An toàn giao thông đường thủy: Vẫn còn nhiều ẩn họa! 

(PTĐT) Phú Thọ là một tỉnh có nhiều tuyến sông lớn như sông Lô, Hồng... là địa bàn trung chuyển đường thủy, chủ phương tiện và tầu bè nhiều... do đó, vấn đề ATGT đường thủy luôn là một vấn đề "nóng bỏng".

Động đâu ... lỗi đấy!

Không đủ giấy tờ, chở quá tải, quá mớn, không đủ các điều kiện đảm bảo ATGT, người có bằng lái thì không lái lại để cho người khác lái, tầu, phương tiện đã hết hạn đăng kiểm nhưng vẫn lưu hành, hoặc giấy tờ photo vì đã  đem... cắm ngoài ngân hàng... Đó là những lỗi mà bất kỳ kiểm tra phương tiện nào cũng gặp phải. Tuy nhiên, thiếu thì mặc... thiếu, hàng ngày tầu vẫn chạy qua mặt các trạm kiểm tra của CSGT đường sông mà không hề gì (?).

  Tại khu vực của các xã Tiên Du, An Đạo, Trị Quận (Phù Ninh) có hơn một chục tầu đã được dừng để kiểm tra. Tầu PT0535H, khi dừng lại kiểm tra, thì chủ tầu không có mặt, chỉ còn lái tầu. Thủy thủ chối quanh "chủ tầu ở xa, không biết số điện thoại nên không có giấy tờ" khi đoàn yêu cầu xuất trình giấy tờ để kiểm tra, thì không có bất cứ một giấy tờ gì.

 Tầu PT0545H bên cạnh đang ăn hàng, khi kiểm tra, chủ tầu "lỉnh" mất sang tầu khác, đành bó tay, lấy ai mà kiểm tra. Cặp mạn tầu PT0469H  khi tầu đang chạy, có đầy hàng, đây là tầu chở hút cát tự hành. Kiểm tra giấy tờ, lái tầu là anh Đoàn Duy Sơn (Bạch Hạc -Việt Trì) cho biết, chủ tầu đi vắng, vả lại bằng lái giấy tờ đã bị công an giữ nên không còn gì, đoàn kiểm tra đành... chịu. Trên tầu PT0575, chở đầy cát, trọng tải 250 tấn, thuyền trưởng Lý Văn Thanh (Tân Phương-Thanh Thủy) cho biết: Tối hôm nọ tôi  ngủ ở Việt Trì, bị kẻ gian lấy mất hết giấy tờ, bằng lái, đang đi làm lại, vả lại chủ tầu là ông Nguyễn Văn Hòa (Tân Phương-Thanh Thủy) cũng không ở đây nên các anh... thông cảm. Anh Thanh còn phân trần "Bọn em nếu có cũng không dám đem giấy tờ ra, vì thường là thiếu, thôi thì các anh cho em một cái lỗi vi phạm nhỏ nhất, em xin nộp phạt". Biên bản phạt được lập với lỗi tầu quá tải 1/5 trọng tải toàn phần phương tiện. Theo anh Nguyễn Hồng Hải- CSGT đường thủy, người đi cùng đoàn kiểm tra của chúng tôi thì đã "châm chước" cho toàn bộ các lỗi thiếu bằng lái, đăng kiểm, hóa đơn mua hàng... nhưng nhắc nhở cần hoàn thiện đầy đủ các giấy tờ cần thiết.

Tiếp tục kiểm tra tầu PT0208, anh Trần Minh Thủy làm thuyền trưởng, tầu đăng kiểm 285 tấn, đã lấy đầy hàng, đang chờ nước lên để chạy. Đây là tầu của Công ty vận tải đường sông. Tầu có đăng ký, đăng kiểm, bằng lái nhưng... quên trên bờ. Sang tầu PT0701, lái tầu cho biết, chủ tầu Nguyễn Văn Tiến (Gia Cẩm-Việt Trì) đã về, không có giấy tờ gì, đoàn kiểm tra cứ... kiểm tra, đuôi tầu, một nhóm người vẫn kỳ cạch băm chặt thịt chó, coi như không có việc gì xảy ra. Vẫn khu vực sông Lô, đoạn Tiên Du (Phù Ninh) đoàn tiếp tục kiểm tra tầu PT0694H, anh Đào Quang Khánh, thủy thủ cho biết, tầu đăng kiểm 365 tấn ông chủ tầu là Hồ Văn Vệ (Minh Nông-Việt Trì) đã lên bờ và cầm theo hết giấy tờ.

