Do lịch sử để lại, Cộng đồng người Việt Nam ở các nước Ðông Âu khá đông đảo. Rất đông trong đó là những người trước đây từng được sang công tác, học tập, lao động tại các nước có trình độ và hiểu biết.
Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, tại Liên bang Nga hiện có khoảng hơn 100 nghìn người, trong đó có hơn năm nghìn học sinh, sinh viên, các nhà khoa học đang học tập và công tác tại các trường đại học lớn và các viện nghiên cứu của Liên bang Nga; hàng trăm doanh nghiệp của người Việt Nam đang hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau như thương mại, đầu tư, sản xuất, tư vấn pháp luật.
Tại Czech, hiện có khoảng 40 nghìn người, trong đó hơn hai phần ba đã được Cộng hòa Czech cho phép định cư. Người Việt Nam chủ yếu là làm nghề kinh doanh, cư trú ở hầu hết các địa phương của Czech, nhưng tập trung nhiều ở một số thành phố lớn và khu vực biên giới
Czech - Ðức, Czech - Áo. Tại Cộng hòa Ba Lan hiện có khoảng hơn 20 nghìn người sinh sống và cũng chủ yếu là hoạt động trong lĩnh vực thương mại.
Cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống ở cả ba nước nói trên đều là những cộng đồng trẻ, có tinh thần đoàn kết, gắn bó, thương yêu, đùm bọc lẫn nhau trong mọi mặt cuộc sống, có đời sống văn hóa, tinh thần lành mạnh, nỗ lực vượt lên khó khăn, và đặc biệt là luôn hướng về cội nguồn và có mối liên hệ mật thiết với đồng bào trong nước.
Không chỉ thành lập Hội người Việt Nam ở các nước, có chi nhánh ở hầu hết các địa phương của nước sở tại nhằm giúp đỡ lẫn nhau, ở các nước Czech và Ba Lan, bà con còn thành lập các hội quần chúng hoạt động dưới sự chỉ đạo của Ðại sứ quán và được chính quyền nước sở tại công nhận như: Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam; Hội Thanh niên - Sinh viên Việt Nam; Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Phật tử Việt Nam, Hội Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam...
Các hội quần chúng của bà con tại các nước đã có nhiều hoạt động sáng tạo trong việc động viên nhau vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống, giữ gìn bản sắc dân tộc, nuôi dạy con cháu và hướng về Ðất Mẹ, nhất là hoạt động của chị em phụ nữ. Bà Nguyễn Thị Thạch, Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam tại Ba Lan tâm sự, chị em phụ nữ Việt Nam khi ở trong nước thì "Giỏi việc nước, đảm việc nhà", khi ra nước ngoài lại "Ðảm việc nhà, giỏi việc kinh doanh".
Tuy nhiên, Cộng đồng người Việt Nam tại các nước nói trên cũng gặp không ít khó khăn. Ðầu năm 2007, Nhà nước Nga ban hành Nghị định số 638 về tăng cường quản lý người nước ngoài, trong đó có biện pháp hạn chế tham gia trực tiếp việc bán lẻ của người nước ngoài tại các chợ, tác động rất lớn đến cộng đồng.
Ðã có khoảng 15% số người Việt Nam phải về nước do không đủ điều kiện chuyển đổi ngành nghề phù hợp với quy định mới. Tại Cộng hòa Czech và Ba Lan cũng còn một số lượng lớn bà con đang sinh sống và kinh doanh mà chưa được chính quyền các nước sở tại công nhận.
Trong các cuộc Hội đàm chính thức với Thủ tướng ba nước, các cuộc gặp gỡ, trao đổi với lãnh đạo của ba nước, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đều thẳng thắn đề cập đến vấn đề người Việt Nam tại ba nước, đề nghị Chính phủ các nước tạo điều kiện cho Cộng đồng người Việt Nam được sinh sống, làm ăn ổn định tại các nước, trên cơ sở tôn trọng quy định và luật pháp của các nước và đều đạt được những kết quả tốt đẹp.
