Phát triển ngành, nghề ở Tuy Lộc

- Xã Tuy Lộc (Cẩm Khê) ngành nghề chính của người dân vẫn là sản xuất nông nghiệp. Do điều kiện tự nhiên không thuận lợi cho việc canh tác, nên năng suất, sản lượng cây trồng luôn đạt thấp. Thêm vào đó, diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp bởi các dự án lớn đang được triển khai trên địa bàn như: Đường cao tốc Nội Bài- Lào Cai, quốc lộ 32C, đường vào làng nghề, đào ngòi, đắp đê và dân sinh khác… Do vậy, mở rộng phát triển TTCN và ngành nghề theo chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống cho bà con nông dân là hướng đi thiết thực và phù hợp luôn được cấp uỷ, chính quyền xã quan tâm chỉ đạo thực hiện từ nhiều năm nay.

Nghề mộc truyền thống ở thôn Dư Ba thường xuyên thu hút 60-70% lao động trong thôn, doanh thu chiếm gần 70% thu nhập của cả làng.

Thực tế cho thấy, Tuy Lộc cũng có những lợi thế nhất định về phát triển TTCN và ngành nghề như: Dân số đông, lực lượng lao động dồi dào, trình độ dân trí cao, dễ tiếp thu cái mới, người dân có ý thức phấn đấu làm giầu, đặc biệt ở Tuy Lộc còn duy trì và phát huy hiệu quả  nghề mộc truyền thống. Tuy nhiên, xã cũng gặp không ít khó khăn do địa hình không thuận lợi, cơ chế chính sách về phát triển TTCN và ngành nghề còn nhiều bất cập; chưa có điều kiện thông tin, quảng bá sản phẩm, hạ tầng cơ sở vừa thiếu lại vừa yếu; nguyên liệu đầu vào và thị trường đầu ra của sản phẩm rất khó khăn.

Nắm bắt thực tế này, từ năm 2006 đến nay xã đã có nhiều hướng đi thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển TTCN và ngành nghề, đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống cho bà con nông dân. Cùng với chủ trương khôi phục các làng nghề truyền thống, xã cũng đã có nghị quyết về quy hoạch thực hiện một số dự án lợn như: Khôi phục, duy trì và phát triển nghề mộc ở thôn Dư Ba; quy hoạch cánh đồng Cây Mây, thôn Quyết Tiến để phục vụ cho việc khai thác mỏ đất sét; quy hoạch chuyển mục đích sử dụng cánh đồng Phiêng, tại 2 thôn Thuỷ Trầm và Tăng Xá sang sản xuất gạch tuynel; nghiên cứu khôi phục làng nghề bát xứ Minh Xương… Tuy nhiên, do nhiều khó khăn, chỉ có duy nhất nghề mộc truyền thống ở thôn Dư Ba thực hiện được, còn lại hầu hết các dự án đến giờ vẫn chưa được khởi động.

Hiện đang tồn tại một số ngành nghề như: Nuôi cá giống, cơ khí, chế biến nông sản và sản xuất mộc dân dụng... ở Tuy Lộc cho thu nhập tương đối khỏ, song chủ yếu vẫn là nghề mộc. Cả xã có 4 thôn là Tăng Xá, Thuỷ Trầm, Quyết Tiến và Dư Ba. Nhưng việc phát triển ngành nghề hầu hết chỉ tập trung ở Thôn Dư Ba, với trọng tâm là nghề mộc. Doanh thu từ TTCN và ngành nghề của thôn Dư Ba hàng năm chiếm trên 90% doanh thu từ TTCN và ngành nghề của cả xã.

Nghề truyền thống ở Dư Ba đã có từ lâu đời được truyền cho nhiều thế hệ. Sản phẩm mộc của làng rất đa dạng, từ các mặt hàng truyền thống như: Giường, tủ, bàn ghế, sập, trường kỷ, tủ chè, đồ thờ tự, cho đến các sản phẩm mới như hàng tiện, khảm trai, hàng trạm khắc tinh xảo… Từ cuối năm 2005, sau khi làng mộc Dư Ba đã được tỉnh công nhận đạt tiêu chuẩn làng nghề truyền thống, làng cũng đã có những khởi sắc, nhưng đáng tiếc sự khởi săc này chưa thực sự rõ nét.

