Muôn nẻo xe ôm 

PTO- Chuyến xe khách tuyến Cẩm Khê - Mỹ Đình vừa dừng ở ngã ba trước cửa khách sạn Công Đoàn trên đại lộ Hùng Vương để khách xuống xe thì xung quanh đã có 5- 6 người lái xe ôm lao đến: Đi đâu bác ơi! Chị về đâu tôi đưa! Anh đi xe em, em lấy rẻ!

Cảnh xe ôm chèo kéo khách, gây mất trật tự ATGT thường xuyên diễn ra ngay trước cổng chợ Trung tâm Việt Trì.

Cảnh ấy tới ngã tư nào trên đường Hùng Vương cũng có. Tập trung nhiều hơn cả là khu vực ngã 3 Đền Hùng, ngã ba Công ty xăng dầu lối vào khu công nghiệp, ngã 3 khách sạn Công Đoàn, bến xe Việt Trì... Lúc nào cũng có ít thì 3- 4, nhiều lên tới cả chục xe máy của người hành nghề xe ôm túc trực. Mỗi lần có xe khách dừng hoặc thấy ai đi bộ là họ xô tới mời chào, chèo kéo, mặc cả. Chả riêng gì dọc đại lộ Hùng Vương thuộc thành phố Việt Trì mà hầu như các ngã ba trên trục lộ, điểm nút giao thông đâu cũng xuất hiện bóng dáng xe ôm.

Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội nhu cầu giao lưu, đi lại của người dân tăng lên đáng kể. Bên cạnh các loại hình vận tải quen thuộc trên đường bộ như xe khách, xe lửa, taxi... chừng hơn 10 năm nay có thêm loại hình xe ôm, có nơi còn gọi là xe đèo, xe lai, thực chất là xe gắn máy chở khách.

Tùy thuộc vào nhu cầu đi lại và khả năng phát triển kinh tế mỗi vùng mà xã, phường, thị trấn nào cũng có xe ôm. Có người gần như làm xe ôm chuyên nghiệp sáng, trưa, chiều và cả tối lúc nào cũng có mặt ở địa điểm nhất định. Có người làm thêm bởi lúc có khách cần. Vì phát triển theo lối tự phát nên xuất thân của người hành nghề xe ôm và qui mô mỗi nơi rất khác nhau. Ở đô thị, thị trấn, thị tứ có nhiều khách qua lại mỗi nơi lực lượng xe ôm quần tụ từ nhóm 5- 7 đến trên dưới chục người, nơi ít chỉ một vài người làm kiểu kết hợp. Người làm nghề xe ôm tuyệt đại đa số là nam giới, nhiều người là cán bộ, công nhân nghỉ hưu, nghỉ chế độ, một số thất nghiệp do công ty, nhà máy chờ việc, một số lao động tự do chọn xe ôm là “cần câu cơm”. Phương tiện hành nghề đương nhiên là xe gắn máy. Ở địa bàn ta chủ yếu chở người nên các xe là loại rẻ tiền, xe cũ. Một anh trung niên làm nghề xe ôm ngã tư Hòa Phong cho biết: Trước anh làm công nhân ở Công ty xây dựng nông lâm nghiệp, Công ty cổ phần hóa, anh về theo diện 41, cảnh “trẻ chưa qua già chưa tới”, gia đình kinh tế eo hẹp anh mua chiếc xe Dream II cũ 7 triệu đồng, hành nghề xe ôm. Anh Sáng - một người hành nghề xe ôm khu vực đầu cầu Phong Châu có tính chuyên nghiệp hơn tâm sự: Hai vợ chồng lấy nhau, bố mẹ cho ở riêng, vợ trước làm thương nghiệp nghỉ theo chế độ 176 nay bán chợ phiên, còn chồng chọn nghề xe ôm kiếm sống! Xem ra nghề xe ôm kiếm ăn được nên cứ phát triển mãi lên. Bây giờ khắp tỉnh xã nào cũng có người hành nghề xe ôm và khó thống kê hết có bao nhiêu.