 Tại các tầu PT0871, PT 0495, PT 0564H,  VP 0389 H... qua kiểm tra, hầu hết đều thiếu giấy tờ cần thiết và có... hàng chục lý do được nêu ra, nào là quên, mất, ông chủ cầm, đang làm đăng kiểm... và các tầu đều bị phạt một số lỗi, tuy nhiên đều là các lỗi nhẹ. Nếu "thẳng tay", mỗi tầu phải mất vài triệu và sẽ bị giữ tầu, không cho lưu hành nữa. Nhưng như vậy thì họ... mất miếng ăn, mà đa số là tầu đóng nợ ngân hàng, dừng tầu một ngày là mất vài triệu như chơi, kèm theo đó là bao nhiêu con người đang bám theo tầu để kiếm sống.

• Quá mù mờ về... luật

Điều này có thể thấy rõ khi kiểm tra các chủ tầu, lái tầu, thủy thủ. Thậm chí có tầu, khi đoàn lên kiểm tra còn không biết mình mắc lỗi gì! Một tình trạng khá phổ biến là lái tầu nhờ anh em trên tầu... lái hộ, hàng tỷ đồng, mấy trăm tấn hàng, sinh mạng của 5-6 con người... được giao phó cho người cầm lái bằng... chân, mồm ngậm thuốc. Trên tầu PT 0564H, chủ tầu là Hà Thị Thúy Lan (Bạch Hạc- Việt Trì) không có trên tầu, một người trẻ măng, khi hỏi không có bằng lái, đang đánh tay lái  con tầu 235 tấn cho mấy anh em... tắm, mà đang vào giờ cao điểm, phương tiện đi lại đầy mặt sông, không hiểu lái tầu nghĩ thế nào mà lại giao sinh mạng mình cho một người không biết gì cầm lái (?) Trên tầu VP 0389 H, khi đoàn đề nghị xuất trình giấy tờ, lái tầu nói "đằng nào cũng phạt, thôi thì các anh cho em lỗi nào nhẹ nhất, tạo điều kiện cho em làm ăn...". Thậm chí có tầu, khi đoàn lập biên bản, chủ tầu còn "nằn nì": "thôi, hóa đơn làm gì, các anh phạt em 200, em làm luôn...". Dường như việc "phạt nóng" như vậy các chủ tầu đã làm nhiều tại các trạm và cũng không ngại gì khi được giới thiệu đây là đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh đi làm nhiêm vụ kiểm tra thiết lập lại ATGT. Nhiều tầu, đoàn kiểm tra đã "linh động" phạt nhẹ, vậy mà cứ đòi lỗi khác, mà lại là lỗi nặng hơn, gần gấp đôi, hỏi ra mới biết "em cứ tưởng lỗi ấy nhẹ hơn lỗi này, thôi thì các anh làm lại cho em lỗi kia...". Quá mù mờ về Luật ATGT đường thủy và... coi thường luật  là những điều chúng tôi thấy khi đi kiểm tra các tầu. Bên cạnh đó, trong quá trình đi kiểm tra, chúng tôi thấy tình trạng neo đậu, chạy tầu không đúng chỗ, không đúng luồng lạch... diễn ra khá phổ biến, nhiều tầu coi sông như... của nhà mình, đậu ngay giữa luồng, mặc kệ tầu khác phải tránh, con tầu ta, ta cứ... đậu.

  Không hiểu luật, nhiều tầu còn có hiện tượng "chây ỳ" đối với đoàn kiểm tra, không xuất trình giấy tờ theo yêu cầu. Có tầu, chủ tầu còn nói "em vừa làm luật hôm vừa rồi, sao hôm nay lại phạt em nữa" Khi CSGT nói, đây là kiểm tra liên ngành, năm nào cũng làm, trước sau cũng phạt thì chủ tầu mới đồng ý chịu phạt. Còn về tình trạng thiếu giấy tờ, theo CSGT, không chủ tầu nào cho thủy thủ, lái tầu cầm giấy tờ, vì sợ quân của mình cầm giấy tờ sẽ đem cắm cả giấy tờ, phương tiện cho ngân hàng và lấy tiền... bùng mất, bên cạnh đó là sợ CSGT thu giấy tờ, khi đó rất lằng nhằng, mất việc...

Một ngày đi kiểm tra ATGT có lẽ là còn chưa nhiều và chưa đủ để nhìn thấy hết "bức tranh toàn cảnh" về ATGT đường thuỷ trên các tuyến sông, tuy nhiên, những gì chúng tôi nhìn thấy và nghi nhận cho thấy vẫn còn quá nhiều vấn đề cần phải làm và phải bàn trong việc đảm bảo ATGT đường thuỷ từ việc đảm bảo ATGT, phân luồng, công tác tuyên truyền, kiểm tra các phương tiện và người lái tầu... Có như vậy mới góp phần ngăn ngừa và giảm thiểu những tai nạn về đường thuỷ do những gì mà chúng tôi đã nêu ở trên.