Nỗi niềm của công nhân khu công nghiệp 

PTO- Tỉnh Phú Thọ hiện có 4 khu công nghiệp (KCN), gồm KCN Thụy Vân, Tam Nông và Trung Hà, Đồng Lạng. Riêng KCN Thụy Vân có 51 doanh nghiệp thu hút khoảng 13.500 công nhân, thế nhưng đến nay đời sống của những người công nhân vẫn còn nhiều khó khăn, trong đó bức xúc nhất là vấn đề nhà ở, sinh hoạt văn hoá tinh thần và chế độ BHXH…

>> Kỳ 1: Bức xúc vấn đề nhà ở cho công nhân

Một trong những khu nhà trọ dành cho công nhân ở khu 9, xóm Đồi, xã Thuỵ Vân (Việt Trì).

Khi chúng tôi ngỏ ý muốn tìm hiểu đời sống công nhân trong các khu công nghiệp (KCN), anh bạn làm ở phòng nhân sự một công ty Hàn Quốc chuyên về hàng may mặc nằm trong KCN Thụy Vân đồng ý ngay.

Từ Đại lộ Hùng Vương, rẽ vào con đường trải nhựa, bụi cuốn mù mịt sau những chiếc xe ben nối đuôi nhau chở đất chạy ngược chiều, chúng tôi tới khu KCN Thụy Vân (thành phố Việt Trì). Được biết, trong 51 doanh nghiệp (DN) đang đầu tư vào KCN Thụy Vân có 22 DN nước ngoài, còn lại là DN Việt Nam với tổng vốn đầu tư 141 triệu USD (chủ yếu là DN nước ngoài) và 998 tỷ đồng (chủ yếu là DN Việt Nam).

• Nhà trọ chất lượng thấp… giá tăng

Tính đến đầu tháng 9 - 2007, khu CN Thuỵ Vân thu hút khoảng 13.500 lao động. Đa số công nhân là người ở các huyện trong tỉnh và số ít ở tỉnh ngoài nên phần lớn phải thuê nhà trọ ở để đi làm. Hơn nữa công nhân ở đây tuổi đời còn trẻ, phần nhiều là nữ, thu nhập không cao nên chỉ một bộ phận lập gia đình, còn số đông sống độc thân. Một trong những mục đích quan trọng nhất của người lao động là đi làm kiếm tiền, dành dụm gửi về cho gia đình và tích luỹ phần nào để lo cho tương lai, nhưng hiện tại với thu nhập thấp ở mức bình quân 700.000- 900.000 đồng/tháng, giá cả leo thang, người lao động gặp không ít khó khăn, vì thế không còn cách nào khác là phải tiết kiệm. Và khoản tiết kiệm đầu tiên mà họ nghĩ đến là tiền thuê nhà. Công nhân đông trong khi cả khu công nghiệp chưa có lấy một chung cư hoặc nhà ở của doanh nghiệp dành cho người lao động thì sự điều tiết của quy luật cung- cầu nhà trọ phát huy vai trò tác dụng. Nhiều tư nhân năng động đã triệt để tận dụng diện tích đất ít ỏi nhà mình nhanh chóng dựng lên các phòng trọ cho thuê. Những phòng trọ bình dân, giá “mềm” nhất được người lao động tìm đến 3-5 người, thậm chí 7 người thuê chung 1 phòng trọ chật chội, nóng bức. Bà N.T.Thoa ở khu 9, xóm Đồi, xã Thụy Vân có 8 phòng cho thuê, bùi ngùi nói:“Lương công nhân thấp lắm, có 710.000đ/tháng. Mỗi phòng cho thuê tôi chỉ lấy 120.000đ/tháng”. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, cả xóm chỉ có một nhà chủ cho công nhân dùng nước máy, còn lại các nhà khác đều bơm nước giếng để công nhân dùng nhằm giảm chi phí.

