Thị trấn bên sông Lô 

Bên tượng đài chiến thắng Sông Lô.

PTO- Một chiều mùa hè, tôi quyết định lang thang một mình trên con đường dọc theo bờ sông Lô phía thị trấn Đoan Hùng. Lý do thật đơn giản, tôi muốn  thoả thê tận hưởng làn gió mát từ dưới sông thổi lên, nghe nhịp chèo ai khua nước dạt dào lúc chiều về, mê mải thả tầm mắt trông về phố huyện, phía Hữu Đô, Đại Nghĩa để thấy được sự đổi thay kỳ diệu của xứ bưởi anh hùng. Gió hạ mơn man. Sông Lô nước trong xanh. Chiều buông màu tím sẫm. Tháp bưu điện, cột thu phát đài truyền thanh, truyền hình của huyện cùng những ăng ten vô tuyến, những tháp nhà mái vòm mái Thái đủ kiểu của khu đô thị thị trấn nổi bật lên trên nền những rẻ quạt hoàng hôn phía trời tây tạo nên một bức hoạ thiên nhiên thật kỳ ảo.

Con đường từ gốc gạo Đầu Lô lên tượng đài Chiến thắng sông Lô giờ thay đổi nhiều quá. Chẳng còn ổ trâu, ổ gà, nắng thì bụi, mưa thì bùn đất lẹp nhẹp vừa hẹp vừa lồi lõm như trước nữa, nó đã được tôn cao mở rộng, cấp phối và chuẩn bị trải nhựa. Tâm hồn tôi thư thái lạ lùng trước cảnh thanh bình nên thơ của thị trấn bên bờ sông Lô xứ bưởi.

Mấy hôm vừa rồi, tôi dành thời gian ngao du các khu của thị trấn. Quả thực, tôi khá bất ngờ trước sự đổi thay nhanh chóng của nơi đây. “Mặt tiền” phố huyện đổi thay thì rõ rồi. Phố ra phố, đường ra đường, nhà ra nhà. Cũng ba bốn tầng, cũng hotel, restaurant, cũng cửa hàng cửa hiệu sầm uất, cũng người xe đi lại tấp nập chẳng kém gì dưới xuôi. Suốt từ đầu thị trấn giáp xã Sóc Đăng lên đến đầu cầu Đoan Hùng, nhà cửa phố xá hai bên đường san sát, đủ kiểu. Đường làng ngõ xóm đã được mở mang rộng rãi, đa phần là bê tông hoặc rải đá răm. Nhiều hộ xây nhà to như công sở. Bao quanh những căn hộ đó là vườn cây ăn quả sum suê. Cái no, cái ấm cứ ngời ngời hiện lên trên những trang trại, nhà vườn hiện đại đó. Ở tất cả 9 khu hành chính của thị trấn đều có nhà văn hoá khang trang. Có cái vừa mới xây xong vẫn còn thơm mùi vôi vữa. Có khu có cổng chào hoành tráng với dòng chữ rất tự hào “Khu dân cư văn hoá…”. Bây giờ đến với thị trấn Đoan Hùng không chỉ có quốc lộ 2, quốc lộ 70 mà còn rất nhiều đường liên huyện, liên xã rất thuận tiện cho lưu thông hàng hóa và sinh hoạt của người dân.

Kể từ năm 1994, xã Thọ Sơn trở thành thị trấn Đoan Hùng đến nay đã 13 năm song sự thay đổi ấy, bứt phá ấy thực sự chỉ diễn ra mấy năm gần đây. Tôi biết, bốn, năm năm về trước tình hình thị trấn cũng khá phức tạp. Đội ngũ cán bộ có người còn để nhân dân dị nghị  do vi phạm về đất đai, ngân sách, xây dựng… Nghĩ tới điều này, tôi chợt nhớ tới anh bạn Đinh Trung Tiến của tôi. Đang là huyện ủy viên, trưởng phòng Tổ chức lao động xã hội huyện, anh được Thường trực huyện ủy quyết định điều động về làm Bí thư Đảng ủy thị trấn Đoan Hùng. Không ít người, trong đó có tôi lúc đó rất lo cho anh. Liệu anh có làm được điều gì để lấy lại tư thế cho thị trấn, lấy lại khí thế Đại Phong của Đồng Tâm năm xưa? Và bây giờ, thị trấn thế này đây, yên tâm quá.

