Bệnh xơ hoá cơ delta: Lộ diện thủ phạm

Bệnh nhân mổ teo cơ delta đang điều trị tại Bệnh viện Nhi T.Ư (Hà Nội).

Nguyên nhân gây bệnh là do tiêm kháng sinh peniciline nhiều lần ở độ tuổi từ 1-5.

Đó là kết luận của đề tài nghiên cứu cấp bộ do BV Nhi T.Ư thực hiện. Gánh nặng căn bệnh này trên cả nước còn lớn.

Hà Tây và Hà Tĩnh là 2 tỉnh có nhiều bệnh nhân nhất, đã cơ bản phẫu thuật và phục hồi chức năng, nhưng còn 6 tỉnh khác cũng phải rà soát, bởi còn nhiều bệnh nhân chưa được phát hiện.

Như vậy, với kết luận này, giả thuyết bệnh do tiêm vaccine đã được loại trừ. Bởi cả xã Xuân Thành và xã Đức Thọ (huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh) đều thực hiện các chương trình tiêm chủng như nhau, nhưng đến nay, tại xã Đức Thọ chưa phát hiện thấy bệnh nhân nào. Trong khi đó, xã Xuân Thành - một xã ven biển có tỉ lệ mắc bệnh xơ hoá cơ delta rất cao, lên tới 25,5%.

Từ năm 2004 đến nay, BV Nhi T.Ư đã nghiên cứu 3.421 bệnh nhân thuộc 1.328 hộ gia đình tại 3 xã của huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh). Kết quả cho thấy, gần 20% số người được điều tra bị teo cơ delta. Nhóm tuổi bị mắc bệnh cao nhất là nhóm 10 - 15 và 16 - 20 tuổi. Tỉ lệ mắc bệnh trên nhóm có tiền sử tiêm thuốc cao gấp 4 lần nhóm không có tiền sử tiêm.

Theo PGS.TS Nguyễn Thanh Liêm - GĐ BV Nhi T.Ư, lứa tuổi từ 1-5 dễ mắc xơ hoá cơ delta, bởi ở giai đoạn đó, cơ delta chưa phát triển, thuốc kháng sinh tiêm vào nhiều lần, nhưng lại tan chậm, tạo áp lực cao trong cơ, gây xơ cơ.

BV Nhi T.Ư đang tiếp tục phân tích số liệu, đồng thời nghiên cứu đến khả năng tác động của các yếu tố khác như môi trường, tập quán sống, các loại thuốc tiêm mà người dân đã sử dụng, nguồn gốc sản xuất; kỹ thuật tiêm, vị trí tiêm và nồng độ thuốc tiêm...

Bộ Y tế cũng đã giao BV Nhi T.Ư mở rộng nghiên cứu tại 8 tỉnh Lạng Sơn, Hà Nội, Hà Tây, Thanh Hoá, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Tiền Giang và Cần Thơ, bởi số bệnh nhân chưa được phát hiện có thể còn khá nhiều. Ngay ở Hà Tĩnh, số bệnh nhân được phẫu thuật đã lên tới hơn 2.000 ca, nhưng GĐ Sở Y tế Hà Tĩnh - bác sĩ Hà Văn Bốn rất thận trọng khi đánh giá kết quả: "Phải ít nhất 3 năm mới khẳng định được".

Ước tính, tỉnh còn khoảng 1.500 - 2.000 cháu vẫn còn bị xơ hoá cơ delta. Độ tuổi thấp nhất bị bệnh là 4-5 tuổi (khoảng 10 cháu), người già hơn 60 tuổi cũng mắc bệnh. Hiện nay tỉnh yêu cầu ngành dân số và y tế tiếp tục điều tra để có con số cụ thể.

Còn tại Hà Tây, theo ông Nguyễn Khắc Hiền - GĐ Sở Y tế: "Tỉnh có 2.506 cháu bị teo cơ, 1.750 cháu bị bệnh ở độ 1 - 2 - 3 được chỉ định phẫu thuật, đã được mổ trước thời điểm năm học mới bắt đầu. Việc tập luyện phục hồi chức năng cũng rất có hiệu quả, cải thiện sức khoẻ các cháu về cả tư thế, chức năng vận động. Tuy nhiên, còn 3 cháu ở Trường Tiểu học Vật Lại bị biến chứng khớp, hoặc tay vẫn còn hơi "khuỳnh khuỳnh" do trước khi mổ bệnh nặng. Thời gian tới, các cháu sẽ tiếp tục được tập phục hồi chức năng".

Chưa giải quyết được triệt để bệnh xơ hoá cơ delta, mới đây, Bộ trưởng Bộ Y tế đã yêu cầu thực hiện bộ phim tài liệu về phẫu thuật, phục hồi chức năng cơ delta, dùng làm tài liệu giảng dạy và phổ biến kiến thức. Ngày 15.1, lần đầu tiên sau khi triển khai các đợt mổ phẫu thuật đại trà ở các địa phương, Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến đã đến thăm và tặng quà cho 100% số các cháu học sinh tiểu học Vật Lại (Ba Vì, Hà Tây) bị xơ hoá cơ delta đã phẫu thuật.