Cuộc chiến chống dịch cúm gia cầm ở Yên Lập 

(PTĐT) Trong 2 ngày 13 và 14-11, đàn ngan nhà anh Lương Văn Tài (xã Đồng Thịnh - huyện Yên Lập) gần 80 con đã lăn quay ra chết đưa Phú Thọ vào bản đồ dịch cúm gia cầm của cả nước. Các biện pháp khẩn cấp khống chế dịch được áp dụng...

Không đi cùng chúng tôi vào vùng dịch vì phải chuẩn bị tài liệu, văn bản cho phiên họp khẩn cấp của Ban chỉ đạo phòng chống dịch cúm gia cầm cấp tỉnh vào ngày hôm sau, Bác sỹ Đặng Văn Chương - Chi cục trưởng Chi cục thú y cũng rất cẩn thận khi chuẩn bị cho tôi từ quần áo bảo hộ, găng tay, khẩu trang và kính đặc chủng phòng dịch. Đến khi "con ngựa sắt" của tôi đã lăn bánh được gần 50km, ông vẫn gọi điện theo nhắc nhở: "Không được bỏ khẩu trang. Tiếp xúc với gia cầm cần đeo găng tay cẩn thận. Bộ quần áo phòng dịch chỉ mặc 1 lần, xong phải bỏ ngay..."

Vừa đặt chân vào địa phận Đồng Thịnh chúng tôi đã cảm nhận được không khí căng thẳng của nơi trọng điểm dịch. Ngay đầu đường dẫn vào xã dựng một tấm biển thông báo: "Nơi có dịch cúm gia cầm". Đi tiếp chừng hơn km, một chiếc barie được dựng lên với vệt vôi bột rải xuống, tấm biển được gắn cố định vào thân barie mang dòng chữ: "Vùng có dịch! Cấm người và gia súc ra vào tự do" tạo cảm giác rờn rợn cho khách lạ. Vừa mới dừng xe thì tiếng động cơ máy nổ đã vang lên, "con ngựa sắt" của tôi ngay lập tức được "tắm" trong làn sương mù dầy đặc của máy phun thuốc khử trùng đặc chủng. Hai thanh niên mang băng đỏ kiểm tra giấy tờ của tôi cẩn thận rồi chạy vào báo cho lãnh đạo xã đang làm việc trong "sở chỉ huy chốt kiểm soát dã chiến" đặt ngay tại nhà dân ven chốt. Tiếp chúng tôi trong dáng vẻ mệt mỏi vì phải túc trực nhiều ngày nay chỉ đạo việc dập dịch, Phó Chủ tịch UBND xã Trần Hữu Phú và cán bộ thú y xã Khuất Tiến Đồng cho biết: Ngay từ đầu tháng 11, ở khu Đồng Chát và hai khu liền kề là Đồng Bài và Tân Lập đã xuất hiện tình trạng gia cầm chết rải rác. Chiều 14-11, tại gia đình anh Dương Văn Tài ở thôn Đồng Chát có 20 con ngan Pháp bị chết. Đến sáng 15 - 11vẫn đàn ngan nhà anh Tài có thêm 60 con  bị chết. Lệnh tiêu hủy đàn gia cầm trên 100 con ngan và hơn 50 con gà của nhà anh Tài cùng lệnh canh gác, quản thúc đàn gia cầm 3 thôn Đồng Chát, Tân Lập, Đồng Bầu (xã Đồng Thịnh) được đưa ra. Ngày 17 - 11, có kết luận gà chết ở Đồng Thịnh do virút H5N1. Toàn bộ số gia cầm của các hộ trong vòng bán kính 500m tính từ tâm ổ dịch nhà anh Tài được tiêu hủy. Công tác phun khử trùng tiêu độc trên địa bàn toàn xã được tiến hành khẩn cấp. Riêng vùng trọng điểm dịch tăng cường phun tiêu độc ngày 2 lần. Việc ra vào của người dân nơi vùng dịch được quản lý chặt chẽ. Tuyệt đối không vận chuyển gia cầm. Hệ thống loa truyền thanh của xã của thôn tăng cường thời lượng tuyên truyền công tác phòng chống dịch. Trạm y tế xã  cũng đã thành lập đội phản ứng nhanh gồm 1 bác sỹ phụ trách chung, 1 y sỹ là tổ trưởng tổ cấp cứu, 1 y tá, 1 dược tá và 15 y tế thôn bản cùng 1 cơ số thuốc làm nhiệm vụ phòng chống dịch cúm gia cầm ở người và phòng chống SARS.

