Nơi giúp người chấn thương hòa nhập cuộc sống

Những bệnh nhân bị tổn thương tủy sống chơi thể thao tại khuôn viên bệnh viện

Hơn chục vận động viên trên xe lăn hào hứng tham gia một trận bóng rổ. Những anh chị luống tuổi kiên nhẫn ngồi chơi trò xếp hình xanh - đỏ. Các cụ già chống gậy đi dạo dưới hàng cây trĩu quả... Đó là những sinh hoạt hằng ngày trong một bệnh viện.

Chú trọng tâm lý trị liệu

Tháng 12-2003, Handicap International - tổ chức quốc tế giúp đỡ người tàn tật của Bỉ - tài trợ Bệnh viện (BV) Điều dưỡng - phục hồi chức năng - bệnh nghề nghiệp (đường Âu Dương Lân, Q.8, thuộc Sở Y tế TP.HCM) thực hiện dự án hợp tác thành lập khoa phục hồi chức năng tổn thương tủy sống và xưởng dụng cụ chỉnh hình đa năng. Tổng kinh phí tài trợ 500.000 USD.    

Dự án khoa tủy sống là mô hình lần đầu tiên ở VN nhằm hỗ trợ nhóm bệnh nhân (BN) dễ tổn thương là những người trẻ do rơi từ độ cao hay tai nạn giao thông. Theo tổ chức này, ngoài khoa tủy sống của BV, chưa có đơn vị nào chăm sóc những người bị chấn thương tủy sống.     

BS Phạm Bá Cường - trưởng khoa tủy sống của BV - cho biết: “BN liệt do tổn thương tủy sống, chấn thương đầu... thường biến đổi lớn về tâm lý. Điều trị thuốc men chưa đủ. Người thầy thuốc phải giúp họ phục hồi, hòa nhập cuộc sống bằng sự chia sẻ, cảm thông. Vì vậy, tâm lý trị liệu được chú trọng”.

Ngoài bác sĩ, điều dưỡng, khoa còn có tình nguyện viên, nhân viên đồng đẳng. Sau thời gian điều trị, nhiều BN phục hồi tốt. Có người xin ở lại BV làm nhân viên. Hà - một nhân viên đồng đẳng - ôn lại: “Từ sinh viên đang học ngành hướng dẫn du lịch, trong một lần ngã cầu thang tổn thương tủy sống, tôi biết mình bị liệt không đứng dậy được nữa. Tôi chỉ muốn chết đi.

Ngay lúc ấy, gia đình đã đưa vào BV điều trị. Tôi được các chị tư vấn tâm lý và tiếp xúc với nhiều người cùng cảnh nên ý chí dần khá lên. Hiện tại hằng ngày tôi an ủi lại nhiều người và chơi thể thao. Đó cũng là cách để tôi đối mặt với cuộc sống!”.

Học nghề thích hợp

BN có thể học sử dụng máy may, vi tính, tỉa cây kiểng... Sau khi học, nhân viên xã hội sẽ liên hệ để tìm một nghề thích hợp cho BN. BN còn được tập các môn thể thao như cầu lông, bóng rổ, kể cả boxing... Trước khi ra viện, BN liệt do chấn thương tủy sống sẽ sống trong nhà chuyển tiếp được thiết kế cho người liệt hạ chi để có thể tự sinh sống khi trở về gia đình.     

Ngoài khoa tủy sống, với mục tiêu “giúp vận động tối đa chức năng còn lại”, khi đến khoa phục hồi chức năng, BN được tư vấn và hướng dẫn tập luyện từ thấp đến cao. BV cũng phục vụ chăm sóc trong ngày: phòng nghỉ trưa, ăn uống, chăm sóc y tế theo yêu cầu, xe đưa rước tận nhà.

Các chứng có thể phục hồi: liệt mặt, di chứng liệt nửa người, chấn thương sọ não, liệt hạ chi, liệt tứ chi, đau lưng, đau thần kinh tọa, viêm thần kinh ngoại biên, viêm gân cơ, viêm khớp, thoái hóa cột sống, bại liệt trẻ em, bại não, suy nhược thần kinh, mất ngủ...

Ngoài y học cổ truyền, BN tiếp cận nhiều phương pháp trị liệu của nước ngoài: thủy trị liệu (đắp ấm, đắp lạnh, ngâm trong bồn nước xoáy); điện trị liệu (hồng ngoại, sóng ngắn, siêu âm điều trị, từ trường, kích thích điện cơ, laser, kích thích vi dòng); các yếu tố vật lý khác (kéo cột sống, giường xiên xoay)...

Hoạt động trị liệu giúp BN tái hòa nhập cuộc sống qua những bài tập thông thường nhất: xúc cơm, viết chữ, tập nói, tập di chuyển trên xe lăn...

Chăm sóc tinh thần

BV còn hợp tác với BV Chợ Rẫy tiếp nhận phục hồi chức năng  cho BN hậu phẫu: chấn thương sọ não, chấn thương cột sống, sau tai biến mạch máu não, sau nhồi máu cơ tim, các bệnh hô hấp... Những BN này được chăm sóc ăn uống, hướng dẫn xoay trở, tập vật lý trị liệu tại giường. Chỉ riêng năm 2004, BV tiếp nhận từ khoa ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy khoảng 3.000 BN. Hằng năm, BV điều trị và phục hồi khoảng 4.000-5.000 người tái hòa nhập cộng đồng.

Yên tĩnh, thoáng mát, rộng 8ha, BV đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng, người già, BN bệnh nghề nghiệp hoặc những đoàn nghỉ dưỡng 10 ngày theo chế độ. Khoa dinh dưỡng sẽ cung cấp cho BN và người nghỉ dưỡng những bữa ăn phù hợp thể trạng và bệnh của từng người. Tại đây còn có chương trình phục hồi chức năng các BN tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim...

BS Phan Văn Báu - giám đốc BV - bộc bạch: “Người Sài Gòn đang khát không gian, nhất là khi mệt mỏi với công việc. Nhiều BN bệnh mãn tính cũng sợ đến BV vì chật chội, quá tải. Phương châm của BV không chỉ là điều trị mà còn chăm sóc tinh thần. Chúng tôi còn có ý tưởng xây siêu thị mini trong BV. Hướng sắp tới sẽ cung cấp dịch vụ nâng cao sức khỏe chứ không chỉ điều trị bệnh. Chúng tôi làm dịch vụ, lấy đó bù lại chăm lo những người nghèo”.