Khác với các loại dịch vụ vận tải lớn cần đầu tư phương tiện lớn phải có giấy phép hành nghề đăng ký địa bàn, xe ôm phát triển tự phát, đầu tư ít, vùng hoạt động rất đa dạng. Bất kỳ ai có nhu cầu, sáng, trưa, tối, nắng cũng như mưa... xe ôm phục vụ ngay. Chả cứ cự ly ngắn trong làng, trong huyện, nội thị ngoại thành mà xa tới cả trăm cây số khi cần xe ôm vẫn đáp ứng. Không chỉ chở người mà xe ôm còn chuyên chở hàng hóa qui mô nhỏ. Do tính tiện lợi, rất đắc dụng nên xe ôm luôn có việc, nhất là lúc chẳng may nhà có người đau, ốm bất thường, nơi tập trung lễ hội, thi cử, xe ôm không chỉ tiện lợi mà còn “thông thoáng” hơn các loại dịch vụ vận tải khác. Giá dịch vụ xe ôm cũng hết sức linh hoạt. Thông thường 3- 4 nghìn đồng 1km, song còn tùy vào thời điểm và cự ly, đi xa vài ba chục cây số giá “mềm” hơn đi gần một vài cây, khách quen rẻ hơn khách lạ. Nói chung ở đâu cũng cò kè, co kéo, mặc cả cuối cùng đạt tới thỏa thuận giữa hai bên.

Có xe ôm đưa lại nhiều thuận lợi trong đi lại, song nó cũng không tránh khỏi lộn xộn, nhất là an toàn giao thông. Do phát triển mang tính tự phát, không có cơ quan, chính quyền nào quản lý nên những người hành nghề xe ôm tự do cạnh tranh, tự do định giá. Hầu như nơi tập trung đông người hành nghề đều xảy ra tranh chấp, cãi cọ thậm chí đánh đấm nhau. Đồng chí đội trưởng Cảnh sát giao thông Tam Nông cho biết: Trên địa bàn huyện có tới hàng trăm người làm nghề xe ôm, tập trung nhiều tụ điểm. Riêng khu vực quanh đầu cầu Phong Châu thường xuyên có mấy chục người. Chuyện tranh giành khách diễn ra thường xuyên. Đã có lần họ đánh nhau, công an phải can thiệp. Trao đổi với đồng chí Ngô Quí Thiệu, Phó trưởng phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh, anh tâm sự: Lực lượng xe ôm phát triển khá mạnh trở thành mảng dịch vụ lớn song chế tài quản lý hầu như chưa có. Cơ quan công an chỉ kiểm soát, quản lý người hành nghề xe ôm như các đối tượng tham gia giao thông đường bộ khi có vi phạm như chở người quá qui định, người ngồi trên xe không đội mũ bảo hiểm, mới xử lý. Còn họ hành nghề ra sao, thu tiền dịch vụ thế nào rất khó kiểm soát.

Sự tự do cạnh tranh, nên người hành nghề tự do định giá, đã có không ít trường hợp hành khách bị bắt chẹt, bị lừa đi lòng vòng mất tiền oan. Còn chuyện an toàn giao thông khá nan giải. Vì lợi nhuận họ sẵn sàng chở 2- 3 thậm chí 4 người. Vào đợt cao điểm một số người còn sắm thêm chiếc mũ bảo hiểm cho khách. Mỗi lần ngồi sau xe ôm khách chỉ biết phó mặc tính mạng vào sự may rủi. Đã có nhiều trường hợp đi xe ôm bị tai nạn. Đặc biệt khách đi xe ôm còn bị kẻ xấu lừa cướp đồ đạc, đe dọa tính mạng như trường hợp gần đây ở Yên Lập - một người đã bị 3 đối tượng xe ôm ở Thanh Sơn cướp giật và không ít đối tượng xe ôm trở thành đầu mối tiếp tay cho hoạt động mại dâm buôn bán ma túy. Và không ít lần đối tượng xe ôm bị kẻ xấu lừa đến nơi trống vắng cướp xe, quịt tiền công.

Nghề xe ôm phát triển rộng khắp, gần đây một số địa phương có biện pháp quản lý lập hội đoàn, người hành nghề mặc đồng phục, mang thẻ, song số này còn ít chủ yếu vẫn thả nổi. Đã đến lúc cần có giải pháp quản lý loại hình dịch vụ này. Trước mắt ở tụ điểm có đông người hành nghề cơ quan chức năng cần thống kê, yêu cầu họ đăng ký. Có hình thức tuyên truyền, học tập để người hành nghề hiểu biết về Luật giao thông, điều kiện cần thiết khi hành nghề. Tiến tới lập tổ, đội, hội có thể giúp cho người hành nghề an tâm, đảm bảo an toàn giao thông, văn minh xã hội, quyền lợi cho người khi sử dụng dịch vụ xe ôm.