Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XI:

Đề nghị bỏ kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở

Hôm nay (13-5), dự thảo Luật giáo dục (sửa đổi) được đưa ra thảo luận tại Quốc hội, trước khi biểu quyết thông qua vào ngày 20-5 tới như dự kiến. Ý kiến của các đại biểu tập trung vào việc giảm gánh nặng học hành càng sớm càng tốt. 

Bản tổng hợp ý kiến tiếp thu  của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Dự thảo Luật Giáo dục (sửa đổi)

Bảy vấn đề được đưa ra thảo luận tập trung chủ yếu là tên gọi các cấp học phổ thông (điều 4 dự thảo luật), chương trình phổ thông và việc soạn thảo sách giáo khoa phổ thông, bỏ hay giữ kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở (điều 31), đào tạo và cấp bằng tiến sĩ, các loại hình trường ( điều 48).

Không thay đổi tên gọi các cấp học

Đối với tên gọi của các cấp học phổ thông, hầu hết các đại biểu đều đồng tình với ý kiến không cần thiết thay đổi tên gọi vì việc thay đổi tên gọi không thay đổi bản chất và chất lượng đào tạo, lại gây tốn kém trong việc làm lại con dấu, giấy tờ...

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Xinh, (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) hỏi: nếu gọi cấp 1, cấp 2, cấp 3 thì Đại học sẽ gọi là cấp 4 hay là gì? Cũng đồng tình với ý kiến không thay đổi tên gọi các cấp học, đại biểu Đặng Thị Phượng (tỉnh Tây Ninh) cho rằng nếu đổi tên sẽ rất tốn kém, không thay đổi vẫn không ảnh hưởng gì vì tên gọi các cấp học không ảnh hưởng gì đến chất lượng giáo dục. ĐB Nguyễn Nghiễm (tỉnh Bình Phước) khẳng định thêm: "Tên gọi của các cấp học đã trở nên quen thuộc với mọi người và không cần thiết phải thay đổi vì việc đổi tên không thay đổi được bản chất".

ĐB Đặng Thị Phượng (tỉnh Tây Ninh) cho rằng nên thay đổi tên gọi trung học chuyên nghiệp thành trung cấp chuyên nghiệp để tránh lầm lẫn với trung học phổ thông.

Bỏ kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở

Các đại biểu cũng tán thành phương án bỏ kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở, theo ĐB Nguyễn Nghiễm (tỉnh Bình Phước), chúng ta đang tiến tới phổ cập trung học cơ sở và phấn đấu đến năm 2010 tất cả mọi người được phổ cập thì không nên giữ kỳ thi tốt nghiệp trung học cơ sở. Mặt khác chất lượng của học sinh không phụ thuộc vào kỳ thi tốt nghiệp mà còn tuỳ thuộc sách giáo khoa, chất lượng giảng dạy...

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Xinh (BR -VT): "Tổ chức thi tốt nghiệp đã tốn kém, lại còn gây áp lực, tâm lý căng thẳng cho cả học sinh và phụ huynh và giáo viên, vì ngay sau khi tốt nghiệp học sinh lại phải thi tuyển vào trường phổ thông trung học, dù đề thi khác, nhưng vẫn nằm trong chương trình đã học, học sinh và phụ huynh bị áp lực thi cử, giáo viên bị áp lực về chỉ tiêu từ đó tạo nên tệ nạn dạy học thêm tràn lan, bệnh thành tích mà xã hội đang lên án". Đại biểu Đặng Thị Phượng cho rằng việc cấp bằng không có ý nghĩa vì kết quả mỗi kỳ thi tốt nghiệp vẫn đạt trên 97%, 20 tỉnh, thành đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở thì việc tổ chức thi sẽ chỉ gây tốn kém. ĐB Phạm Thị Hồng Nga (tỉnh Hà Tây) góp ý thêm: "Đã có kiểm tra giữa học kỳ, kiểm ra cuối năm, có cơ quan kiểm định chất lượng... như vậy không cần tổ chức thi tốt nghiệp THCS, chỉ cần cấp giấy chứng nhận đã học xong chương trình THCS là được".

