Đừng để lời ru thêm buồn 

Tư vấn kiến thức SKSS, KHH gia đình cho phụ nữ dân tộc trong độ tuổi sinh đẻ.

PTO- Lâu lắm rồi tôi mới có dịp tới thăm gia đình người chị họ ở xã miền núi Gia Điền huyện Hạ Hòa. Nhà chị họ tôi ở chênh vênh trên một quả đồi, muốn vào nhà phải đi qua bờ ruộng nhỏ. Ba năm nay, chị đi XKLĐ nên tôi cũng ít đến chơi. Một ngày cuối tuần biết chị về nghỉ 1 tháng rồi lại đi tiếp nên tôi đã dành thời gian lên thăm gia đình chị. Nhà của anh chị xây 3 gian lợp lá cọ. Gian bếp trát đất, mái lụp xụp. Anh chị bảo phải lo cho các cháu ăn học đâu vào đấy rồi mới tính đến chuyện sửa sang nhà cửa.

Chị họ tôi lấy chồng từ lúc 18 tuổi, anh rể khi đó mới 20 tuổi, (giờ anh mới 39, chị 37 tuổi) mà con gái lớn đã tốt nghiệp lớp 12, thằng em năm nay đã lên lớp 11. Trong bữa cơm chiều thân mật, anh chị tôi thổ lộ gia đình đang loay hoay chưa biết tìm trường gì để cho con lớn theo học tiếp. Nghe vậy cậu con trai khuyên một câu xanh rờn: Chị ở nhà mà lấy chồng. Mặc kệ chị gái vùng vằng dỗi không ăn cơm, thằng bé vẫn vô tư bô bô: Đấy chị D ở đội dưới còn kém chị một tuổi mai chạm ngõ rồi đấy, chị N học cùng chị cũng đem thiệp đến mời rồi, hay chị bảo bạn trai chị về mang trầu cau đến hỏi đi, con gái học song thì ế à.

Sau bữa cơm, bên ấm nước trà, anh họ tôi cho biết: Nhiều năm nay ở Gia Điền không còn tình trạng tảo hôn, nhưng chuyện lấy chồng khi vừa đủ tuổi kết hôn thì nhiều. Chị tôi giải thích: Con gái ở quê là thế, đứa nào gia đình có điều kiện cho đi học thì còn được biết đây biết đó, còn không thì đủ tuổi có người hỏi là cho cưới liền. Bạn học thời chăn trâu của chị giờ có người đã lên chức ông, bà ngoại rồi đấy. 

Buổi tối ở Gia Điền, bóng đèn điện chỉ đỏ hoe hoe dây tóc, ánh sáng le lói như đèn dầu, nếu không có tăng điện, ổn áp lioa thì những vật dụng như ti vi, quạt đều không dùng được. Chưa đến 20 giờ tối, nhà anh chị tôi đã đông khách của cháu gái. Tôi rủ chị họ ra đồng hóng gió. Ngồi trên bờ ruộng nhỏ, chị tôi kể: Con gái ở quê thời nào cũng vất vả, mới nứt mắt ra đã vội lấy chồng, rồi mải lo việc gia đình mà không dám nghĩ tới bản thân. Ngay như thím bọn trẻ, cách đây 3 năm, khi mới về làm dâu, lúc ấy thím chưa đầy 19 tuổi, trẻ trung, khoẻ mạnh. Giờ một nách 2 con, thằng lớn chưa đầy 2 tuổi, thằng bé vừa sinh, mới 22 tuổi nhưng nhìn thím ai cũng cũng bảo phải 30 tuổi rồi.

Lấy chồng sớm ở quê đã trở thành nếp, nếu trên 22 tuổi mà chưa có người hỏi cưới sẽ bị coi là ế. Ông Nguyễn Xuân Sính, Bí thư đảng ủy xã trầm ngâm: Người dân quê chúng tôi vẫn còn nghèo, nên tư tưởng cho con gái lấy chồng sớm luôn tiềm ẩn trong tâm thức của những người làm cha làm mẹ với những lý do rất đơn giản: Con gái đến tuổi phải lấy chồng. Nhiều cháu học rất giỏi nhưng gia đình không có điều kiện kinh tế nên chỉ học hết THCS là ở nhà giúp gia đình vài năm đợi đến tuổi là “chống lầy”...

Lấy chồng sớm, rồi đẻ mau, đẻ dày khiến người mẹ héo gầy, đứa trẻ không được chăm sóc đầy đủ bị suy dinh dưỡng. Ở Gia Điền hiện nay, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng vẫn còn 21,1%. Tỷ lệ hộ nghèo còn 117 hộ. Được cháu tôi kể, chị của bạn cháu lấy chồng sớm rồi đẻ mau, gia đình chị lại ở riêng nên khi chị mới sinh em bé được 10 ngày đã phải để đứa lớn trông đứa bé để đi hái chè. Nhìn chị ấy xanh xao, gầy gò, bọn trẻ con thì bụng ỏng tội lắm. Rồi còn nhiều gia đình trẻ, vợ đẻ mau, sức khoẻ yếu, một mình người chồng làm không đủ ăn dẫn đến vợ chồng xung đột cãi vã nhau…

Trung bình vào mùa cưới, ở Gia Điền phải có chục cặp đăng ký kết hôn với tuổi đời trung bình của các cô dâu 18,19 tuổi. Lấy chồng sớm, các em phải mang trên mình trọng trách lớn trong khi các bạn cùng trang lứa vẫn đang mải miết với sách bút. Tâm sự với Hương, công dân của xã Gia Điền đang là sinh viên Trường đại học kinh tế ở Hà Nội về nghỉ hè tôi được nghe cô thổ lộ: Dịp nghỉ hè về nhà không có bạn học cũ để chơi vì các bạn đã xây dựng gia đình và có con hết, nhiều khi muốn gặp các bạn nhưng họ đều bận phải đi làm để lo cho gia đình, có nhiều bạn còn tránh mặt vì ngượng.

“Lấy chồng sớm làm gì, để lời ru thêm buồn”, câu hát vọng ra từ ngôi nhà ven đường như lời cảnh tỉnh với các cô gái trẻ miền núi Gia Điền hãy nghĩ đến tương lai của mình.