Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên – vấn đề cần được quan tâm 

PTO- Giáo dục sức khỏe sinh sản cho lứa tuổi vị thành niên là khái niệm và lĩnh vực khá mới mẻ, hơn nữa nó lại là vấn đề tế nhị, chịu ảnh hưởng của tập quán dân tộc, văn hóa, xã hội, vì vậy để thực hiện tốt công tác này cần sự phối hợp có hiệu quả với các chương trình khác, tạo được sự tham gia của nhiều người, sự chú ý của cộng đòng và huy động được các nguồn lực để thực hiện.

Theo thống kê của Ủy ban dân số quốc gia, Việt Nam là một nước có dân số trẻ hiện có trên 84 triệu người, trong đó: Số người có độ tuổi từ 10 đến 29 chiếm 40,2% và 69,4% ở độ tuổi dưới 40. Ở đất nước đang phát triển như Việt Nam, thì lực lượng thanh thiếu niên là nguồn nhân lực chủ yếu của đất nước trong tương lai. Trong gia đình, thanh thiếu niên có vai trò quan trọng, họ là “người kiến tạo nên sự bền vững của mỗi tế bào của xã hội” và dần thay thế cho bố, mẹ để đảm bảo đời sống và sự tồn tại của mỗi gia đình.

Nếu được quan tâm, chăm lo và được bắt đầu một cuộc sống tốt đẹp, sẽ tạo cho họ một cơ hội và ý chí để làm việc. Ngược lại, nếu họ mắc phải những sai lầm trong thời kỳ này thì sẽ bị tổn thương về tinh thần và khó hồi phục lại. Ngày nay, do ảnh hưởng bởi dinh dưỡng, môi trường và cuộc sống hiện đại, nên tuổi vị thành niên kéo dài hơn trước đây, tuổi dậy thì đến sớm hơn, nhưng tuổi lấy vợ, lấy chống thì lại muộn hơn, do đó có một thời gian dài trong khi các bạn nam, nữ đã có khả năng sinh sản, có nhu cầu tình dục, nhưng chưa kết hôn, vì vậy số thanh thiếu niên có quan hệ tình dục trước hôn nhân ngày càng trở nên phổ biến.

Tuổi học đường của vị thành niên cũng kéo dài hơn trước đây, tình yêu ở tuổi học đường, tình dục trước hôn nhân mà không có kiến thức để bảo vệ, dễ dẫn đến có thai ngoài ý muốn, làm cho bạn gái phải bỏ học để lấy chồng hoặc phải nạo, phá thai ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí còn chịu những hậu quả nặng nề suốt cả cuộc đời ... Kết hôn sớm ở một số bạn trẻ trong điều kiện chưa có công ăn việc làm, đời sống hoàn toàn phụ thuộc vào cha, mẹ cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản vị thành niên.

Các bạn gái kết hôn sớm và phải trở thành những bà mẹ còn quá trẻ trong khi chính bản thân họ cũng chưa đủ độ trưởng thành về mặt thể chất, làm ảnh hưởng đến bản thân, cùng với những đứa con và hạnh phúc gia đình, nhiều bạn gái ở nông thôn muốn tìm ra đô thị với hy vọng có được việc làm, đời sống ổn định và “đổi đời” trong khi họ không có nghề nghiệp, không có nhà cửa và dễ bị lừa gạt, sa ngã. Nền văn hóa truyền thống của Á Đông có quan điểm: “Nam nữ thụ thụ bất thân”, cùng với chuẩn mực “chữ trinh đáng giá ngàn vàng”, cho đến nay ở một bộ phận thanh niên họ cảm thấy không còn thích hợp.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi với những mặt trái đã và đang mang đến nhiều đe dọa đối với sức khỏe sinh sản vị thành niên, mặt khác, với tâm lý bạn trẻ luôn thích khám phá những điều mới, thích mình “hiện đại” trong lối sống, trong khi cha, mẹ lại rất bận rộn với công việc ít khi chú ý đến giáo dục nhân cách, tình dục hoặc ngại ngùng né tránh, không muốn trao đổi cởi mở, chỉ dẫn tận tình vì sợ rằng: “Vẽ đường cho hươu chạy”.

Trên địa bàn tỉnh ta sau 5 năm triển khai thực hiện dự án chăm sóc sức khỏe sinh sản, đã tạo được dư luận trong xã hội và có nhiều người quan tâm, cùng với sự vào cuộc của nhiều tổ chức xã hội, các cơ quan như y tế, Đoàn thanh niên, các cấp hội phụ nữ... song kết quả đạt được còn khoảng cách khá xa so với yêu cầu. Theo số liệu thống kê của Trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh, năm 2006, trong toàn tỉnh số phụ nữ có thai là 26.838, nhưng trong đó có 1.011 người có thai là ở tuổi vị thành niên, điều đáng nói hơn là trong đó 5.070 người nạo phá thai thì có 59 người phải chịu hậu quả của các tai biến sản khoa theo số liệu điều tra nhanh về xã hội học của một số cán bộ Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe tỉnh, qua các cuộc phỏng vấn những thành viên tham gia câu lạc bộ “giai điều xanh” địa điểm được Tỉnh Đoàn tổ chức cho thanh thiếu niên sinh hoạt, lồng ghép công tác tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Song, đa số người được phỏng vấn cho rằng số thanh thiếu niên đến đây thường do tò mò, muốn tìm  hiểu xem sinh hoạt tại câu lạc bộ có cái tên khá mới này làm gì, hoặc đây là vấn đề tế nhị mặc dù muốn nêu câu hỏi thắc mắc nhưng lại ngại, một nhận xét khác cho biết: Hơi tiếc rằng sự phối kết hợp giữa câu lạc bộ và các nhà chuyên môn về kiến thức sức khỏe sinh sản còn chưa thường xuyên.

Các bậc cha, mẹ, các thầy cô giáo là những người truyền đạt, cung cấp thông tin, kiến thức cho đông đảo vị thành niên và thanh niên trẻ, họ phải là những người hiểu hơn ai hết về nhu cầu, mong muốn của vị thành niên và thanh niên trẻ về những vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản như vậy mới có thể giúp đỡ, hỗ trợ vị thành niên để họ có thái độ, niềm tin, thiết lập những hành vi mới, tích cực bảo vệ sức khỏe sinh sản, mặt khác họ phải đưa ra các ngợi ý, đề xuất, các chính sách riêng biệt cũng như chính sách chung về vấn đề sức khỏe sinh sản.

Trách nhiệm của cá nhân vị thành niên phải tập trung học tập để nắm chắc kiến thức, thường xuyên cập nhật kiến thức qua các phương tiện thông tin đại chúng từ đó tự bảo vệ mình với khẩu hiệu rõ ràng tuổi trẻ là tương lai của đất nước.