Về vấn đề này, ĐB Phạm Phương Thảo (TP.HCM) góp ý: "Bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS là việc cần làm ngay, không thể chậm trễ. Cặp của học sinh đã quá nặng, cần trả lại tuổi thơ cho các em. Thêm nữa, chúng ta nói nhiều về việc dạy thêm, học thêm tràn lan... bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS sẽ giảm tải chương trình một cách có ý nghĩa nhất", ĐB Phương Thảo nói thêm. 

ĐB Nguyễn Thị Hồng Vi (tỉnH Sơn La) góp ý có thể cấp bằng chứng nhận học xong chương trình trung học cơ sở dựa trên kết quả học tập từ lớp 6 đến lớp 9. ĐB Lỳ Khai Phà (tỉnh Lai Châu): "Có nên giao quyền cấp bằng tốt nghiệp THCS cho Sở giáo dục hay không hay sẽ giao quyền cho trường khi đạt chuẩn?".

Góp ý về điều 48 dự thảo luật về các loại hình trường, có một số ý kiến khác nhau, có đại biểu đề nghị chỉ nên quy định hai loại trường là công lập và tư thục vì về bản chất, tư thục cũng như dân lập. ĐB Nguyễn Nghiễm (tỉnh Bình Phước) cho rằng bỏ loại hình trường bán công là đúng vì lâu nay loại hình này không có động lực phát triển, là nơi thu nhận học sinh yếu kém, việc quản lý, chế độ ngân sách không rõ ràng. Tuy nhiên để dân lập và tư thục phát triển cần có một số đãi ngộ cho loại hình này như quy định tại điều 68, chương 3 hưởng ưu đãi thuế và tín dụng đề nghị miễn các loại thuế cho trường tư thục và dân lập. Đồng tình với ý kiến này, ĐB Nguyễn Thị Hồng Nga (Hà Tây) cho rằng trường Bán công chỉ là một hình thức quá độ vì thế cần có những thay đổi cho phù hợp.

Về giáo trình - sách giáo khoa cho học sinh các cấp, ĐB Nguyễn Thị Hồng Xinh cho rằng chỉ cần quy định nội dung tốt thiểu phải đạt cho các cấp, lớp học, nội dung nâng cao sẽ do chính nhà trường bổ sung. ĐB Nguyễn Nghiễm cũng đồng tình nên có một chuẩn kiến thức cho các cấp học.

Về ngoại ngữ dạy và học trong nhà trường, các đại biểu đều tán đồng với việc đầu tư cho một ngoại ngữ trong trường học, cụ thể là tiếng Anh. ĐB Nguyễn Thị Hồng Nga cho rằng cần quy định cụ thể học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông phải thông thạo một ngoại ngữ nào đó. Theo ĐB Mã Điền Cư ( tỉnh Bình Thuận) hiện nay đa số các trường tổ chức cho học sinh học tiếng Anh, để khuyến khích, nên tổ chức học thêm ngọai ngữ thứ hai cho học sinh có điều kiện lựa chọn. Cũng theo ĐB Cư, cần xác định Luật chỉ quy định mang tính định hướng còn những quy định cụ thể về việc dạy và học như thế nào thì giao cho Bộ giáo dục quyết định và trình chính phủ  phê duyệt. Đại biểu Trần Việt Quốc nêu thêm, học ngoại ngữ là cần thiết nhưng hiện nay, việc học ngoại ngữ ở các địa phương vùng sâu, vùng xa và đô thị còn có sự chênh lệch, đề nghị căn cứ vào mục tiêu thống nhất từng cấp học trên cả nước để sửa đổi luật. Đại biểu Thích Tâm Thiện (tỉnh Thừa Thiên – Huế) đề nghị nên thống nhất dạy ngoại ngữ từ lớp 6 như một sinh ngữ chính, tuy nhiên ngoại ngữ không phải là ngôn ngữ cơ bản trong học đường và phải điều chỉnh thời lượng dạy và học phù hợp.

