Dự án bảo vệ chăm sóc sức khỏe cộng đồng 

Kiểm tra tình hình người bệnh tâm thần tại gia đình là việc thường làm của cán bộ Trạm tâm thần tỉnh.

PTO- Chương trình mục tiêu Quốc gia- Dự án bảo vệ sức khoẻ tâm thần (BVSKTT) cộng đồng được triển khai tại Phú Thọ đã được 9 năm. Với trách nhiệm thu dung, điều trị, phục hồi chức năng cho đối tượng bệnh nhân tâm thần điều trị tại cộng đồng, Trạm tâm thần đã góp phần làm cầu nối, xoá đi mặc cảm giữa người bệnh với gia đình và xã hội.

Những năm qua, để khắc phục những khó khăn, mặc cảm của người bệnh, Trạm tâm thần đã xây dựng kế hoạch quản lý, điều trị, phục hồi chức năng cho người bệnh thông qua sự phân công nhiệm vụ đối với từng cán bộ. Hàng tháng cán bộ Trạm luân phiên duy trì 2 cán bộ thường trực để giải quyết thủ tục cấp sổ cho người bệnh xuất viện, khám lại cho bệnh nhân, cấp phát thuốc và giải quyết những vướng mắc từ cơ sở chuyển lên. Mỗi cán bộ đều đăng ký lịch công tác theo từng tháng đối với công tác chỉ đạo tuyến tại các địa bàn do mình phụ trách.

Tại các xã, việc cấp phát thuốc, họp cộng tác viên hướng dẫn phục hồi chức năng, tâm lý xã hội - lao động nghề nghiệp cho người bệnh diện quản lý được duy trì đều đặn. Cán bộ Trạm khi đi kiểm tra giám sát tại cơ sở đều nắm bắt tình hình diễn biến bệnh, tình hình uống thuốc và tác dụng phụ của thuốc để có điều chỉnh liều lượng phù hợp với từng người bệnh. Bên cạnh đó, việc kiểm tra quản lý sổ sách, bệnh án, đơn thuốc, bảo quản thuốc được thực hiện liên tục nhằm phát hiện sớm những sai sót; từ đó có chỉnh sửa, hướng dẫn kịp thời cho cán bộ cơ sở để làm tốt công tác phục hồi chức năng cho người bệnh, giúp người bệnh yên tâm, tin tưởng, hợp tác trong công tác điều trị.

Mặc dù đội ngũ cán bộ Trạm tâm thần còn mỏng, trong khi đó, số người bệnh thuộc dân tộc ít người lại ở rải rác tại các thôn, bản nên gây rất nhiều khó khăn trong quá trình kiểm tra, giám sát. Để khắc phục khó khăn này, cán bộ Trạm đã phối hợp với cán bộ y tế cơ sở, đến từng nhà bệnh nhân, lắng nghe tâm tư nguyện vọng gia đình người bệnh và tư vấn, giải đáp, hướng dẫn người bệnh tại cộng đồng. Công tác quản lý, điều trị, phục hồi chức năng cho bệnh nhân ngoại trú của Trạm tâm thần đã được duy trì liên tục song song với hệ thống quản lý điều trị của các huyện, thị, thành trong tỉnh.

Nhờ đó, kịp thời phát hiện bệnh nhân mới, cập nhật số bệnh nhân chuyển đi, chuyển đến, số lượng bệnh nhân tăng, giảm hàng tháng, hàng năm. Số bệnh nhân điều trị nội trú xuất viện đưa vào quản lý ngoại trú cũng được thực hiện một cách chính xác. Trong năm 2006, tổng số bệnh nhân quản lý ngoại trú của 12 huyện, thị, thành là 4.919 người, trong đó bệnh nhân tâm thần là 3.001 người. Số bệnh nhân mắc bệnh tâm thần mới trong năm 2006 là 200 người, đó là chưa tính tới số bệnh nhân tái phát; với số lượng bệnh nhân đến khám 120.640 lượt/năm, 10 cán bộ của Trạm thường phải làm việc hết công suất. Tuy nhiên, nhờ có sự phối hợp giữa cán bộ Trạm với cán bộ y tế cơ sở và gia đình bệnh nhân nên tỷ lệ bệnh nhân điều trị ổn định đạt 89,3%.

Phú Thọ là một trong 5 tỉnh triển khai thực hiện và duy trì dự án được 100% số xã trong toàn tỉnh. Hàng năm, Trạm tâm thần tỉnh Phú Thọ đều xây dựng kế hoạch công tác, lịch tập huấn cho đối tượng y tế khu, đội trong toàn tỉnh nhằm cung cấp kiến thức cơ bản, chuyên ngành giúp cho cán bộ y tế cơ sở thực hiện tốt hơn công tác quản lý, điều trị, chăm sóc sức khoẻ cho người bệnh. Tính riêng năm 2006, đã có 15 lớp/108 xã được mở với 1.200 người tham gia.

Tại các lớp tập huấn, các bác sỹ của Trạm tâm thần đã giúp các học viên hiểu thêm về bệnh tâm thần phân liệt, bệnh động kinh, phục hồi chức năng - tâm lý xã hội, lao động nghề nghiệp cho người bệnh tâm thần phân liệt tại cộng đồng. Ngoài việc tổ chức các lớp tập huấn, Trạm tâm thần còn kết hợp phương thức truyền thông về giáo dục sức khoẻ tâm thần cộng đồng như phát các tranh ảnh, tờ rơi tuyên truyền về bệnh tâm thần, sử dụng các pano, áp phích để phổ biến kiến thức, quan niệm về bệnh tâm thần trong cộng đồng tại các huyện, thị, thành toàn tỉnh. Tại các xã, nơi tập trung đông dân cư cũng thường xuyên được tuyên truyền qua loa phát thanh nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh tâm thần.

Công tác lập hồ sơ bệnh án cho bệnh nhân tâm thần phân liệt cũng được Trạm tâm thần phối hợp với Trung tâm y tế dự phòng các huyện, thị, lên lịch cụ thể để y tế cơ sở tiến hành làm bệnh án cho bệnh nhân tâm thần phân liệt (đã được điều trị nội trú, chẩn đoán xác định tại Bệnh viện tâm thần). Hàng tháng, cán bộ Trạm tâm thần cùng y tế cơ sở tổ chức họp cộng tác viên y tế để giải đáp thắc mắc của người bệnh tại cơ sở. Trung bình hàng tháng, các cán bộ Trạm đến 15 xã, phường để kiểm tra hồ sơ bệnh án, quản lý cơ số thuốc, ghi đơn cấp thuốc. Các cán bộ y tế cơ sở và thôn đội cũng thường xuyên kiểm tra tình hình dùng thuốc tại nhà, diễn biến bệnh tật và khả năng phục hồi của người bệnh.

Đồng thời hướng dẫn người nhà cách chăm sóc, ứng xử trước hành vi, lời nói của người bệnh cũng như nhắc nhở gia đình duy trì cho người bệnh uống thuốc đều đặn. Hướng dẫn cách khắc phục tác dụng phụ do thuốc mang lại cho người bệnh để từ đó gia đình yên tâm tin tưởng trong quá trình điều trị. Phát hiện sớm những trường hợp có biểu hiện tái phát tại cộng đồng để có hướng điều chỉnh liêu thuốc cho phù hợp với tính chất của từng bệnh nhân. Với tỷ lệ bệnh nhân tâm thần phân liệt ổn định tại cộng đồng đạt 92,4%, Phú Thọ là một trong 5 tỉnh phía Bắc hoàn thành tốt chương trình mục tiêu Quốc gia về Dự án BVSKTT cộng đồng.