Trong một căn phòng khoảng 8 m2, chị C.T.H. Phượng, 27 tuổi (quê ở Hạ Hoà), công nhân Công ty Jeil Phú Thọ, đang cho con ăn bột nói với chúng tôi: “Hai vợ chồng em ở đây đã 3 năm. Trước kia còn ít công nhân thuê nhà, nhà chủ tạo điều kiện cho chúng em ở với mục đích trông hộ nhà là chính, nhưng từ khi có nhiều người đến thuê nhà, chúng em lại xây dựng với nhau nên chuyển xuống phòng này, nhà chủ cũng chỉ lấy 100.000 đồng/tháng, còn nhà trên cho người khác thuê”. Trường hợp may mắn như chị Phượng không nhiều. Từ khi số lượng công nhân KCN tăng nhanh, nhu cầu về nhà ở cũng tăng theo đã trở thành vấn đề bức xúc bởi các chủ doanh nghiệp phó mặc cho công nhân đi thuê nhà ở. Dịch vụ xây nhà cho thuê tự phát “ăn xổi” của tư nhân khá phát triển. Đặc điểm của những dãy nhà trọ này là nhà cấp 4 thấp, phòng hẹp chật chội, thiếu nước sạch, công trình phụ không đảm bảo vệ sinh… do nhà chủ tiết kiệm chi phí xây dựng. Tuy nhiên ngay cả những phòng trọ như thế ở gần nơi làm việc cũng không dễ tìm.

Trong vai một người đi thuê nhà, chúng tôi vào xóm Đồi, xã Thụy Vân tìm nhà. Trò chuyện với tôi là các nữ công nhân chừng 21-22 tuổi. Loan, Hoa quê Yên Lạc, Vĩnh Phúc và Mai quê Hàm Yên, Tuyên Quang đều làm ở Công ty Shillavina. Loan cho biết: “Tiền thuê phòng tăng nhanh quá, tháng trước vừa 120.000 đồng/tháng, tháng này đã tăng 150.000 đồng/tháng, chúng em ở 3 người/phòng”. Còn Mai thì nói: “Phòng em ở 200.000 đồng/tháng, tháng trước cô bạn ở cùng phòng em đi lấy chồng. Tiền thuê phòng cao quá, em phải tìm thêm bạn ở cùng”. Qua tìm hiểu của chúng tôi, trung bình tiền điện 1.500 đồng/số, tiền nước 10.000 đồng/người/tháng, còn tiền nhà, nếu ở khu ngoài (gần đại lộ Hùng Vương) có giá 180.000-200.000 đồng/phòng/tháng, còn nếu vào sâu khu dân cư phía sau KCN thì có giá 120- 150.000 đồng/phòng/tháng trở lên.

Công nhân P.Q.Anh, 26 tuổi (quê ở Bản Nguyên, Lâm Thao), làm ở Công ty Dongkuk Việt Nam cho biết: “Em mới đi làm được 3 tháng, 2 người chúng em thuê 1 phòng hết 150.000 đồng/tháng. Nhà chủ không ở đây, cứ đến ngày 12 hàng tháng thì họ đến thu tiền nhà, tiền điện và nước. Khu này cũng hay bị mất trộm. Từ hôm em ở đến giờ xảy ra vài vụ rồi, chủ yếu là mất xe đạp”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đặng Hữu Liết- Chủ tịch công đoàn các khu công nghiệp tỉnh cho biết: “Công nhân toàn phải ở nhà thuê, điện nước chưa có hoặc nếu có cũng không đầy đủ, thuê nhà thì toàn bị bắt chẹt… Trong khi nhu cầu lao động ngày càng tăng, thu nhập thì thấp, do đó nảy sinh nhiều vấn đề, tệ nạn xã hội cũng tăng theo”.

