Giám sát kết quả đầu tư xây dựng trung tâm cụm xã miền núi 

PTO- Ngày 18-9, Thường trực HĐND tỉnh đã tiến hành giám sát kết quả đầu tư xây dựng trung tâm cụm xã (TTCX) miền núi, vùng cao theo Quyết định 35 của Thủ tướng Chính phủ. Đoàn giám sát đã xây dựng chương trình làm việc với Ban Dân tộc và Tôn giáo – cơ quan thường trực Ban chỉ đạo xây dựng TTCX miền núi, vùng cao của tỉnh và các huyện Thanh Sơn, Tân Sơn, Yên Lập.

Quyết định 35 của Chính phủ được thực hiện từ năm 1997 với mục đích đầu tư xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng cho các khu trung tâm của địa bàn vùng cao, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hoá – xã hội cho cả một cụm xã. Sau 10 năm triển khai thực hiện quyết định 35, toàn tỉnh đã xây dựng được 15 TTCX ở 6 huyện miền núi với tổng số vốn đầu tư là 129.108 triệu đồng. Đã có tổng số 170 hạng mục công trình các loại được xây dựng. Trong đó tập trung chủ yếu là các công trình giao thông, trường học, chợ, trạm y tế, cửa hàng thương mại, trạm truyền thanh truyền hình và các công trình điện hoàn thành đạt tỷ lệ cao so với quy hoạch ban đầu. Các hạng mục công trình nước sạch, nhà văn hóa, trạm khuyến nông, cơ sở công nghiệp chế biến đầu tư xây dựng  chỉ thực hiện đạt rất thấp so với bản quy hoạch. Hạng mục bến xe khách không thực hiện được công trình nào. Về cơ bản các TTCX miền núi vùng cao được đầu tư xây dựng đã phát huy hiệu quả, phù hợp với nhu cầu nguyện vọng của đông đảo nhân dân trong các vùng dự án. Đã có 13/15 TTCX được quy hoạch xây dựng ở các xã vùng III. Cùng với nhiều chương trình, dự án khác như chương trình 135, dự án giảm nghèo, chương trình kiên cố hoá kênh mương…, các TTCX và các xã thuộc phạm vi ảnh hưởng đã có bước phát triển trên tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội. Tỷ lệ hộ đói nghèo giảm đáng kể; bình quân lương thực đầu người tăng đạt gần 400kg/người/năm. Các hạng mục cơ sở hạ tầng đã phát huy tác dụng tích cực, đạt hiệu quả tạo thành những trung tâm kinh tế - văn hoá ở các cụm dân cư miền núi, nâng cao mức hưởng thụ đời sống văn hoá tinh thần của đồng bào các dân tộc miền núi vùng cao.

Các thành viên của đoàn giám sát HĐND đã đề nghị cơ quan thường trực Ban chỉ đạo xây dựng TTCX miền núi vùng cao cuả tỉnh tập trung làm rõ các vấn đề: Vị trí quy hoạch các TTCX miền núi có phù hợp để phát triển thành thị tứ chưa? Việc thẩm tra thiết kế, giám sát thi công có được đảm bảo, trên cơ sở đó đánh giá trung thực chất lượng các hạng mục công trình cho đến thời điểm này. Nguyên tắc ưu tiên các công trình được thực hiện đến đâu, các công trình đã xây dựng có phù hợp với điều kiện thực tế, nguyện vọng của dân và có khai thác tốt hay không? Có tình trạng đầu tư dàn trải không?  Đánh giá thực tế hiệu quả phát huy của các hạng mục công trình, những tác động của các công trình này trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội. Vấn đề sử dụng vốn đầu tư, huy động vốn đóng góp trong dân và việc thanh quyết toán các công trình có đúng tiến độ xây dựng? Lý do 5 TTCX chưa được thực hiện tiếp theo quy hoạch ban đầu?

Đại diện Ban Dân tộc và Tôn giáo đã giải đáp cho các vấn đề mà đoàn giám sát nêu: Về quy hoạch cơ bản các xã được chọn phải đáp ứng yêu cầu là trung tâm giao lưu thuận lợi cho từ 3 – 5 xã; Thực hiện thứ tự ưu tiên các công trình giao thông được coi trọng nhất, sau đến công trình trường học. Việc đầu tư xây dựng đã cố gắng tập trung vào các công trình trọng điểm nhưng không tránh khỏi tình trạng dàn trải, c ó  nơi lựa chọn công trình chưa hợp lý, lựa chọn vị trí triển khai công trình chưa thích hợp dẫn đến công trình kém hiệu quả. Theo đánh giá của các địa phương thì tác động của các công trình TTCX giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 6-7%/năm/xã. Lý do 5 TTCX không tiếp tục được triển khai là do theo quy hoạch cả 5 TTCX này đều thuộc các xã vùng II và quy định mới thì không xây dựng TTCX ở các xã vùng II nữa.

Thống nhất với báo cáo và các giải trình của cơ quan thường trực, trưởng đoàn giám sát đã kết luận: Chương trình 35 của Chính phủ về đầu tư xây dựng TTCX miền núi vùng cao đã phát huy hiệu qủa ở tỉnh ta. Các công trình đã giúp thay đổi đáng kể bộ mặt đời sống văn hoá và tinh thần cho đồng bào miền núi vùng sâu vùng xa. Tuy nhiên một số công trình còn kém hiệu quả, thậm chí không có tác dụng như các nhà khuyến nông, khuyến lâm, hay một số công trình chợ… Nếu chương trình tiếp tục được triển khai cần lựa chọn kỹ hơn các hạng mục mang tính ảnh hưởng lớn, hay chuyển vốn cho các dự án tái định cư dân khỏi vùng có nguy cơ chịu thiên tai cao.