Hương vẫn thơm ở Phú Quốc ngày mưa

Thăm nhà truyền thống nhà tù Phú Quốc.

PTO- Hồi chiến tranh biên giới Tây Nam diễn ra ác liệt, một đêm đang nằm ở thị xã Rạch Giá chờ hôm sau ra biển, thì bỗng nghe một tiếng nổ lớn trong đêm. Tiếng nổ đó là trái lựu đạn mỏ vịt của một kẻ gây rối mới từ đảo Phú Quốc về. Vụ nổ không làm chết ai nhưng cũng đủ nhận ra một điều, càng gần biên giới, tình hình càng phức tạp, càng phải cảnh giác giữ gìn. Từ Rạch Giá, chỉ một chặng hai tiếng đồng hồ tàu biển nữa là ra được Phú Quốc. Nhưng nhiệm vụ thay đổi, chúng tôi được phân công đi cùng Sư đoàn công binh N30 qua Tri Tôn, Luỳnh Quỳnh ra biên giới làm công trình phòng thủ. Để mãi tới nay, gần 30 năm sau, mới có dịp đến Phú Quốc. Đến không bằng đường thuỷ mà bằng 50 phút bay từ thành phố Hồ Chí Minh.

Chuyến bay đúng vào ngày mưa. Trận mưa đầu tiên sau cả một mùa khô cháy bỏng. Trước lúc hạ cánh, bão lốc nổi lên. Trời biển tối sầm. Máy bay chòng chành lắc như nhập đồng. Nhiều đợt thót tim. Vậy mà mấy bà mấy cô ngồi bên cứ rổn rảng, bô lô, cười ngất như người khỏe tim quen chơi trò cảm giác mạnh. Xuống được máy bay mới hoàn hồn, mới thấy tổ lái người Việt Nam thật cừ, mới mừng đoàn con cháu Vua Hùng còn dày hồng phúc.

Thôi thì du lịch gặp mưa, không thăm thú đảo Phú Quốc được nhiều, thì cũng phải đem được hương hoa tới nghĩa trang liệt sĩ, tới đền thờ cụ Nguyễn Trung Trực mà khấn vái, rồi xin được phù hộ để yên ổn đường về.

Suốt chặng đường mưa, ai cũng thành tâm như người đi lễ.

Phú Quốc là huyện đảo của tỉnh Kiên Giang. Đảo rộng 600 km2, gần bằng nước Singapore, có 8 vạn dân. Trước thời giải phóng, hơn 4 vạn tù nhân bị địch giam cầm, tù đày tại đây, trong đó có 4 ngàn người bị giết hại, xương cốt còn chồng chất ở nghĩa địa tù binh Phú Quốc.

Mưa càng lúc càng nặng hạt. Con đường ven đảo tuôn đỏ những dòng nước đục ngầu từ sườn đồi ba zan đổ xuống. Mưa mà sóng biển vẫn xanh. Những triền cát ngấm mưa vẫn trắng. Sau một thôi đường qua những triền đồi lúp xúp sim mua thì đến nhà lao Phú Quốc. Trước thềm, hoa đại nở trắng ngần. Càng mưa, hương đại càng sực nức. Mùi hương thơm mộc như không có tuổi. Đoàn người tóc sũng nước mưa kính cẩn vào nhà tưởng niệm dâng lễ. Tại đây một nữ nhân viên nhà bảo tàng truyền thống đã kể nhiều câu chuyện cảm động về tinh thần bất khuất của các tù nhân.

Ấy là từ những năm 53, 54 của thế kỷ trước, thực dân Pháp đã cho xây ở Phú Quốc một nhà tù lớn giam nhốt tù binh cộng sản gọi là Căng tù binh Cây Dừa. Thời kỳ đầu, chỉ có 3 trại giam là Căng Cây Dừa, Trại huấn chính và Trại tù cộng sản. Tới thời Mỹ – ngụy trại tù Phú Quốc mở rộng tới 5 km2, gồm 480 nhà lao cỡ nhỏ chật ních người, nhốt hơn 40 ngàn tù nhân. Bao quanh trại giam là 15 lớp rào kẽm gai gài mìn có chó béc – giê canh giữ. Cứ 10 người bị giam tại đây có 1 người chết vì bị tra tấn dã man. Phú Quốc là trại tù có số tù binh đông nhất, chật chội và khổ cực nhất Đông Nam Á.

Nhưng cũng ở trại tù Phú Quốc, tinh thần bất khuất, kiên cường của các tù nhân lại cực kỳ lẫm liệt. Tù nhân bị nhốt vào chuồng cọp kẽm gai, bị đánh đập, phơi nắng, bị dội nước xà phòng, bị dí điện, bị đóng đinh vào hàm, vào sọ vẫn kiên quyết không khai, không chịu khuất phục. Anh em đã đoàn kết, che chở, chống lại sự tra tấn dã man của địch và bí mật tổ chức vượt ngục.

