗ vào các trường Trung học Cao đẳng, Đại học…, trình độ lao động phổ thông chưa được đào tạo cơ bản để có trình độ kỹ thuật nghề nghiệp và ý thức tác phong công nghiệp chưa cập với nền công nghiệp hiện đại, nhất là trong điều kiện làm việc tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Toàn bộ các doanh nghiệp đang hoạt động trong khu công nghiệp đều không, hoặc chưa xây dựng được nhà ở cho người lao động. Do vậy, khi đến làm việc tại khu công nghiệp, người lao động phải tự thuê nhà ở trong điều kiện hết sức chật chội, thiếu nước, thiếu điện, môi trường thiếu trong sạch, không sách báo, không truyền hình, radio.. đi kèm với đó là giá thuê nhà đắt đỏ: 150 - 170.000 đồng một phòng chưa đầy chục m2, chưa kể tiền điện, nước sinh hoạt hàng ngày. Tuy vậy, diện tích nhỏ hẹp ấy vẫn là nơi sinh sống, ăn ở của 2 đến 3 người, thậm chí có phòng có đến 4 nam thanh niên cùng ở để…đỡ tiền thuê nhà. Và một thực tế nữa, đó là tình hình an ninh không được đảm bảo vì hầu hết các nhà trọ, khu nhà trọ đều nằm ở các khu dân cư, xa địa bàn trung tâm, các tệ nạn xã hội có điều kiện phát sinh, phát triển.

 Các doanh nghiệp khi đi vào sản xuất luôn quan tâm đến vấn đề lợi nhuận mà rất ít quan tâm đến việc chăm lo đời sống vật chất cũng như các hoạt động văn hoá tinh thần cho người lao động. 100% doanh nghiệp bố trí sản xuất theo ca, kíp và những khi vào thời điểm mùa vụ thường huy động nhân lực lao động thêm giờ, tăng ca. Tiền lương bình quân của người lao động tại đây hiện đang đạt ở mức 730.000 đồng/ người/ tháng; mỗi ca làm việc thêm giờ được người sử dụng lao động trả thêm tiền công 5.000 đồng/ người/ giờ làm thêm, do đó mà bình quân thu nhập đạt khoảng 900.000 đồng/ người/ tháng. Nếu tính cặn kẽ các khoản chi phí của một công nhân bình thường trong điều kiện giá cả leo thang như hiện nay thì số thu nhập đó chỉ vừa đủ trang trải (một cách tằn tiện) cho một lao động, chưa tính đến những lao động đã có gia đình và chưa kể đến những chi phí cho những rủi ro bất ngờ sảy ra trong quá trình lao động như tai nạn lao động hoặc ốm đau cần đi chữa trị…Mặt khác, do sức ép của công việc buộc người lao động phải làm việc đảm bảo tiến độ, chất lượng và hiệu quả sản phẩm làm ra đáp ứng nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp mà hầu hết anh, chị em công nhân ít được tham gia (hoặc chưa được tham gia) vào các sinh hoạt văn hoá, thể thao, các hoạt động tập thể như nghe thông tin thời sự, trao đổi toạ đàm về các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội đang diễn ra…Vì thế hầu hết CNLĐ rơi vào tình trạng thiếu thông tin, hạn chế về những nhận thức xã hội cũng như về các chế độ chính sách có liên quan trực tiếp đến người lao động, đôi khi bị chủ sử dụng lao động vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình mà vẫn không biết hoặc cũng có nhiều trường hợp CNLĐ vi phạm hợp đồng, vi phạm quy chế hoạt động  của doanh nghiệp mà bản thân vẫn không nhận biết được đầy đủ v.v.

