Đến bao giờ nhà máy thép Bạch Hạc... có điện để sản xuất? 

(PTĐT) "Trải thảm đỏ" đó là câu cửa miệng người ta thường nói về những cơ chế, chính sách để  thu hút các nhà đầu tư. Thế nhưng nói là một chuyện, còn trên thực tế, có nhà đầu tư đã phải khóc dở mếu dở vì họ định được ngày khai trương nhưng lại không thể định được ngày khánh thành công trình chỉ vì cái cụm từ mỹ miều đó chỉ là điều mà người ta nói với nhau cho vui. 

Số phận của Nhà máy Thép Bạch Hạc thuộc Công ty cổ phần THS được xây dựng đầu tiên tại cụm công nghiệp Bạch Hạc là một trong những công trình như vậy. Hàng chục ngàn mét vuông nhà xưởng, hơn hai ngàn tấn thiết bị trị giá trên 200 tỷ đồng cho một dây chuyền sản xuất thép, công nghệ tiên tiến, công suất 180 ngàn tấn/năm, lớn nhất miền Bắc đã được lắp đặt hoàn thiện từ hơn một năm nay nhưng vẫn chưa thể đưa vào vận hành. Dòng chữ thi đua tăng tốc trên tấm băng zon căng ngay đầu dãy nhà xưởng phơi bạc màu trước nắng gió ngã ba sông cùng với sự khát khao đợi chờ dòng thép nóng đang làm nguội lạnh những trái tim nhiệt thành mang lửa về quê hương. Nguyên nhân chính chỉ vì chưa có điện??.

Tình cờ tôi biết Lương Đức Trung -  Giám đốc Công ty cổ phần thép THS trong một lần giao lưu cùng với những người bạn. Trong câu chuyện, thấy tôi tỏ ra quan tâm đến dự án xây dựng nhà máy thép của công ty tại cụm công nghiệp Bạch Hạc, Trung bảo: "trăm nghe không bằng một thấy", nhà máy làm đến đâu rồi à, bao giờ thì cho ra sản phẩm, xin mời nhà báo dành thời gian đến "mục sở thị" khác rõ.

Như đã hẹn, chúng tôi tới thăm nhà máy thép Bạch Hạc vào buổi sáng một ngày trung tuần tháng chín. Trên đường tới cụm công nghiệp anh Đắc Sinh - Tổng biên tập nói với tôi: Mình còn nhớ đã có mặt trong lễ khởi công xây dựng nhà máy thép. Từ đó tới nay cũng phải đến 3 năm rồi, không biết cơ ngơi nhà máy bây giờ ra sao?

Xe chúng tôi phải chạy tiến, chạy  lui một lúc mới tìm thấy lối vào nhà máy.  Thấy xe đến anh bảo vệ săng sái kéo tấm lưới B40 sang một bên dành lối cho xe vào bên trong. Dường như những người bảo vệ ở đây rất quen thuộc khi đón những khách đi xe "biển xanh" đến với công ty. Trong khi chờ giám đốc công ty, ông cán bộ tổ chức của công ty tiếp chuyện chúng tôi. Nhìn những tài sản có trong căn phòng và những điều ông nói chúng tôi hiểu và muốn chia sẻ cùng ông những khó khăn, vướng mắc khiến cho nhà máy chưa thể đi vào hoạt động.

Nhà máy thép Bạch Hạc mà chủ đầu tư là Công ty cổ phần THS (gồm 3 công ty cùng góp vốn, trong đó Tổng công ty xây dựng Sông Hồng có vốn cổ phần chiếm gần 50%). Đây là nhà máy đầu tiên trong cụm công nghiệp Bạch Hạc được UBND tỉnh Phú Thọ cấp phép đầu tư xây dựng. Nhà máy có công suất thiết kế sản xuất 180 ngàn tấn thép /năm, giá trị đầu tư gần 200 tỷ đồng, trong đó riêng máy móc thiết bị hơn 160 tỷ đồng. Ngày 4-10-2002 nhà máy đã nhận giao đất với tổng diện tích 49,49ha, theo Quyết định 3385 của UBND tỉnh (lô số I).

