Lý Sơn "biển động"

Năm nào ở huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) cũng có ngư dân bị người nước ngoài bắt vô cớ. Những khoản tiền "chuộc" khổng lồ đang đè nặng trên đôi vai những ngư dân nghèo. Biển thì lặng yên, nhưng trong lòng họ luôn chất chứa bão tố...

Bị dụ kí vào giấy phạt

Đến bây giờ, ông Dương Văn Thọ (39 tuổi) chủ tàu số QNg 6597 TS, ở thôn Tây, xã An Hải (Lý Sơn, Quảng Ngãi) nhớ lại lúc tàu mình bị bắt vào lúc 10g ngày 16/6 vừa qua, hãy còn ngơ ngác: “Lúc tàu tôi đang tìm nơi trú ẩn để tránh cơn bão số 2 gần quần đảo Hoàng Sa, khi cách đảo Linh Côn chừng 15 hải lý thì bỗng dưng có chiếc tàu mang biển hiệu Trung Quốc cập mạn uy hiếp, bắt giữ tàu chúng tôi. Ngay lúc ấy, tôi kiểm tra máy định vị thì xác định tọa độ tàu chúng tôi đang đứng ở 16 độ 40 vĩ Bắc -112 độ 58 phút kinh Đông, thuộc chủ quyền Việt Nam, mà bị bắt giữ thì thật là phi lý. Biết là vậy nhưng chúng tôi không dám phản kháng vì sợ bị hành hung. Ngay sau đó, 12 ngư dân trên tàu bị đưa về đảo Phú Lâm giam giữ”.

Theo ông Thọ, cùng lúc và cùng tọa độ với tàu của ông còn có tàu của ông Bùi Văn Thê, mang số hiệu QNg -6364 TS với 12 thuyền viên, cũng bị tàu Trung Quốc bắt giữ. Sau đó 1 ngày, vào lúc 13g ngày 17/6, tàu của ông Nguyễn Chí Thạnh mang số hiệu QNg-6517 TS gồm 13 ngư dân cũng bị bắt tại tọa độ 16 độ 40 vĩ Bắc-112 độ 45 phút kinh Đông.

Ông Thọ kể tiếp: “Chúng tôi bị giam giữ đến ngày 21/6 thì tàu của tôi cùng 25 lao động trên 3 chiếc tàu bị bắt được cho về, họ còn giữ lại 12 người để làm con tin. Lúc đang còn bị giam giữ, một người có trách nhiệm tại đó mang vào cho tôi 1 tờ giấy ghi toàn chữ Trung Quốc, ra hiệu bảo tôi lăn tay vào đó rồi cầm đi. Không biết trong giấy ấy nói gì nhưng nghe được thả tự do tôi mừng lắm, lăn tay vào ngay. Sáng hôm sau, trước khi lên tàu về, người ấy mang giao cho tôi tờ giấy ấy và nói lơ lớ rằng đó là giấy phạt, số tiền phạt là 7 vạn NDT (khoảng 180 triệu đồng) và thời hạn nộp phạt là 10 ngày kể từ ngày được thả. Cùng lúc với tôi, 2 chủ tàu kia cũng nhận án phạt như thế. Thú thật, nếu biết đó là giấy phạt thì tôi đã không lăn tay vào giấy ấy để bây giờ phải khổ tâm”.

Chủ tàu Dương Văn Thọ bộc bạch: “Chúng tôi đang rất hy vọng vào sự can thiệp của Nhà nước Việt Nam với Nhà nước Trung Quốc để giải cứu các tàu cá và 12 anh em còn đang bị giam bên ấy nhanh chóng có ngày trở về. Thú thật, nếu vụ này không được giải quyết ổn thỏa thì chắc ngư dân Lý Sơn không dám ra khơi đánh bắt. Chẳng lẽ, tàu sắm ra có công suất lớn để quanh quẩn gần bờ?”

Suốt bao nhiêu năm đi làm thuê cho tàu khác, vào cuối năm ngoái, ông Thọ mới gom góp được tí vốn, vay mượn thêm để hùn với người anh là Dương Văn Hưởng sắm chiếc tàu nói trên với giá 200 triệu đồng. Từ đó đến nay mới đi được 5 phiên mà phiên nào cũng lỗ. Đến phiên này thì bị bắt, bị tịch thu cả chì lẫn chài lại còn phải “đeo” một án phạt vô cớ.

Năm nào cũng bị bắt giữ

Chị Phạm Thị Bé (24 tuổi), vợ của thuyền trưởng Nguyễn Chí Thạnh, tàu QNg -6517 TS than thở: “Vợ chồng em mới lập nghiệp thì làm gì có vốn sắm tàu. Em phải mượn của cha mẹ 40 triệu, vay thêm của ngân hàng 20 triệu nữa mới đủ sắm tàu vào cuối năm ngoái. Mới đi được 3 chuyến mà chuyến nào cũng bị lỗ, đến chuyến thứ 4 thì bị bắt. Bây giờ, em rất muốn có tiền để "chuộc" chồng về nhưng giờ biết vay mượn ai, nợ đã quá nhiều”.