Đứng trước thực trạng đó, Ban chấp hành Công đoàn các khu công nghiệp Phú Thọ đã có nhiều giải pháp nhằm khắc phục và nâng cao đời sống văn hoá tinh thần cho người lao động trong khu công nghiệp. Song song với việc tập trung phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS , CĐ các khu công nghiệp đã chú trọng công tác bồi dưỡng, đào tạo nguồn cán bộ công đoàn, thực hiện chức năng đại diện, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tổ chức các phong trào thi đua trong CNLĐ, đồng thời tổ chức tuyên truyền, giáo dục nhận thức cho người lao động để họ nắm được những kiến thức cơ bản tự bảo vệ mình và không vi phạm pháp luật. CĐ các khu công nghiệp cũng đã phối hợp với các cơ quan chức năng, các ban chuyên đề của LĐLĐ tỉnh tổ chức tuyên truyền về phòng chống ma tuý, tội phạm, phòng chống HIV/ AIDS, tuyên truyền về chăm sóc sức khoẻ sinh sản, sức khoẻ tình dục và bình đẳng giới… đồng thời trang bị một số bảng tin tuyên truyền tại một số doanh nghiệp có đông CNLĐ. Hàng năm, CĐ các khu công nghiệp đều tổ chức Hội thao với các môn thi đấu như bóng đá, bóng chuyền, cầu lông…tạo điều kiện cho các doanh nghiệp được giao lưu, học hỏi, đồng thời nâng cao sức khoẻ thể chất cho người lao động. Tuy nhiên, các hoạt động này chưa được thường xuyên và mới chỉ dừng lại ở bề nổi mà chưa đi vào chiều sâu, chưa đến được hầu hết các doanh nghiệp.

Về phía tỉnh, được sự quan tâm của Tổng LĐLĐ Việt Nam và LĐLĐ tỉnh, CĐ các khu công nghiệp đã được đầu tư xây dựng hoàn thiện trụ sở làm việc bảo đảm có nơi tổ chức các hoạt động CĐ, các sinh hoạt văn hoá tinh thần cho cán bộ công đoàn và người lao động. Đây còn là nơi đón tiếp CNLĐ, là nơi tuyên truyền, giáo dục, nơi giải quyết các tranh chấp lao động, nơi sinh hoạt văn hoá văn nghệ, thể thao, đọc sách báo tìm hiểu thông tin và tư vấn pháp luật cho người lao động. Cùng với đó, UBND tỉnh cũng đã phê duyệt, cấp đất, đầu tư xây dựng công trình nhà ở cho người lao động khu công nghiệp Thuỵ Vân với quy mô 9 toà nhà cao tầng, sau khi hoàn thiện sẽ đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho gần 3.000 CNLĐ. Trước sự kiện này, tư tưởng CNLĐ khu công nghiệp Thuỵ Vân rất phấn khởi vì không bao lâu nữa họ sẽ không phải sinh sống trong những khu nhà trọ dột nát, ẩm thấp, chật chội mà sẽ được chuyển đến ở những căn phòng chung cư rộng rãi, thoáng mát, sạch sẽ. Nhưng họ vẫn băn khoăn, đó là giá cả cho thuê liệu có phù hợp với thu nhập của mình?

Đó là những vấn đề lâu dài, còn hiện tại vẫn đang diễn ra nhiều điều bất cập cần được giải quyết. Theo ông Đặng Hữu Liết - Chủ tịch CĐ các khu công nghiệp Phú Thọ thì việc đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp tập trung trên địa bàn là hết sức cấp thiết. Bên cạnh những nỗ lực của các doanh nghiệp và bản thân người lao động trong việc phát triển sản xuất kinh doanh, đi đôi với thực hiện đúng, đủ các chế độ, chính sách, cải thiện điều kiện sống và làm việc cho CNLĐ thì vẫn cần phải có sự quan tâm hỗ trợ của nhà nước về nhà ở; nơi khám chữa bệnh;cải tạo môi trường; quy hoạch khu vui chơi thể thao, văn hoá; duy trì hệ thống đèn thắp sáng, các loại biển báo giao thông, phương tiện nghe nhìn công cộng… trong các khu công nghiệp để phục vụ nhu cầu sinh hoạt, học tập, làm việc và vui chơi giải trí của người lao động. Có như vậy người lao động mới có đủ điều kiện để gắn bó với doanh nghiệp, đồng thời tham gia tích cực vào công cuộc phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.