Trong hai năm gần đây (năm 2008 và 2009), sản xuất nghề mộc ở Dư Ba có phần chững lại, thậm chí có dấu hiệu giảm sút so với trước khi được công nhận làng nghề truyền thống. Đây thực sự là trăn trở lớn của người thợ làng nghề cũng như cấp uỷ chính quyền xã Tuy Lộc. Theo báo cáo của Đảng uỷ xã Tuy Lộc: Trước khi được công nhận làng nghề truyền thống, thôn Dư Ba có tới 834 người dân trong làng tham gia làm nghề mộc, chiếm 61,7% tổng số lao động của cả làng; doanh thu từ nghề mộc đạt 6,459 tỷ đồng, chiếm gần 60% thu nhập của cả làng (10,144 tỷ đồng).

Sau khi được công nhận làng nghề (được công nhận năm 2005), tính đến thời điểm hết năm 2008, số lao động trong làng chỉ còn lại 641 người, chiếm 51% tổng số lao động của cả làng; doanh thu đạt 6 tỷ, chiếm 52% thu nhập của cả làng (doanh thu của cả làng đạt 11,7 tỷ đồng).

Lý giải về nguyên nhân số lao động làm nghề và doanh thu nghề mộc giảm, trưởng làng nghề Nguyễn Khắc Bằng thẳng thắn thừa nhận: “Có rất nhiều yếu tố, song tập trung chủ yếu là do quy mô sản xuất của làng nghề vẫn còn nhỏ lẻ, manh mún, chất lượng sản phẩm thấp, thiếu tính cạnh tranh; chưa có các hợp đồng sản xuất hàng hoá có khối lượng lớn, giá trị cao; sản xuất còn mang tính mùa vụ và phụ thuộc nhiều vào thị trường tiêu thụ; việc quảng bá thương hiệu sản phẩm còn nhiều hạn chế; một số hộ muốn đầu tư mở rộng sản xuất lại gặp khó khăn về mặt bằng đất đai, về cơ sở hạ tầng như điện, giao thông… ngoài ra một bộ phận làm nghề vẫn còn tư tưởng trông đợi vào cơ chế, chính sách ưu đãi cho làng nghề của Nhà nước”.

Tuy có những khó khăn, song trưởng làng nghề Nguyễn Khắc Bằng vẫn khẳng định: Nghề mộc vẫn là nghề cho thu nhập chính ở thôn Dư Ba. So với làm nông nghiệp thì ngày công của người làm nghề mộc có thu nhập cao gấp 5- 6 lần. Đời sống của đại bộ phận nhân dân trong thôn có khá giả cũng chủ yếu nhờ vào nghề mộc. Nếu không có nghề mộc người dân thôn Dư Ba chắc chắn sẽ rất khó khăn. Mong rằng bên cạnh nỗ lực khắc phục khó khăn của những người làm nghề, rất cần những chính sách khuyến khích động viên của Nhà nước, để nghề mộc truyền thống ở thôn Dư Ba không những vượt qua được giai đoạn khó khăn, tiếp tục tồn tại và phát triển.

Trong buổi làm việc với Đoàn công tác của tỉnh, lãnh đạo Đảng uỷ, UBND xã Tuy Lộc cho biết: Mặc dù còn nhiều khó khăn, song trong thời gian tới Đảng uỷ,  UBND xã sẽ bám sát vào sự chỉ đạo của tỉnh, của huyện và sẽ có những giải pháp cụ thể để đẩy mạnh phát triển sản xuất TTCN và ngành nghề, khai thác tốt tiềm năng lợi thế của địa phương.

Trước mắt, sẽ tập trung củng cố xây dựng cơ sở hạ tầng làng nghề mộc truyền thống ở thôn Dư Ba, đồng thời kêu gọi thu hút vốn đầu tư cải tạo hệ thống điện, giao thông; quy hoạch đất đai để dần đưa thợ về một khu, thành một xóm thợ; quy hoạch bến bãi, nơi tập kết vật liệu, xây dựng nhà truyền thống và giới thiệu sản phẩm; Bên cạnh việc xúc tiến đẩy nhanh tiến độ một số dự án lớn, xã cũng sẽ nghiên cứu nhân cấy thêm một số nghề mới phù hợp với khả năng của địa phương; đẩy mạnh công tác thông tin quảng bá về phát triển TTCN, khuyến khích thu hút đầu tư và đào tạo bồi dưỡng nghề cho người lao động. Phấn đấu, mỗi năm toàn xã thu hút thêm từ 120- 150 lao động và tổng giá trị thu nhập từ TTCN đến 2015 đạt 15 tỷ đồng.