Đàm phán "6 bên" của WTO ở Geneva tan vỡ

Ngày 24/7, cuộc đàm phán "6 bên" của WTO đã tan vỡ khi các thành viên không đạt được thỏa thuận về nông sản và hàng chế biến. Đại diện của Mỹ, Châu Âu, Úc, Braxin, Ấn Độ, và Nhật đều đã ra về tay trắng.

Nông dân Pháp lên Paris biểu tình phản đối nhập khẩu táo (ảnh: Yaleglobal)

Phát biểu với báo chí, Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Ấn Độ, ông Kamal Nath cho biết cuộc đàm phán đã tạm ngưng và chưa biết bao giờ có thể khởi động lại. "Có thể là vài tháng hay hàng năm trời", ông nói.

Các vị Bộ trưởng đã phải dành cả ngày Chủ Nhật để thảo luận, nhưng đã không đạt được tiến triển gì trong vấn đề trợ cấp nông sản. Cuộc đàm phán được kéo dài một cách vô vọng sang ngày thứ Hai 24/7 trước khi họ chia tay nhau. Tuy phía Mỹ đã chấp thuận giảm đến 60% trợ cấp nông sản, nhưng các đối tác khác không chấp nhận vì họ cho là chi tiêu thực tế cho trợ cấp của Mỹ không hề giảm.

Vẫn là vòng đàm phán Doha

Từ năm 1995, các thành viên của WTO đã công khai nhất trí phải tăng cường giúp các nước đang phát triển nhận được nhiều lợi ích hơn từ thương mại. Nhưng đó chỉ là lời nói, cho đến 2001 vẫn không ai có một hành động gì.

Cuộc đàm phán thực sự được bắt đầu năm 2001 tại thủ đô Doha của Qatar, vì vậy có tên "Vòng đàm phán Doha". Cuộc đàm phán tiếp theo năm 2003 (tại Cancún, Mexico), năm 2004 (tại Geneva) và năm 2005 (tại Hồng Kông) vẫn không đí đến kết quả. Và cho đến khi có một thỏa thuận tổng thể, tất cả đàm phán vẫn mang cái tên "Vòng Doha".

Đến nay, 5 năm đã trôi qua. Các nhà ngoại giao cảnh báo mối hy vọng kết thúc trong năm 2006 đang tan theo mây khói.

Sự tan vỡ được báo trước

Trong cuộc đàm phán 6 bên mới tan vỡ hôm thứ Hai 24/7, các thành viên đòi hỏi Mỹ phải cắt giảm mạnh mẽ các chương trình trợ cấp cho nông nghiệp. Nhưng ngay từ tuần trước, người phát ngôn của Cao ủy Thương mại châu Âu đã chỉ trích phía Mỹ về "những nhận định mang tính xúc phạm" đối với Châu Âu. Đó là những nhận định của người chịu trách nhiệm đàm phán về nông nghiệp của Mỹ, ông Jason Hafemeister. Ông tuyên bố thành bại của cuộc đàm phán tùy thuộc vào Châu Âu, Ấn Độ, và các nước thuộc nhóm "bảo hộ", đồng thời cáo buộc các nhóm này đang "tự đánh lạc hướng" bằng cách tăng thêm các đòi hỏi về phía Mỹ.

Braxin và Ấn Độ đòi hỏi Châu Âu phải giảm thuế nhập khẩu nông sản và mở cửa thị trường cho hàng chế biến. Châu Âu cho biết đã sẵn sàng giảm 51%-54% thuế, nhưng vẫn không chịu đưa vào danh mục giảm thuế những "sản phẩm nhạy cảm". Không may đó lại chính là những mặt hàng mà các nước đang phát triển muốn bán.

Đầu tháng 7/2006, Tổng Giám đốc WTO, ông Pascal Lamy tuyên bố "Tôi phải nói thẳng là chúng ta đang ở trong khủng hoảng". Các mục tiêu đề ra về buôn bán nông sản vẫn còn quá xa vời.

Trông chờ vào APEC

Các nước APEC đến nay công khai ủng hộ và kỳ vọng vào một khối thương mại Châu Á - Thái bình dương, trong đó gồm cả Úc, Mỹ, Trung Quốc, Nhật, và Nga. Tuy nhiên, họ đều hiểu đây không phải là giải pháp tốt nhất. Các doanh nghiệp của khối vẫn gặp khó khăn khi bán hàng vào các nước ở ngoài khối.