Hôm làm việc với anh Đinh Trung Tiến, Huyện ủy viên, Bí thư Đảng ủy thị trấn, anh đọc vanh vách các số liệu của thị trấn cho tôi  nghe. Thu ngân sách năm 2006 đạt 1,7 tỷ đồng (bình quân 1 triệu đồng/hộ), gấp 3 lần năm 2004. Trong 3 năm, thị trấn đã trả nợ cũ về xây dựng cơ bản được 300 triệu đồng, nợ về chi thường xuyên (có khoản từ 1994) 150 triệu đồng. Xây dựng mới 4 nhà văn hoá, sửa 4 cái khác tổng trị giá gần 1,2 tỷ đồng; sửa 2 trường tiểu học (250 triệu đồng, xây trường mầm non (600 triệu đồng), làm mới 2,6 km đường đá răm, 4,5 km đường bê tông trị giá 651 triệu đồng. Chỉnh trang khuôn viên trụ sở 350 triệu đồng. Tất cả các công trình đều thanh toán sòng phẳng, không nợ B một xu. Tôi trợn tròn mắt ngạc nhiên, trong đầu vội nhẩm tính: “Khoảng hơn ba tỷ chứ ít gì!”. Anh Tiến xác nhận: “Cỡ ấy”. Tôi hỏi luôn: “Làm thế nào mà anh thu được nhiều và làm được nhiều công trình thế?”. Anh bộc bạch: “Khai thác nguồn thu. Không bỏ sót nguồn thu. Điều quan trọng nhất trong quản lý ngân sách, xây dựng là thực hiện nghiêm chỉnh quy chế dân chủ. Khi nhận nhiệm vụ về thị trấn, mình cho mua ngay một két sắt. Có người bảo tiền ở đâu mà quỹ với chả két. Mặc, cứ mua. Sau đó là xác định nguồn thu, giải pháp thu. Thu đến đâu cho vào két đến đó. Cán bộ tuyệt đối không được cầm tiền ngân sách. Đồng thời với việc khai thác nguồn thu tại chỗ (ngân sách và nhân dân), mình chủ trương gọi vốn đầu tư từ bên ngoài. Trong xây dựng cũng vậy, phải thực hiện dân chủ, công khai. Tuyệt đối không được hình thức. Các ban đều phải có người dân tham gia. Quyền lợi của người dân ở đó, họ trực tiếp làm, trực tiếp giám sát, còn có gì mà thắc mắc nữa”.

“Đấy là về xây dựng. Còn các lĩnh vực khác thì sao?”. Tôi sốt sắng hỏi. Anh Tiến hào hứng: “Ngân sách, quy chế dân chủ, sự đoàn kết nội bộ là cái cốt lõi. Làm được ba điều đó thì những vấn đề khác sẽ đơn giản. Đảng bộ thị trấn có 262 đảng viên, 13 chi bộ (1 chi bộ cơ quan, 3 chi bộ trường học, 9 chi bộ khu dân cư), chú biết đấy, lực lượng cán bộ trung cao cấp nghỉ hưu ở đây nhiều lắm. Chất xám ấy nếu biết khai thác sử dụng thì là một vốn rất quý. Đồng thời với việc củng cố sự đoàn kết, việc quan trọng nữa là bổ sung xây dựng quy chế làm việc của đảng ủy, của ủy ban, các ban, ngành đoàn thể rồi cứ theo quy chế mà điều hành. Đoàn kết, dân chủ trên cơ sở quy chế. Cán bộ thị trấn dứt khoát phải làm việc theo giờ Nhà nước tại công sở. Ban công an trực 24/24 giờ. Đội ngũ công an viên được trang bị đồng phục, có công cụ hỗ trợ để làm việc. Lương, phụ cấp cán bộ đương chức, nghỉ hưu được trả đầy đủ, kịp thời. Có chế độ khen thưởng, xử phạt nghiêm minh, công khai. Từ đó, anh em cán bộ tin tưởng lãnh đạo, hăng hái chủ động trong công việc. “Năm 2006, cơ cấu kinh tế là 15,5-52-32,5 (Nông nghiệp, CN, TTCN- thương mại dịch vụ), tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí mới của thị trấn còn 14%; 76% gia đình đạt tiêu chuẩn văn hoá, tốc độ phát triển kinh tế đạt 12%; 11 trường học trên địa bàn, trong đó 3 trường do thị trấn quản lý đều khang trang hiện đại, không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học. Đặc biệt đảng bộ thị trấn đã đạt danh hiệu “Đảng bộ trong sạch vững mạnh” lấy lại tư thế trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của huyện”.

Anh Tiến tâm sự: “Hiện tại, thị trấn tuy đã phát triển song chưa thực sự vững chắc, kết cấu hạ tầng chưa nhiều (chợ đã xuống cấp). Điều quan trọng nhất đối với thị trấn bây giờ là làm sao thu hút được đầu tư, gọi các nhà doanh nghiệp đến nhiều hơn nữa. Hiện mới có hơn 30 doanh nghiệp trên địa bàn. Làm sao để các doanh nghiệp yên tâm đầu tư, giữ chân họ lại làm ăn lâu dài với thị trấn. Đồng đất nông nghiệp thị trấn manh mún, phụ thuộc thiên nhiên lắm. 450 hộ nông nghiệp trong 1700 hộ toàn thị trấn mà chỉ sản xuất ra có 15% giá trị tổng thu nhập thì làm sao mà giàu được. Thu nhập bình quân đầu người hiện mới có 6 triệu đồng. Thị trấn muốn giàu phải chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế, chuyển nhanh sang làm dịch vụ thương mại, mở mang công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Tình hình đảng bộ, nhân dân là rất yên tâm rồi. Mảnh đất vinh dự được Bác Hồ về thăm phải xứng đáng với Bác chứ”.

Đêm buông xuống tự lúc nào không biết, ánh điện sáng lung linh hoà cùng ánh trăng, ánh sao dát vàng, dát bạc xuống ngã ba sông. Bóng tượng đài chiến thắng Sông Lô sừng sững dưới trăng. Và kìa, thị trấn về đêm mới đẹp làm sao. Cùng với ánh đèn đường, đèn pha của ô tô, xe máy nối đuôi nhau qua cầu Đoan Hùng, tỏa đi theo quốc lộ 2, theo triền đê vào xã Phong Phú, theo đường ven sông mà chiều nay tôi đã đi như dòng sông hoa đăng thật huyền ảo. Cảnh đẹp và sự đổi thay diệu kỳ của thị trấn bên bờ sông Lô khiến tôi lâng lâng trong men say, say cảnh và say tình về vùng đất của quê bưởi anh hùng.