Ở xã Mỹ Thuận - Thanh Sơn:

Ai là chủ hợp pháp của hồ nước Hồng Phong? 

(PTĐT) Hồ Hồng Phong (xã Mỹ Thuận - Thanh Sơn) rộng 4,2ha, độ sâu trung bình 4m hiện có tới… 2 chủ thể được quyền sử dụng mặt nước nuôi trồng, khai thác thủy sản. 1 do TAND huyện, TAND tỉnh Phú Thọ công nhận, 1 do UBND xã công nhận. Phía nào cũng khẳng định chỉ mình mới có đủ tư cách pháp lý sở hữu thủy sản nuôi trong hồ. Từ điều này đã gây rất nhiều tranh chấp, mâu thuẫn thậm chí dẫn đến xô xát, ẩu đả giữa hai bên trong thời gian qua…

Con cá hai chủ và bản án không được chấp nhận

Do hồ Hồng Phong là hồ nước tĩnh, không có cống xả đáy, nên tháng 4-2000, UBND xã Mỹ Thuận có ký hợp đồng cho đấu thầu hồ với ông Lã Văn Khai cư trú ở xã Cự Thắng (Thanh Sơn) và ông Hà Văn Bắc trú ở xã Mỹ Thuận (Thanh Sơn) thời hạn hợp đồng là 15 năm (kể từ ngày ký 25-4-2000). Theo hợp đồng, ông Bắc và ông Khai phải xây đập lải tràn để giữ nước phục vụ tưới tiêu cho cây trồng; đồng thời bờ đập là đường giao thông giữa các xóm trong xã với Xí nghiệp chè Tân Phú.

Do UBND không có vốn nên việc xây dựng lải tràn là do bên nhận thầu đảm nhiệm. Theo như hợp đồng, mỗi năm bên nhận thầu phải nộp vào ngân sách xã 1.500.000 đồng. Số tiền này sẽ thanh toán trừ vào kinh phí xây lải tràn. Đổi lại 2 ông Bắc và Khai sẽ được quyền sử dụng mặt nước nuôi trồng thuỷ sản.

Sau khi trúng thầu, ông Bắc và ông Khai đã tiến hành đầu tư nuôi thả cá và ký hợp đồng bổ sung xây lải tràn khu vực suối Măng thuộc xóm Mịn, xóm Hồng Phong, xóm Mới với UBND xã với dự toán 8.056.000 đồng.

Ngày 2-6-2000, UBND xã Mỹ Thuận đã lập biên bản nghiệm thu từng phần và kết luận: “Công trình xây lải đập tràn đã làm xong, đảm bảo kỹ thuật, đúng kích thước, vững chắc, vật tư, nguyên liệu sử dụng hết, có sự công nhận của bên giám sát, đưa vào sử dụng kịp thời trước mùa mưa, với số tiền 8.056.000 đồng. Do UB xã không có  nguồn kinh phí để thanh toán số tiền xây dựng theo hợp đồng nên đã thoả thuận số tiền này được trừ vào khoản phải nộp theo hợp đồng hàng năm là 1.500.000 đồng kể từ ngày ký hợp đồng đến năm thứ 5”.

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, do có nhiều khúc mắc, không thỏa thuận được giữa hai bên, trước nguy cơ đập lải tràn đã sạt lở, sắp vỡ, ngày 1-6-2004, UBND xã đã có thông báo hợp đồng đấu thầu hồ Hồng Phong của ông Bắc và ông Khai không còn giá trị. Tháng 7-2004, UBND xã lại tổ chức khoán thầu hồ Hồng Phong, thông báo rộng rãi đến tất cả các hộ thuộc địa bàn xã. Ông Nguyễn Duy Đông (xóm Hồng Phong) đã trúng thầu.

Theo như hợp đồng kinh tế đấu thầu hồ Hồng Phong ký ngày 5-7-2004 giữa ông Nguyễn Duy Đông và ông Hoàng Văn Lục (Chủ tịch UBND xã Mỹ Thuận lúc bấy giờ), ông Đông có trách nhiệm xây lải tràn theo dự toán đã duyệt với UBND xã (tổng dự toán là: 9.750.000 đồng) đảm bảo công trình được sử dụng lâu dài (20 năm). Ông Đông đã đầu tư xây dựng kiên cố lải tràn với kinh phí lên tới 24.635.000 đồng (Theo biên bản nghiệm thu hoàn chỉnh của UBND xã Mỹ Thuận ngày 3-10-2005) và tiến hành thả hơn 7 tạ cá giống, bắt đầu hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản theo hợp đồng đã ký.