Theo thống kê chưa đầy đủ từ giữa tháng 9 - 2005, toàn xã có trên 36 ngàn gia cầm. Tuy nhiên, kết thúc tiêm phòng đợt 1 vẫn còn trên 3.000 gia cầm không được tiêm vì người dân đã bán, mổ hoặc để lại tự tiêu dùng.

Theo chân anh Khuất Tiến Đông, xuyên qua khu Đồng Tiến, Đồng Bầu, Tân Lập, men theo những con đường nhỏ quanh co dẫn về trung tâm ổ dịch. Dấu ấn của cơn bão số 7 vừa qua vẫn còn lẩn quất. Những vườn cây xác xơ, những mái nhà xiêu vẹo và gương mặt thất thần vì dịch của người dân. Khắp thôn Đồng Chát, đường làng và ven những ngôi nhà vôi bột được vãi trắng xóa. Anh Dương Văn Tài ra huyện khất nợ ngân hàng chưa về, chị Nguyễn Thị Mai Đoan - vợ anh Tài mặc dù đã gần đến ngày sinh vẫn đang ì ạch vác bình phun khử trùng quanh khu chăn nuôi nhà mình. Cơn bão số 7 vừa qua đã tàn phá hết mùa màng, vườn tược nhà anh chị. Hai vợ chồng trẻ cùng 1 mẹ già, một cô em chồng bị bệnh và đứa bé sắp chào đời đều trông chờ vào đàn ngan gần 4kg/ con và đàn gà gần 2kg/con... ! Cạnh nhà chị Đoan, nhà ông Đỗ Quang San cũng xác xơ không kém. Vợ con đi vắng hết, mình ông khép cửa ngồi thẫn thờ nơi góc ao. Hơn hai sào ao của ông trước đây có hơn 3 tạ cá đang nuôi vỗ để bán tết thì cơn bão số 7 ập đến. Sau tràn ao thì cá chết dịch. Những con cá trôi đều đã hơn 1kg/con tự dưng cứ nổi lên chết trắng ao, thiệt hại hơn 6 triệu đồng. Mất cá, hai bố con xoay sang tập trung cho đàn gà. Ngay khi Đồng Thịnh công bố dịch, đàn gà của hai bố con ông không ốm nhưng cũng buộc phải tiêu hủy theo. Tự tay bắt đàn gà của mình cho vào bao tải đem đi... chôn, ông xót lắm. Mấy đứa con, đứa cháu còn đi học, còn phải đóng góp. Tết cũng sắp đến rồi... Sáu triệu đồng vừa vay ngân hàng để chăn nuôi bỗng chốc trắng tay vì dịch cá và dịch gà.