 Mặc dù gặp không ít những khó khăn vướng mắc song chủ đầu tư quyết tâm rất cao  trong huy động vốn, phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để khởi công xây dựng nhà máy với mong muốn sớm đi vào sản xuất, phát huy hiệu quả sau đầu tư, nhanh chóng thu hồi vốn. Với những nỗ lực đó, cách đây hơn một năm, hàng chục ngàn mét vuông nhà xưởng cùng hơn 2 ngàn tấn thiết bị của dây chuyền công nghệ hiện đại, sản xuất 3 nhóm sản phẩm đó là thép dây, thép cây và thép hình đã được lắp đặt hoàn chỉnh. Chỉ còn chờ… điện về là khánh thành đưa nhà máy vào vận hành. Lãnh đạo và công nhân Nhà máy háo hức chờ đón ngày đó và đã có dự kiến tổ chức ăn mừng thật trọng thể cho bõ những tháng ngày thiết bị đắp đống tại cổng chờ mặt bằng xây dựng. Thế nhưng suốt từ đó đến nay, 365 ngày đã qua đi, không như những gì mà lãnh đạo ngành điện đã hứa, cho tới giờ vỏ trạm biến áp và hàng cột trong phần đất của nhà máy vẫn đứng trơ chọi thi gan với trời đất. Dòng chữ thi đua tăng tốc trên tấm băng zon căng ngay đầu dãy nhà xưởng hơn năm qua phơi bạc màu trước nắng gió ngã ba sông cùng với sự khát khao đợi chờ dòng thép nóng đang làm nguội lạnh những trái tim nhiệt thành mang lửa về quê hương.

Đưa chúng tôi đi thăm xưởng máy, Giám đốc công ty Lương Đức Trung giãi bày: Chúng tôi không thể trách tỉnh, trách cơ quan chức năng, trách ngành điện thiếu quan tâm. Có thể nói công trình còn nhận được rất nhiều sự quan tâm nữa là đằng khác. Không chỉ cán bộ quan tâm mà người dân cũng nóng lòng chờ đợi. Thế nhưng không hiểu vì sao mà sự quan tâm đó lại vẫn chưa được đền đáp tương xứng?

Trong cách trò chuyện vị giám đốc trẻ luôn sính cách nói hình tượng hóa vừa hấp dẫn song cũng luôn hàm chứa một cái gì đó khiến người nghe phải suy ngẫm. Với chúng tôi  cũng không là ngoại lệ. Phải chăng vì lí do tế nhị nên nhà đầu tư không thể trách cứ một ai, thế nhưng trong chúng tôi ai cũng đặt ra câu hỏi  những người có trách nhiệm sẽ lý giải ra sao khi hàng năm trời không đưa được điện về cụm công nghiệp?

 Điều chúng tôi lấy làm lạ đó là trên phần đất nhà máy đã được giao mồ mả vẫn chưa được giải tỏa hết. Nhà máy đã phải dùng bao cát khoanh lại trên một diện tích chừng hơn một sào vốn được quy hoạch bãi nguyên liệu. Chưa hết, trong khi chưa có điện cho sản xuất thì trạm điện dân sinh còn nằm chềnh ềnh trong khu vực nhà máy với hàng mớ dây điện ngùng ngoằng chỉ cách mặt đường một tầm với. Tôi hỏi người công nhân điện đang lúi húi ghi số đồng hồ tại trạm điện ngập trong cái hố sâu dễ đến hơn mét rằng trạm điện sẽ còn tồn tại ở đây đến bao lâu? Anh ta quay mặt lên cười và bảo rằng cái đó thì chỉ có "cao xanh" mới biết bởi nó đã tồn tại như thế suốt mấy năm rồi.