Về chính sách đầu tư cho giáo dục, ĐB Huỳnh Thị Dã Thanh (tỉnh Bình Thuận) cho biết Luật qui định Nhà nước phải ưu tiên ngân sách cho giáo dục, ưu tiên về tiền, đất đai xây dựng trường học, nhưng thực tế hiện nay vẫn chưa được quan tâm đúng mức, một số quyền, chính sách được quy định nhưng lại bị "bỏ quên" trong việc chi ngân sách, một số tỉnh khó khăn không có tiền trả lương cho giáo viên... Vì vậy đề nghị Bộ KH –ĐT, Bộ Tài chính cần quy định tỷ lệ chi ngân sách cho giáo dục, đặc biệt là giáo dục Mầm non.

Đại biểu Nguyễn Thị Xinh lưu ý Quốc hội về điều 10 dự thảo luật, quyền được bình đẳng trong cơ hội học tập của công dân, nhưng trên thực tế hiện nay, vấn đề hộ khẩu ảnh hưởng rất nhiều đến quyền lợi của học sinh, những người không có hộ khẩu thường trú thì không có quyền bình đẳng về giáo dục, cha mẹ di chuyển chỗ ở, con cái theo bố mẹ, nếu không có hộ khẩu phải học dân lập.

Về việc cấp bằng, ĐB Phạm Thị Hồng Nga cho rằng không nên giao việc cấp bằng tiến sĩ cho Viện trưởng Viện nghiên cứu, nên bàn giao cho hiệu trưởng các trường đại học có thẩm quyền đào tạo tiến sĩ.

Về học phí và lệ phí tuyển sinh, các đại biểu cho rằng hiện nay các trường thu nhiều loại phí, gây ảnh hưởng không tốt trong nhân dân, theo Điều 105 Luật giáo dục sửa đổi, đề nghị chỉ nên thu học phí, còn các nguồn phí khác nên bỏ. ĐB Đặng Thị Phượng cho rằng chỉ cần đóng học phí và phí tuyển sinh, ngoài ra thì không phải đóng thêm phí nào khác. ĐB Mã Điền Cương cho rằng nên xây dựng cho từng loại hình trường, cụ thể cho từng chính sách để các trường căn cứ trên quy định đó. ĐB Đỗ Nguyên Phương (tỉnh Bình Phước) góp ý tại kỳ họp: "Cấp tiểu học không thu học phí nhưng mầm non và mẫu giáo lại có học phí. Y tế có chính sách miễn giảm cho trẻ dưới 6 tuổi. Liệu có thể miễn học phí cho cả trẻ mầm non, mẫu giáo?". ĐB Phạm Phương Thảo cũng cho rằng nên quy định cụ thể cơ chế thu học phí, lệ phí.

Về chính sách đào tạo và bồi dưỡng nhân tài, ĐB Phạm Phương Thảo (TP.HCM) góp ý "Việt Nam chúng ta chưa có chính sách phát triển thiên tài, cần có những lớp riêng dành cho các em tài năng, tào điều kiện cho các em học tập nước ngoài, học những ngành nghề cần thiết.

ĐB Đỗ Nguyên Phương còn góp ý thêm tại sao không đưa vào luật mục giải thể nhà trường trong khi có quy định về việc thành lập trường? Tại sao luật quy định các trường hợp được học trước tuổi với học sinh phát triển sớm trí tuệ nhưng không có quy định cho các học sinh có năng khiếu đặc biệt được học vượt cấp? Đối với bậc học đại học, hiện nay tên gọi khá lộn xộn như đại học quốc gia, đại học vùng, viện đại học, học viện, trung tâm đại học. Hơn bảy năm qua, từ khi có luật giáo dục, các thuật ngữ này không được xem xét thêm, riêng từ học viện cũng gây nhiều tranh cãi, nhiều trường chưa lên được cấp đại học được gọi là học viện, và nhiều trường ở mức trên đại học cũng được gọi là học viện.

Về việc thông qua dự án Luật giáo dục (sửa đổi), ĐB Đỗ Nguyên Phương cho rằng nên thông qua dự án Luật giáo dục (sửa đổi) dù trong dư luận có ý kiến đề nghị hoãn thông qua, tuy nhiên cần được bổ sung và có các văn bản dưới luật hướng dẫn cụ thể.