Nếu những người dân của khu Đồng Chát tiếc nuối về số gia cầm bị tiêu hủy thì gia đình anh Lâm Văn Phương ở khu Hạ Bạc (cách khu Đồng Chát hơn 5km đường xe máy nhưng theo đường chim bay chưa đầy 2km) lại đang sống trong sự lo âu về sự lây lan của dịch bệnh và nguy cơ trở thành con nợ khi mà trên vạn quả trứng vịt hơn chục ngày nay chẳng có người mua. Anh Phương nuôi vịt và ấp trứng lộn, ươm vịt con cung cấp cho thị trấn Yên Lập và khắp các vùng Phụ Khánh, Thượng Long... Do thực hiện tốt các biện pháp khử trùng tiêu độc ngay từ đầu năm, đàn vịt hơn 700 con của gia đình anh chưa phát hiện con nào nhiễm bệnh. Tuy nhiên đã gần tháng nay, từ chỗ ngày bán 400 - 500 quả trứng, nay mỗi phiên chợ chỉ được một, hai chục quả. Mỗi ngày riêng tiền thức ăn cho vịt là gần 400 ngàn đồng nhưng hiện nay anh không còn đủ sức để duy trì nữa. Thẫn thờ theo làn khói thuốc lào, anh Phương nói: "Nếu có cầm cự được thì cũng phải "đổ" vào đàn vịt từ 16 đến 18 triệu tiền thức ăn thì nó mới đẻ trở lại được...". Nhìn dáng điệu ủ rũ của con trai, con dâu và đàn vịt bị bỏ đói cứ nhao lên mỗi khi thấy bóng người, bà Chử Thị Hiền - mẹ anh Phương mới từ Tứ Xã lên thăm con, cứ sụt sùi: "Cứ đà này, vịt chết, người cũng chết theo mất...!". Giờ nuôi không được, bán chẳng ai mua, anh chị chỉ mong được tiêu hủy để đỡ vài trăm ngàn một ngày và chút tiền hỗ trợ gỡ vốn. Lo vì không tiêu thụ được vịt đã đành, anh Phương càng sợ hơn nếu vịt nhiễm bệnh, không may lây sang người.

Ông Nguyễn Trường Sơn - Phó Chủ tịch UBND huyện Yên Lập cho biết. Ngoài Đồng Thịnh, Yên Lập còn hai nơi có nguy cơ cao có thể bùng phát dịch là Xuân Thủy và Xuân An (hai xã đã từng phát dịch vào hồi đầu năm 2005). Hiện nay công tác phòng chống dịch của Yên Lập đang được thực hiện quyết liệt. Huyện cũng đang triển khai tiêm phòng vacxin đợt 2 cho đàn gia cầm. Tuy nhiên chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho các hộ chăn nuôi cũng là vấn đề cần được giải quyết sớm. Giống như tất cả các hộ chăn nuôi gia cầm khác trong huyện, gia đình anh Tài, anh Phương, ông San đang phải đối mặt với món nợ tiền triệu từ việc trả chậm khi mua con giống và mua thức ăn. Nhiều gia đình sẽ có thể trở nên khánh kiệt sau đại dịch này, nếu chính sách hỗ trợ không được tính toán kịp thời. Tình trạng nợ nần chồng chất là không thể tránh khỏi, khi rất nhiều hộ dân đã phải vay nợ từ nhiều nguồn để đầu tư.

Đi kèm với cúm gia cầm là nỗi lo về cúm H5N1 ở người. Đáng mừng là Yên Lập cũng như trên cả tỉnh Phú Thọ chưa phát hiện trường hợp nào nhiễm bệnh. Nhưng chưa không có nghĩa là không. Theo khuyến cáo của ngành y tế: Người dân ngoài việc tự chăm sóc sức khỏe để tăng sức đề kháng như vệ sinh cá nhân, nhỏ mũi, súc miệng - họng bằng thuốc sát khuẩn, uống VitaminC, còn nên đi tiêm phòng các lại Vacxin phòng các thể cúm khác.  Đặc biệt, khi tiếp xúc với gia cầm phải thực hiện các biện pháp và có các trang thiết bị bảo hộ... Do làm tốt công tác tuyên truyền, tại các chợ, nhà hàng, quán ăn hiện nay đã không còn bày bán gia cầm và các sản phẩm từ gia cầm, các bữa cơm, bàn cỗ cũng vắng hẳn các món ăn thân thuộc. Sự cảnh giác của người dân đã tăng cao.