Bệnh nhi chờ phẫu thuật dị tật tim bẩm sinh: Quá tải

Khoa Tim mạch của Bệnh viện Nhi T.Ư và BV Việt - Đức đều ở  tình trạng quá tải bệnh nhân cần mổ các dị tật tim bẩm sinh (TBS). Hiện nay, lịch mổ tim cho bệnh nhi của BV Nhi T.Ư đã kéo dài tới đầu năm 2008.

Chăm sóc sau mổ vá thông liên thất cho trẻ một bệnh nhi 6 tháng tuổi Ảnh: T.Hà

TS Phạm Hữu Hòa - Trưởng khoa Tim mạch  (BV Nhi T.Ư) cho biết, Việt Nam chưa có thống kê cụ thể trên toàn quốc về tỷ lệ trẻ bị dị tật TBS, còn trên thế giới cứ 1.000 trẻ ra đời có khoảng 8 trẻ bị dị tật TBS.

Tại BV Nhi T.Ư, trong những năm gần đây, mỗi năm tiếp nhận 1.200-1.500 bệnh nhi dị tật TBS điều trị nội trú. Ngoài ra, còn có từ 3.500-4.000 trẻ dị tật TBS khám và điều trị nội trú.

Khoa Tim mạch của BV Nhi T.Ư có 25 giường bệnh nhưng thường xuyên có 60-80 bệnh nhi điều trị. Bên cạnh đó, còn hơn 1000 bệnh nhi đã có chỉ đạo phẫu thuật điều trị TBS  kéo dài đến đầu năm 2008.

Trong khi đó, mỗi buổi khám chuyên khoa tim mạch có tới 50-70 bệnh nhân được đưa vào danh sách cần phẫu thuật.

Nguyên nhân phải chờ đợi lâu là do mỗi tuần BV Nhi TƯ chỉ phẫu thuật tối đa cho 5 bệnh nhân (BV chỉ có 1 phòng mổ đáp ứng yêu cầu mổ tim). PGS.TS Nguyễn Thanh Liêm – Giám đốc BV Nhi T.Ư cho biết, mỗi năm BV phẫu thuật TBS cho 500 trẻ, trong đó có 200 ca bằng phương pháp mổ hở (mổ quả tim ra, bệnh nhân hô hấp nhờ hệ thống máy móc hiện đại ).

Khoa Tim (BV Việt - Đức) cũng ở trong tình trạng này. Bác sĩ Dương Đức Hùng cho biết, BV đã tăng hết công suất mổ TBS cho các cháu nhưng cũng chỉ giải quyết được 5 ca bệnh nặng trong 1 tuần.

Trong khi đó, những trẻ bị TBS tiếp tục đến khám và có chỉ định mổ mỗi ngày. Bác sĩ Hùng giở cho chúng tôi xem cuốn sổ hẹn phẫu thuật tim ghi dày đặc đến gần hết tháng 3/2008. Trong khi đó, không còn chiếc giường nào trong khoa Tim mạch còn trống.

Thống kê của BV Việt - Đức cho thấy, mỗi năm bệnh viện phẫu thuật cho khoảng 200 ca dị tật TBS. Tính từ khi bắt đầu triển khai mổ tim hở bẩm sinh (10/2005) đến nay, BV đã thực hiện hơn 50 ca cho trẻ nặng từ 5 kg trở lên. Kế hoạch trong năm tới, BV Việt- Đức sẽ tăng gấp đôi số ca mổ tim hở cho trẻ dưới 1 tuổi.

Gánh nặng không chỉ của bệnh viện

Nhiều trường hợp trẻ có thẻ bảo hiểm  y tế bị TBS nặng như hẹp eo động mạch chủ, tĩnh mạch phổi bất thường, hẹp van động mạch chủ, tứ chứng hoa lô, hẹp van động mạch phổi… khi vào BV Việt- Đức phẫu thuật phải nộp 15 triệu đồng do có những dụng cụ không thuộc danh sách bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả. Số tiền trên là quá lớn đối với phần lớn gia đình có trẻ bị TBS.

Bác sĩ Hùng kể: “Có những gia đình thấy chi phí mổ tim quá lớn đã đề nghị bác sĩ không mổ cho con mình nữa vì không thể huy động được tài chính”.

Bác sĩ Hùng khẳng định: “Nhiều trẻ sẽ được phẫu thuật cứu sống nếu có BHYT chi trả”. Hiện nay, chi phí cho mỗi ca mổ (tùy vào từng bệnh lý dị tật TBS) dao động từ 20-30 triệu đồng. Nhưng cũng có những ca bệnh nặng như can thiệp mạch vành cần đặt sten thì chi phí còn cao hơn nhiều (một bệnh nhi cần 4 hoặc 5 sten với giá thành mỗi chiếc khoảng 3.000 USD).

Không ít trường hợp bệnh nhân có dị tật TBS nhưng gia đình đưa đến BV khi đã gần 20 tuổi chỉ vì lúc bệnh nhân còn nhỏ, bố mẹ chưa lo đủ tiền mổ cho con. Nhưng đáng tiếc là khi gia đình đã đảm bảo về mặt tiền bạc cũng là lúc tuổi của bệnh nhân không còn phù hợp để phẫu thuật nữa.

Bác sĩ Dương Đức Hùng cho biết thêm, nhiều bệnh nhân ở nông thôn khi tới BV tuyến T.Ư để mổ thì TBS đã qua giai đoạn có thể phẫu thuật, do bác sĩ tuyến cơ sở không phát hiện bệnh sớm. Những bệnh nhân không may này suốt đời sẽ phải sống chung với dị tật TBS.  Bởi vậy nếu không phát hiện và điều trị sớm, bệnh TBS sẽ để lại hậu quả nặng nề. 

PGS.TS Nguyễn Thanh Liêm – Giám đốc BV Nhi TƯ, ước tính mỗi năm cả nước có hơn 8.000 trẻ chào đời đã mắc bệnh TBS. Một nửa số đó cần được phẫu thuật trong năm đầu tiên. Số trẻ còn lại nên phẫu thuật đến trước tuổi đi học lớp 1. Tuy nhiên, hiện tại, hệ thống y tế Việt Nam mới chỉ đáp ứng được 500 ca mổ cho trẻ bị TBS dưới 1 tuổi. Như vậy, sẽ có khoảng 3.500 trẻ cần mổ trong năm đầu tiên chào đời ít có cơ hội sống.