Được biết, công đoàn các khu công nghiệp đã tổ chức các hoạt động để nâng cao đời sống tinh thần cho công nhân.Tuy nhiên, “Do không có công cụ tuyên truyền, hội trường không, loa đài không, ti vi cũng không nên chỉ có thể tổ chức cho các tuyên truyền viên là tổ trưởng trong các DN, sau đó các tuyên truyền viên này sẽ về tuyên truyền cho các đoàn viên tại DN nơi làm việc, chứ không còn cách nào khác”- ông Đặng Hữu Liết cho biết thêm: Ngoài giờ làm việc công nhân ít có điều kiện tham gia các hoạt động thể thao, văn hoá văn nghệ, lương thấp, giá cả leo thang, lại ở trọ tại khu dân cư trong điều kiện chật chội, xa trung tâm như vậy nên dễ nảy sinh các tệ nạn xã hội. Từ thực tế này cho thấy sự cần thiết phải có khu nhà ở quy mô (hoặc khu đô thị mới) bảo đảm tính đồng bộ về hạ tầng cũng như cơ sở phúc lợi như khu vui chơi giải trí, chợ, trường học và cơ sở y tế… cho công nhân- những người có thu nhập thấp.

• 2.500 chỗ ở… chưa thấm gì so với nhu cầu

Thực hiện NQ đại hội Đảng bộ tỉnh, những năm gần đây kinh tế -xã hội của tỉnh đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Thành tích ấy có phần đóng góp của giai cấp công nhân toàn tỉnh, trong đó có đội ngũ công nhân khu công nghiệp Thụy Vân. Tuy đã nhận được sự quan tâm giải quyết việc làm, có thêm thu nhập, nhưng đời sống của họ còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là về nhà ở.    
        

Về vấn đề này, ông Đặng Hữu Liết, Chủ tịch công đoàn các khu công nghiệp tỉnh cho biết thêm: “ Đặc thù của KCN là tuyển lao động phổ thông,… công nhân không có tiền mua đất, phải ở nhà thuê, có khi cả vợ chồng và con cái cùng ở, do đó phải có khu tập thể. Cần phải xây dựng một khu nhà, trường học và chợ… cho phù hợp với số lượng công nhân cần thu hút”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Hồng Hải- Phó trưởng Ban quản lý các KCN tỉnh cho biết: “Hiện nay, khu nhà cho công nhân ở đang được xây dựng gồm 5 toà nhà 7 tầng, dự kiến sẽ giải quyết được 2.500 chỗ ở cho công nhân. Chúng tôi đang đôn đốc đẩy nhanh tiến độ thi công. Đến nay, tổng vốn xây dựng là 163 tỷ đồng, dự kiến đến hết năm 2007 sẽ xây dựng xong”. Khi được hỏi, tỉnh có kế hoạch giải quyết chỗ ở cho số công nhân còn lại như thế nào, ông Hải cho biết thêm: “Tới đây sẽ có một DN Hàn Quốc đầu tư xây 5 toà nhà 21 tầng trên diện tích 2 ha, chỉ chuyên kinh doanh về nhà ở, đến nay mới lập dự án, đã bắt đầu duyệt dự án mở rộng quy hoạch”.

Chăm lo đời sống người lao động là một chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, là nhiệm vụ của các cấp uỷ đảng, chính quyền, các tổ chức xã hội. Cần khẳng định rằng việc xây dựng và phát triển nhà ở cho công nhân có thu nhập thấp là nhiệm vụ khó khăn nhưng hết sức cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và thực hiện công bằng xã hội. Hiện nay nhà ở cho công nhân KCN Thụy Vân đang là vấn đề bức xúc rất cần sự quan tâm của các cơ quan chức năng từ tỉnh đến thành phố Việt Trì. Để giải quyết tốt vấn đề này, nâng cao đời sống công nhân, nên chăng cần xã hội hoá việc phát triển quỹ nhà ở cho công nhân. Cần có chính sách khuyến khích và tạo điều kiện về đất đai, vốn...., để các thành phần kinh tế (Nhà nước, tư nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã…) tiếp cận, tham gia các dự án xây dựng nhà ở cho công nhân. Trước mắt cần tăng cường công tác quản lý Nhà nước về dịch vụ kinh doanh cho thuê nhà ở tại Thụy Vân. 

>> Kỳ 2: Quyền lợi của công nhân chưa được đảm bảo