Thôi không nói đến các cơ chế chính sách ưu đãi khác làm gì, thế nhưng điện, đường, giải phóng mặt bằng giao cho doanh nghiệp chẳng phải đó là những công việc mà chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm đó sao?

Về lợi ích kinh tế đối với chủ đầu tư ư, đi chợ rơi mất đồng bạc ai cũng biết tiếc của, còn ở đây người ta đã bỏ ra gần hai trăm tỷ đồng, để rồi mở mắt ra chào một ngày mới thì cũng là lúc phải lo ngót trăm triệu đồng trả lãi chưa kể chi phí và lương cho vài chục nhân công gián tiếp và đội ngũ bảo vệ. Kéo theo là khấu hao vô hình nhà xưởng, thiết bị…Chỉ làm phép cộng nhẩm cũng thấy ngay sự thiệt hại mà chủ đầu tư phải gánh chịu tới mức nào. Trăm mối lo tá hỏa, nếu chủ đầu tư có khóc thì cũng cạn nước mắt từ lâu rồi.

Về lợi ích nhà nước, nếu biết rằng năm 2004, được đánh giá là năm tỉnh ta có mức thu cao nhất thì cũng chưa đạt tới 600 tỷ đồng, trong khi chỉ vì chậm trễ đưa nhà máy vào hoạt động chúng ta đã bỏ phí một nguồn thu cho ngân sách tới gần 70 tỷ đồng từ hiệu quả sản xuất 180 ngàn tấn thép/năm, con số đó đâu phải là nhỏ.

Sự chậm trễ đưa công trình nhà máy thép Bạch Hạc, gây thiệt hại cho công ty cổ phần THS đành rằng không phải là nhỏ, nhưng lớn hơn đó là sự mất lòng tin. Liệu rằng "tấm thảm đỏ" vào cụm công nghiệp này và các khu công nghiệp khác cứ với cung cách này có còn hấp dẫn các nhà đầu tư?

Tôi cũng đã gặp gỡ một số cán bộ và người dân ở phường Bạch Hạc và được biết có chuyện thiếu dân chủ công khai trong việc giải tỏa đền bù. Điều mà người dân bức xúc phản ánh đó là dân không được biết, không được bàn  nên dân không thông. Không ít người còn bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ thiệt hại với nhà đầu tư và mong muốn nhà máy thép sớm hoạt động. Người dân tỏ rõ quan điểm của mình, các cơ quan chức năng đều vào cuộc vậy thì vì sao nút thắt lại không được gỡ? Câu hỏi mà chúng tôi đặt ra đó là các cơ quan chức năng và ngành điện đã thực sự vào cuộc, phối kết hợp chặt chẽ cùng người dân để giải quyết những vướng mắc khó khăn hay chưa? 

Điều khiến chúng tôi lấy làm lạ đó là khi trò chuyện với Giám đốc Công ty cổ phần THS Lương Đức Trung, anh vẫn tỏ ra hết sức điềm đạm, không kêu than phàn nàn nhiều mà còn nói: Trong đầu tư là phải chấp nhận rủi ro, dẫu sao chúng tôi vẫn rất cảm động khi được tất cả mọi người dành cho sự quan tâm đặc biệt. Chúng tôi mong rằng tiếp tục nhận được sự tận tâm giúp đỡ nhiều hơn nữa nhất là từ ngành điện để ngày mai ngày mốt nhà máy sớm có điện sản xuất.

Trung cũng thổ lộ: Có lẽ cái mà chúng tôi quan tâm hơn tất cả bây giờ là uy tín của doanh nghiệp, những mẻ thép khai sinh của doanh nghiệp chưa ra nhưng chúng tôi đã có khá nhiều bạn hàng. Biết trả lời họ ra sao? Chỉ còn biết đợi!

Rời nhà máy chúng tôi mang theo những hình ảnh ghi được và lời tâm tình đó của Trung để bạn đọc sẻ chia và những người trong cuộc suy ngẫm?