Thành phố Việt Trì nâng cao chất lượng hoạt động phát triển cộng đồng 

PTO- Việt Trì là 1 trong 8 thành phố nằm trong mạng lưới hoạt động dự án “Hỗ trợ và liên kết các thành phố thuộc tỉnh” (VIE/97/008) do tổ chức Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tài trợ. Đến nay dự án đã kết thúc ở tầm vĩ mô và chuyển giao thành phố để tiếp tục duy trì và phát triển các hoạt động cộng đồng.

Từ tháng 5-2000 đến tháng 4-2001, dự án VIE/97/008 được triển khai thí điểm tại thành phố Việt Trì. Dự án đã tiến hành khảo sát và giải ngân 116 triệu đồng xuống 4 nhóm cộng đồng tại 4 phường, xã: Tiên Cát, Thọ Sơn, Bạch Hạc, Dữu Lâu. Các nhóm đã sử dụng vốn vào nhiều mục đích khác nhau: Làm đường bê tông, nước sạch, xây dựng ba công trình vệ sinh hộ gia đình, phát triển kinh tế. Sau một năm tổ chức thực hiện, các hoạt động của dự án bộc lộ nhiều bất cập, vì vậy dự án đã gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn. Nguyên nhân là do việc quản lý, giám sát các hoạt động còn lỏng lẻo, nhiều hộ sử dụng vốn vay chưa đúng mục đích và đặc biệt ở giai đoạn này, dự án triển khai thực hiện không thông qua sự chỉ đạo của chính quyền các cấp.

Từ thực tiễn trên, UBND thành phố Việt Trì thấy cần thiết phải thành lập một Ban quản lý quỹ “Phát triển cộng đồng” (BQL) cấp thành phố để chỉ đạo và tổ chức thực hiện các hoạt động phát triển cộng đồng, đem lại hiệu quả thiết thực cho người dân thành phố. Ngày 18-5-2001, UBND thành phố đã ra quyết định thành lập Ban quản lý quỹ “Phát triển cộng đồng” (PTCĐ) do đồng chí Chủ tịch UBND thành phố làm trưởng ban và đại diện các ban ngành của thành phố tham gia là thành viên. Ngày 10-12-2002, UBND thành phố đã ban hành quy chế hoạt động của BQL với mục tiêu: Trợ giúp về mọi mặt đối với các cộng đồng có thu nhập thấp, nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng, vệ sinh môi trường, điều kiện sống và một số vấn đề khác trong điều kiện cho phép; nâng cao trình độ quản lý nhóm, quản lý tài chính, xây dựng thói quen tiết kiệm và ý thức tự lực cho các cộng đồng có thu nhập thấp; tăng cường mối liên kết giữa các cộng đồng với nhau và với các cấp chính quyền, đoàn thể. Nhiệm vụ của BQL thành phố trong giai đoạn này là thu hồi 116 triệu đồng tại 4 nhóm ở giai đoạn thí điểm, xây dựng kế hoạch hoạt động cho từng năm và tổ chức thực hiện các hoạt động đáp ứng được nguyện vọng của các nhóm cộng đồng, đặc biệt là các cộng đồng có thu nhập thấp trên địa bàn.

Năm 2003, thành phố tiếp tục được dự án hỗ trợ 72 triệu đồng, nâng nguồn quỹ của thành phố lên gần 200 triệu đồng. Nguồn vốn không phải là lớn nhưng hoạt động thế nào cho có hiệu quả, đó là vấn đề mà BQL luôn quan tâm và đổi mới cách làm cho phù hợp với từng thời điểm. Ban đầu, BQL tập trung các hoạt động vào việc bảo tồn đồng vốn, nhưng thực tiễn cho thấy, đối với các cộng đồng có thu nhập thấp thì việc nâng cao kiến thức về mọi mặt cho họ mới là điều cần thiết. Vì vậy, trước khi giải ngân cho các nhóm, BQL đều tiến hành tập huấn để các thành viên hiểu được quy chế và cơ chế vay trả, động viên các thành viên trả vốn gốc dần theo tháng. Để làm được điều này, các thành viên phải có ý thức tiết kiệm theo ngày để tự họ có thể giải quyết được những khó khăn trong cuộc sống, đồng thời từ nguồn tiết kiệm để trả dần vốn gốc của họ đã giúp cho BQL cứ 3 tháng có số tiền từ 30-40 triệu đồng để giải ngân cho cộng đồng khác có nhu cầu vay vốn. Đến nay 24 nhóm được vay vốn của BQL đều thống nhất trả vốn gốc dần theo tháng. Hình thức này hoàn toàn phù hợp với những cộng đồng có thu nhập thấp. Thông qua các hoạt động PTCĐ đã giúp cho các thành viên tạo được thói quen tiết kiệm trước khi chi tiêu và sau khi nguồn vốn của quỹ rút đi, nhóm đã nâng cao được năng lực quản lý nhóm và có một khoản tiền tiết kiệm từ các thành viên để điều tiết tại chỗ.