Mọi việc chỉ “xuôi chiều mát mái” không được bao lâu, 6-9-2005, theo đơn khiếu nại của ông Khai và ông Bắc, TAND huyện Thanh Sơn đã đưa ra xét xử sơ thẩm vụ án tranh chấp hợp đồng nuôi thả cá đập Hồng Phong. Hội đồng xét xử quyết định: Xác nhận hợp đồng dân sự thầu khoán tài sản giữa UBND xã Mỹ Thuận với ông Bắc ký kết ngày 25-4-2000 về “việc đấu thầu hồ Hồng Phong” còn giá trị thi hành cho đến khi hai bên thỏa thuận thanh lý hợp đồng theo quy định của pháp luật. Hợp đồng đấu thầu hồ Hồng Phong giữa UBND xã Mỹ Thuận với ông Nguyễn Duy Đông ký ngày 31-5-2004 là vô hiệu theo quy định của pháp luật; buộc UBND xã Mỹ Thuận phải có trách nhiệm bồi thường cho ông Hà Văn Bắc: 15.000.0000 đồng!

Không chấp nhận bản án của TAND huyện Thanh Sơn, UBND xã Mỹ Thuận và ông Nguyễn Duy Đông đã kháng cáo. Ngày13-12-2005, TAND tỉnh Phú Thọ đã xét xử phúc thẩm và quyết định: Bác yêu cầu kháng cáo của UBND xã Mỹ Thuận  và ông Nguyễn Duy Đông; giữ nguyên án sơ thẩm của TAND huyện Thanh Sơn. Tuy nhiên, UBND xã Mỹ Thuận và ông Đông đều không đồng ý với bản án này. Ban lãnh đạo UBND xã đã cùng ký đơn kiến nghị gửi đến các cơ quan chức năng, thậm chí xã đã đệ đơn khiếu nại lên TAND tối cao.

Cho đến nay, UBND xã Mỹ Thuận vẫn công nhận quyền lợi hợp pháp của ông Đông với hồ Hồng Phong theo hợp đồng đã ký. Còn ông Khai và ông Bắc cũng khẳng định quyền lợi của mình theo như bản án đã xử. Vậy là, hai bản án của TAND huyện và tỉnh không được chấp nhận, con cá trong hồ Hồng Phong vẫn có tới hai ông chủ. Những vụ mâu thuẫn, tranh chấp dẫn đến xô xát, ẩu đả gây thương tích cũng bắt đầu xảy ra ngày càng nhiều.

Nỗi niềm người trong cuộc

Trao đổi với những người trong gia đình ông Khai, ông Bắc, ông Đông, chúng tôi chỉ nhận được những bức xúc về quyền  lợi bị vi phạm, những chứng cứ, văn bản hợp đồng chứng minh quyền hợp pháp của họ với đập Hồng Phong. Để hiểu rõ hơn về nội tình sự việc, chúng tôi tìm đến UBND xã. Tại đây, chúng tôi lại được nghe những ý kiến bày tỏ sự bất bình của chính quyền xã.

Ông Phùng Văn Thành bức xúc nói: “Sau khi nghiên cứu và tham gia phiên tòa phúc thẩm, chúng tôi thấy, việc xét xử của Toà án sơ thẩm và Tòa phúc thẩm còn có điều không ổn. Vì vậy, chúng tôi không chấp nhận bản án. Vào thời điểm TAND huyện Thanh Sơn tiến hành xử án, Chủ tịch xã là ông Hoàng Văn Lục được UBND huyện chuyển về huyện công tác. Xã chưa có Chủ tịch. Đảng ủy, HĐND nhất trí cử tôi (lúc bấy giờ là phó Chủ tịch UBND xã) làm quyền Chủ tịch. Tòa án gọi đại diện UBND xã, tôi cùng anh em tới dự nhưng không được chấp nhận với lý do: Không đủ tư cách pháp nhân đại diện cho UBND xã.