Cộng đồng người Việt Nam ở cả ba nước mà Ðoàn tới thăm đều được chính quyền và nhân dân nước sở tại đánh giá cao về sự đóng góp cho phát triển kinh tế, góp phần phát triển và tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống, sự hợp tác cùng có lợi với nhân dân các nước. Thủ tướng Cộng hòa Czech đã coi những người Việt Nam đã và đang sinh sống ở Czech là những vị "Ðại sứ", góp phần tăng cường mối quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp giữa Czech và Việt Nam.
Chúng tôi đã được chứng kiến những cuộc giao lưu đầm ấm, chứa chan tình cảm đồng nghiệp, đồng hương của các doanh nghiệp trong Ðoàn doanh nghiệp Việt Nam tháp tùng Thủ tướng và các doanh nghiệp người Việt Nam ở cả ba nước Nga, Czech và Ba Lan. Các Trung tâm Thương mại của người Việt Nam ở cả ba nước như: Các trung tâm tại Moscow (Nga), Trung tâm thương mại SAPA tại Thủ đô Praha (Czech), Trung tâm Thương mại ASG tại Thủ đô Vác-sa-va (Ba Lan), đã có tác dụng đầu tàu trong hoạt động kinh doanh của người Việt Nam tại các nước. Các doanh nghiệp Việt Nam tại các nước đang là những "cầu nối" giữa các doanh nghiệp các nước với trong nước. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư về trong nước và đang hoạt động rất hiệu quả.
Mặc dù thời gian có hạn, nhưng ở cả ba nước đến thăm, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đều dành thời gian đến thăm, tìm hiểu công việc làm ăn của bà con người Việt Nam tại các trung tâm thương mại. Các cuộc gặp gỡ của Thủ tướng với Cộng đồng người Việt Nam ở cả ba nước đều là những cuộc gặp gỡ thật sự xúc động.
Rất nhiều bà con đã không cầm được nước mắt khi Thủ tướng bộc bạch tình cảm của Ðảng, Nhà nước, của cá nhân Thủ tướng và nhân dân trong nước đối với bà con xa xứ, nhất là những công việc mà Chính phủ đang tích cực triển khai để thực hiện Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, như việc miễn thị thực nhập cảnh cho người Việt Nam ở nước ngoài, việc xúc tiến đàm phán với các nước để bà con ở nước ngoài được mang hai quốc tịch...
Tại các cuộc gặp, Cộng đồng Việt Nam cũng đã đề nghị Thủ tướng và Chính phủ nhiều vấn đề liên quan đến cộng đồng người Việt Nam tại nước ngoài. Trong đó, đáng chú ý là việc cần sớm triển khai thực hiện toàn diện các điều khoản đã được đề ra trong Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài; chính sách hỗ trợ, khuyến khích các nhân sĩ, trí thức, những người hoạt động khoa học đang công tác tại nước ngoài về nước phục vụ Tổ quốc; tạo điều kiện để các doanh nghiệp lớn của người Việt Nam ở nước ngoài nâng cao vai trò "đầu mối" trong quan hệ giữa các doanh nghiệp cộng đồng ở ngoài nước cũng như đối với các doanh nghiệp trong nước; có chính sách phù hợp nhằm xóa bỏ sự phân biệt về quyền lợi được hưởng giữa người ở trong nước và người ở nước ngoài; có chính sách hỗ trợ cả về tài chính và chương trình cho việc dạy Tiếng Việt cho con em Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; phối hợp với các cơ quan liên quan của các nước để tăng cường bảo hộ công dân, xử lý nghiêm những trường hợp xâm phạm đến quyền lợi, tính mạng, tài sản của cộng đồng, đề nghị các nước có quy chế sớm công nhận việc định cư hợp pháp cho những người hiện đang sinh sống, làm ăn ở các nước.