Tuy nhiên, nguồn tài chính và nguồn nhân lực của BQL thành phố không đáp ứng được nhu cầu của các cộng đồng trên địa bàn. Để giải quyết khó khăn này, BQL đã xây dựng kế hoạch và chọn 65 nhóm tại 8 đơn vị gồm 5 phường: Tiên Cát, Nông Trang, Thọ Sơn, Bến Gót, Vân Cơ, 3 xã Minh Nông, Minh Phương, Vân Phú và tiến hành khảo sát bằng phương pháp thảo luận nhóm theo bảng hỏi để đánh giá thực trạng các hoạt động PTCĐ, trong đó tập trung đánh giá về hoạt động tiết kiệm tại cộng đồng. Kết quả khảo sát cho thấy đa số các nhóm tiết kiệm trong dân được hình thành và hoạt động tự phát, thời gian các nhóm hoạt động khá lâu từ 3 năm trở lên, trong các cộng đồng dân cư có nhiều nhân tố tích cực, có kiến thức, kinh nghiệm về các lĩnh vực và họ sẵn sàng trao đổi chia sẻ kinh nghiệm của mình cho cộng đồng. Điều đó khẳng định nguồn lực trong dân rất lớn nhưng chưa có một mạng lưới để tổ chức và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trên.

Căn cứ vào kết quả khảo sát, cuối năm 2006, Ban quản lý quỹ “Phát triển cộng đồng” thành phố đã tổ chức Hội thảo “Củng cố mạng lưới và xây dựng kế hoạch PTCĐ giai đoạn 2006-2010”. Hội thảo đã đánh giá thực trạng về hoạt động PTCĐ và đưa ra các giải pháp nhằm cải tiến cách làm, mở rộng quy mô hoạt động cho giai đoạn 2006-2010. Một giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động được tập trung thảo luận đó là hình thành bộ máy quản lý các cấp để duy trì và phát triển các hoạt động. Với tính toán: Nếu tiết kiệm 2.000đ/ngày/hộ thì 1 tháng, 1 năm khu dân cư đó đã có một khoản tiền khá lớn thu được từ việc thực hiện tiết kiệm của các hộ, trong khi đó 2.000 đồng không làm ảnh hưởng đến việc chi tiêu hàng ngày của một hộ gia đình. Từ nguồn tiết kiệm thu được, các hộ dân trong khu sẽ bàn bạc để tự giải quyết những vấn đề khó khăn mới phát sinh tại khu dân cư và tạo khả năng liên kết với khu dân cư khác. Điều kiện tiên quyết để làm được việc này là cần huy động sự tham gia tối đa của cộng đồng. Ban tổ chức Hội thảo đã thống nhất và kết luận: Hình thành bộ máy ban quản lý quỹ “Phát triển cộng đồng” các cấp. Ban quản lý quỹ “Phát triển cộng đồng” thành phố quyết định hỗ trợ 1.000.000 đồng/ 1 đơn vị để các đơn vị có điều kiện triển khai tổ chức các hoạt động trong giai đoạn đầu. Đến nay, 5/8 đơn vị gồm các phường Thọ Sơn, Bến Gót, Vân Cơ, Tiên Cát và xã Vân Phú đã tổ chức hội nghị triển khai tới các khu dân cư và xây dựng được bộ máy, quy chế hoạt động riêng phù hợp với đặc điểm từng đơn vị.

Đối với một hoạt động mang tính cộng đồng thì 7 năm chưa phải là dài nhưng cũng đủ để Ban quản lý quỹ “Phát triển cộng đồng” thành phố xây dựng một nền móng vững chắc cho các hoạt động trong tương lai, từng bước nâng cao nhận thức về mọi mặt cho các cộng đồng dân cư. Để tiếp tục duy trì và phát triển các hoạt động PTCĐ cần có sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, sự quan tâm, tạo điều kiện của chính quyền, sự phối kết hợp của các ban ngành, đoàn thể, đặc biệt là sự quyết tâm của khu dân cư và sự ủng hộ nhiệt tình của cộng đồng. Trong thời gian tới, hoạt động PTCĐ từng bước rút kinh nghiệm và nhân ra diện rộng để tạo thành kết quả mang tính đại chúng. Hy vọng với sự nỗ lực của Đảng bộ và nhân dân thành phố, hoạt động PTCĐ sẽ góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ 18, nhanh chóng đưa Việt Trì trở thành thành phố lễ hội về với cội nguồn.