Và thế là Tòa án quyết định xử vắng mặt”. Ông Nguyễn Văn Giới (Chủ tịch UBND xã) trình bày cặn kẽ với chúng tôi những uẩn khúc phía sau bản án: “Sau phiên tòa sơ thẩm của TAND huyện, đến phiên toà phúc thẩm, TAND tỉnh cũng có cho chúng tôi tranh tụng đâu!. Về việc UBND xã quyết định chấm dứt hợp đồng với ông Bắc và ông Khai, ông Giới cho biết: Trong thời gian thực hiện hợp đồng đấu thầu hồ Hồng Phong, ông Bắc, ông Khai không thực hiện đúng các điều khoản trong hợp đồng đã thỏa thuận. Tháng 7-2003, lải tràn bị sạt lở do thi công không đảm bảo chất lượng. UBND xã đã huy động nhân dân khắc phục tạm thời.

Ông Khai và ông Bắc đã không báo cáo sự việc nêu trên với UBND xã để cùng bàn bạc có biện pháp khắc phục kịp thời nhằm đảm bảo an toàn cho bờ đập. Ngày 6-10-2003, ông Hoàng Văn Giang (Chủ tịch UBND xã Mỹ Thuận lúc bấy giờ) có biên bản làm việc yêu cầu ông Bắc và ông Khai nộp biên bản nghiệm thu hợp đồng xây lải tràn để làm căn cứ chứng từ thanh toán với UBND xã và bàn biện pháp khắc phục sạt lở lải tràn. Nhưng ông Bắc và ông Khai không xuất trình chứng từ để làm thủ tục căn cứ thanh toán theo quy định của Luật ngân sách.

Hai bên đã thống nhất đến ngày 20-12-2003, ông Bắc và ông Khai phải có các loại chứng từ nêu trên, nếu không có UBND xã quyết định hủy bỏ hợp đồng. Nhưng ông Bắc và ông Khai không mang các loại chứng từ đến UBND xã. Đến ngày 16-3-2004, Đảng ủy, HĐND, UBND xã Mỹ Thuận đã mời ông Bắc và ông Khai đến trụ sở UBND xã để làm việc, yêu cầu hai ông xây lại lải tràn bị vỡ hoặc nộp vào ngân sách xã với số tiền là: 6.000.000 đồng để xã xây lại.

Nhưng hai ông không thực hiện 1 trong 2 phương án trên. UNBD xã Mỹ Thuận tiếp tục mời hai ông đến làm việc nhiều lần, nhưng hai ông đều vắng mặt không lý do. Do vậy, UBND xã thống nhất hủy bỏ hợp đồng đấu thầu đập Hồng Phong của hai ông. Tuy nhiên để đảm bảo quyền lợi cho 2 ông, UBND xã đã thỏa thuận cho phép hai ông đánh bắt thủy sản còn lại trong hồ từ ngày 1-4 đến hết ngày 29-5-2004, sau đó hai ông phải có mặt tại UBND xã để làm thanh lý hợp đồng.

Đến hạn, ông Bắc và ông Khai không có mặt và không có lý do chính đáng, UBND xã xác định bên nhận thầu là ông Bắc và ông Khai đã tự ý chấm dứt hợp đồng. Ngày 29-5-2004, chúng tôi quyết định chấm dứt hợp đồng với ông Bắc và ông Khai, đến tận 5-7-2004 mới ký với ông Đông chứ không phải 31-5 như TAND huyện công bố. Chúng tôi cố ý kéo dài thời gian như vậy để ông Bắc và ông Khai có thể xem xét, thỏa thuận lại với xã, nhưng hai ông ấy có ý kiến gì đâu”.

Việc chấm dứt hợp đồng với ông Bắc, ông Khai là đúng hay sai, và ai sẽ là người tiếp tục được đấu thầu hồ Hồng Phong theo hợp đồng? Câu trả lời có lẽ còn phải chờ sự phân xử các cơ quan chức năng. Chúng tôi nghĩ việc này hoàn toàn có thể sớm đưa ra kết luận để tránh cho hai bên những mâu thuẫn, xô xát không đáng có!