Sau khi anh Thạnh bị bắt giữ, một thân một mình nuôi đứa con mới 19 tháng tuổi trong tình cảnh trắng tay vẫn chưa phải là bi kịch với chị Bé, mà việc anh Thạnh đang lâm cơn bạo bệnh tại nơi bị giam giữ mới là thảm cảnh. Chị Bé nức nở: “Chồng em từ lâu đã bị bệnh cao men gan và sán lá gan. Trước nay đã 2 lần đi điều trị tại TP HCM mất đến gần 20 triệu đồng. Còn 1 tháng rưỡi nữa là đến hạn tái khám, biết nhà không có tiền nên chồng em quyết định đi 1 chuyến kiếm chi phí cho lần tái khám, nào ngờ bị bắt. Cách đây 3 ngày, cậu em cùng làng cũng đang bị bắt bên đó gọi về cho hay, chồng em vì quá lo lắng nên bệnh đang tái phát nghiêm trọng. Nếu không được giải cứu kịp thời, em sợ chồng em…”. Tiếng khóc nức nở của chị Bé nói thay cho điều lo lắng mà chị không nói ra bằng lời.

Cùng cảnh ngộ, chị Bùi Thị Giàu, vợ của thuyền trưởng Dương Văn Hưởng, thở dài: “Vợ chồng tôi có 3 đứa con, đứa nhỏ nhất mới 8 tuổi. Sau khi ba nó bị bắt giữ, vì quá khốn khổ tôi đành phải gửi nhờ 2 đứa con lớn lên Tây Nguyên nhờ cô chú nuôi hộ. Cả mẹ chồng tôi cũng cho đi theo 2 cháu vì sợ ở nhà hằng ngày nghe ngóng tin tức của con trai sẽ không còn đủ sức vượt qua tuổi già. Tôi vốn bị bệnh tim, giờ phải gánh 2 nỗi bất hạnh là chồng bị bắt giữ lại thêm gánh nợ nần vay mượn hùn tàu làm tôi cả ngày không thở nổi. Không biết anh ấy giờ đang như thế nào vì từ đó đến giờ tôi chưa liên lạc được”.

25 ngư dân được thả về từ 3 con tàu nói trên giờ cũng không còn tâm trạng nào tiếp tục ra khơi dù các tàu khác đang rất cần lao động. Ngư dân Dương Tân tâm sự: “Nghề biển 6 tháng làm 6 tháng ăn, giờ thì chỉ còn hơn tháng nữa là đến mùa biển động, tàu bè không thể ra khơi đánh bắt. Nhà thì luôn túng bấn nhưng hiện tại chúng tôi không còn lòng dạ nào ra biển khi anh em bầu bạn còn đang bị giam cầm bên đảo Phú Lâm. Hiện tại ngày nào chúng tôi cũng tập trung theo dõi báo đài mong nghe được 1 thông tin hy vọng cho sự tự do của 12 anh em còn bị giam giữ bên ấy”.

Ông Nguyễn Xuân Hước, Phó Chủ tịch UBND huyện đảo Lý Sơn: Chỉ tính từ năm 2002 đến nay mà trên địa bàn huyện Lý Sơn đã có đến 54 chiếc tàu đánh cá của ngư dân Lý Sơn với 625 lao động bị các nước ngoài bắt giữ, trong đó chủ yếu là Trung Quốc. Thiệt hại khoảng 730.000 NDT và hơn 1,8 tỷ đồng về các khoản: bị tịch thu sản phẩm, tịch thu ngư lưới cụ và đóng tiền phạt “chuộc” con tin.

Ông Nguyễn Xuân Hước, Phó Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn, bức xúc: “Từ ngày thành lập huyện đảo (1993) đến nay, năm nào cũng có trường hợp tàu của ngư dân bị Trung Quốc bắt giữ rồi đòi tiền chuộc. Một năm ít nhất bị 5 vụ, năm nhiều bị đến cả chục vụ. Có nhiều tàu bị bắt đến 2 lần nhưng vì mưu sinh, sau khi chuộc tàu về họ lại vay mượn đầu tư để tiếp tục hành nghề, giờ thì đang nợ chồng nợ chất”. Nói đoạn, ông Hước đứng dậy chỉ tay vào tấm bản đồ dưới bàn khẳng định: “Tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân Lý Sơn không còn thiếu thiết bị như trước đây nên khi bị bắt họ nhìn vào máy định vị và biết tàu mình đang ở tọa độ nào. Tôi dám cam đoan là 3 trường hợp vừa bị Trung Quốc bắt giữ là vô lý, vì tàu của họ đang hoạt động trên lãnh hải của Việt Nam”.

Chủ tịch UBND xã An Hải Nguyễn Dự, thẳng thắn: “Dù có lo lắng nhưng vì hiểu biết luật pháp, không xâm phạm ngư trường là không ngại nên ngư dân Lý Sơn vẫn ra khơi. Hiện những người thân của 12 ngư dân còn bị giam giữ càng lo lắng hơn vì đã mất liên lạc trong 3 ngày qua. Vấn đề tiền phạt toàn bộ ngư dân kiên quyết không nộp vì mình không làm sai, nếu nộp phạt cầm bằng thừa nhận đó là lãnh hải của họ".