Dưới sự chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Đức Hoè, quê Cần Thơ, 21 tù nhân dãy nhà lao số 13 đã âm thầm moi hầm vượt ngục. Trong tay không một tấc sắt, anh em đã dùng thìa xúc cơm để moi đất, dùng gậy thúc đất và dùng tay bới đất. Đất đào hầm được trộn vào từng xô phân chuyển ra ngoài. Ngày qua ngày, những xô đất trộn phân tù nhân cứ thế xách qua mặt bọn cai tù. Sau nửa năm trời, tù nhân đã đào được 80 mét hầm ngầm. Đường hầm hẹp chỉ đủ một người trườn được đào bằng ý chí và nghị lực phi thường của các tù nhân. Sau ngày giải phóng đất nước, một tù nhân tên là Lê Xuân Cát quê Nghệ An trở lại đảo đã chỉ ra vị trí của đường hầm vượt ngục không thành bị vùi lấp rất khó nhận.

Mỗi cuộc vượt ngục không thành là mỗi lần máu xương của các tù nhân đổ xuống cùng những đòn thù tra tấn khốc liệt hơn.

Bây giờ, ở Phú Quốc còn giữ lại một nhân chứng sống điển hình về sự dã man của bọn cai ngục. Đó là Trần Văn Nhu, nguyên thượng sỹ giám thị trưởng phân khu 2 đã 80 tuổi. Kẻ khát máu ngày nào không có  máu tù nhân đổ là sống không yên. Hắn tra tấn tù nhân bằng đủ thứ dụng cụ trên tay. Kìm thì để nhổ răng, rút  móng tay. Chày vồ thì đập bật củ khoai chân. Búa thì đóng đinh vào hàm và sọ não. Roi đuôi cá đuối thì quất cho thối thịt da. Mỗi ngày có tới cả nón răng, móng tay, củ khoai chân của các tù nhân bị đánh bật ra. Tìm lại hài cốt tù nhân, nhiều bộ xương sọ, xương hàm còn găm đinh sắt. Sau giải phóng, cai tù Trần Văn Nhu đáng tội chết nhưng đã được cải tạo rồi khoan hồng. Y mấy bận vượt biên không thành. Rồi thành nhân chứng sống về sự dã man của cai tù Phú Quốc. Hằng năm, cứ vào dịp 27 - 7 kỷ niệm ngày thương binh liệt sỹ, nhiều tù nhân trở lại thăm đảo. Đối mặt với ông Trần Văn Co bị điếc đặc và cứng xương hàm vì đinh đóng và ông Trần Long bị ép ngực vì vít ván, cai ngục nhân chứng sống Trần Văn Nhu chỉ biết cúi mặt, trân trân nhìn xuống đất, rất sợ gặp người. Trước đám đông, nhân chứng sống bạo tàn này chỉ đứng được chừng dăm mười phút, rồi thì sợ sệt xin lui về ngôi nhà bên sườn núi, quanh quẩn với đàn chó Phú Quốc lông xoáy bụng thon mới thoáng bóng người lạ là đua nhau sủa. Kẻ sát nhân sống như một cái bóng. Ba đứa con trai của y thật chả ra gì. Đứa cả thì cụt chân vì vướng mìn, đứa kế thì đắm thuyền ngoài biển, đứa út thì tâm thần vờ vật. Cõi người, cõi ác là dằng dặc những đa đoan nghiệp chướng.

Rời nhà tù Phú Quốc, mọi người đến thắp hương tại đền thờ Nguyễn Trung Trực – vị lãnh tụ nông dân Nam Bộ đã quật cường chống Pháp với câu nói bất hủ: “Bao giờ hết cỏ nước Nam mới hết người đánh Tây”. Mưa chợt ngừng ở nghĩa trang Phú Quốc. Nhang cháy ở đài tưởng niệm, thơm khắp các phần mộ liệt sĩ có tên và liệt sĩ vô danh. Biết đâu bên cạnh những phần mộ của các liệt sĩ vốn là cơ yếu, tác chiến, hải quân, chiến sĩ biên phòng … lại có cả những liệt sỹ vô danh là con em Đất Tổ. Xin các anh yên nghỉ trên hòn đảo khi thì giống hình lưỡi mác, khi lại giống hình giọt lệ khổng lồ chảy hoà vào biển cả cực Nam của Tổ quốc mà mấy trăm năm trước còn hoang sơ, nay đã đông đúc dân cư sinh sống, quần tụ, thành điểm du lịch hấp dẫn.

Rồi lại mưa. Cho dù mưa không lưu khách, chưa tới được những vườn tiêu bạt ngàn, những vườn điều trĩu quả, những lò nước mắm cá cơm sọc tiêu nổi tiếng của Phú Quốc, nhưng đã kịp thắp hương ở nhà lao Cây Dừa, ở đền thờ cụ Nguyễn, ở nghĩa trang liệt sĩ, được đặt chân lên vạt cát mịn màng của Bãi Sao ngày biển động, được ăn bữa cơm vội vàng ở chợ Cầu Sấu đầy ắp hương biển, được uống chén rượu Sim đặc sản của Phú Quốc, âu cũng là một kỷ niệm của nẻo đường tâm linh chặng cuối một đời người.

Nửa chặng đường từ Phú Quốc về thành phố Hồ Chí Minh, trời bỗng tan mưa. Phía biển Phú Quốc nở đầy mây trắng.