Xung quanh vấn đề quản lý xe ô tô chở khách

(PTĐT) Chỉ cần xách túi đi bộ ra đường Hùng Vương chờ vài phút là đã có xe khách đón. Đầu giờ buổi sáng, buổi chiều xe khách chiếc nọ tiếp chiếc kia loang loáng, vun vút, tiếng còi, tiếng gọi mời của nhà xe nhức cả đầu hoa cả mắt. Xe khách đủ loại 12,16 chỗ ngồi có, vài ba chục chỗ ngồi cũng có. Xe kiểu cũ do trong nước hoán cải có, xe chất lượng cao nhập ngoại, liên doanh sản xuất có. Còn biển đăng ký khá phong phú 19, 20, 21, 22, 23, 24, 29… đủ cả.

   Đó là xe qua Việt Trì, TX Phú Thọ, Phù Ninh, còn các huyện dù không dầy đặc như thành phố, thị xã song xe chở khách không vì thế mà ít đi. Anh cán bộ kiểm lâm tỉnh công tác tận Xuân Sơn có lần tâm sự: Hay nhất bây giờ là chuyện đi lại, từ Xuân Đài, Kim Thượng ra Việt Trì, thậm chí đi Hà Nội cũng chỉ đi, về trong ngày. Trò chuyện với ông cán bộ Huyện ủy Thanh Thủy được biết: Xã ông có nhiều người hàng ngày vẫn đi chợ Hà Nội. Sáng đi trưa về ăn cơm nhà. Hầu hết ai công tác ở các tỉnh phía bắc muốn về nhà ở Phú Thọ đều có thể đi xe khách trong ngày.

   Theo tổng hợp của ngành GT-VT hiện cả tỉnh đã có trên 30 tuyến xe chở khách trong và ngoài tỉnh. Trong đó có nhiều tuyến lên tới vài ba chục lượt xe ngày như tuyến Việt Trì - Hà Nội tới 40 chuyến/ngày, tuyến TX Phú Thọ - Hà Nội 25 chuyến ngày, Tuyến Thanh Sơn - Hà Nội 14 chuyến ngày. Xa như Ấm Thượng, Đề Ngữ cũng tới chục chuyến ngày. 1 chuyến đi, có 1 chuyến về cộng với xe các tỉnh miền núi phía Bắc quá giang mỗi ngày trên địa bàn tỉnh có hàng trăm lượt xe khách qua lại. Riêng tỉnh có trên 300 đầu xe đăng ký vận chuyển khách. Ngoài ra còn lực lượng xe khách 4-16 chỗ ngồi thường xuyên chở khách, gia đình có việc hiếu, hỷ chỉ cần nhắc điện thoại là có ngay xe phục vụ, có điều giá hơi chát. Những người đã qua thời bao cấp phải xếp hàng, chen chúc nhau trên chuyến xe "bão táp" càng thấy rõ sự tiện lợi của xe chở khách ngày nay. Song cùng với tiện ích xe chở khách thường xuyên là đề tài với nhiều vấn đề thời sự làm nhức nhối dư luận.

Lâu nay người ta thường nói nhiều về chuyện tranh giành khách, bán khách, ép khách, ăn cơm ở những quán "cơm tù", chuyện thu tiền vé quá cao… những chuyện đó có thật, và ở tỉnh ta tuy mức độ không nhiều nhưng vẫn thường xảy ra. Đây là điều tất yếu trong công tác quản lý còn nhiều bất cập. Lượng xe khách bung ra ngày một nhiều, sự cạnh tranh ngày một gay gắt tất yếu nhà xe phải phục vụ khách ngày một tốt hơn.

  Hiện nay toàn tỉnh có hơn 1.000 xe chở khách các loại đang lưu hành. Trong đó có trên 300 xe khách của các doanh nghiệp, HTX, tư nhân đăng ký chạy ổn định theo tuyến. Số này cơ bản hoạt động có sự quản lý giám sát của Nhà nước qua Ban quản lý bến xe nên việc đảm bảo chất lượng xe, tinh thần, thái độ phục vụ giá cả… không đáng lo ngại lắm. Vấn đề còn lại là 600-700 xe chủ yếu loại 4-16 chỗ ngồi chưa được quản lý chặt chẽ. Dưới hình thức xe gia đình, xe cơ quan… các loại xe này vẫn thường xuyên tham gia chở khách tham quan du lịch, phục vụ hiếu, hỷ song không đăng ký kinh doanh. Trước đây các xe chủ yếu phát triển ở địa bàn Việt Trì, TX Phú Thọ nhưng gần đây huyện nào cũng có. Các huyện Yên Lập, Tam Nông, Cẩm Khê có dăm bảy hộ, huyện nhiều có vài chục hộ. Qua khảo sát cho thấy đây là loại hình dịch vụ vận tải taxi, vận tải khách gia đình đáp ứng đủ mọi yêu cầu xã hội.

 Vì không đăng ký kinh doanh nên việc kiểm tra chất lượng xe, chất lượng dịch vụ và giá cả đều do tư nhân quyết định. Tất nhiên Nhà nước không thu được gì! Đặc biệt trong số này có khá nhiều xe 4-5 chỗ ngồi mua lại của doanh nghiệp lớn, cơ quan Nhà nước, chủ xe vẫn chưa sang tên đổi chủ kiểm định đăng ký chất lượng. Đó là chưa kể trình độ, tay nghề, thái độ nhà xe phục vụ làm dư luận bất bình. Trên các tuyến đường đã xảy ra khá nhiều trường hợp tranh giành, mâu thuẫn giữa chủ xe với hành khách vì chuyện tiền nong, giá cả, sai phạm hợp đồng, thậm chí đã xảy ra nhiều vụ TNGT. Đây là vấn đề lâu nay công tác quản lý vẫn buông lỏng, chưa được kiểm tra, kiểm soát. Một số doanh nghiệp, đơn vị đã có giấy phép đăng ký vận tải taxi nhưng thực hiện chưa đúng yêu cầu

     Muốn làm được công tác quản lý thị trường kinh doanh vận tải khách trước hết cần quán triệt điều kiện  kinh doanh. Đối với xe chở khách theo tuyến cố định quản lý như hiện nay là phù hợp. Các ngành chức năng phải tăng cường công tác đăng kiểm để loại bỏ những xe kém chất lượng, xe không đảm bảo ATGT ra khỏi lượng xe khách. Đẩy mạnh giáo dục ý thức trách nhiệm cho người làm dịch vụ xe khách, kiểm tra, kiểm soát đưa dần xe vào nền nếp. Xe chở khách từ 4-16 chỗ ngồi cần có 2 hình thức: Kinh doanh vận tải taxi đối với loại xe không quá 8 chỗ ngồi và kinh doanh vận tải theo hợp đồng. Các loại xe này phải đăng ký kinh doanh, niêm yết giá trên xe có gắn biển "taxi", "xe hợp đồng". Trước khi cấp phép kinh doanh việc đăng ký, đăng kiểm xe, yêu cầu tiêu chuẩn lái xe đều thực hiện đúng luật định việc rà soát, làm thủ tục đăng ký kinh doanh, kiểm tra, kiểm soát giao cho cấp huyện thực hiện, ngành GT-VT chỉ đạo các khâu kỹ thuật. Các ngành liên quan theo chức năng tư vấn và tổ chức thực hiện các nghiệp vụ cần thiết. Các lực lượng công an, thanh tra giao thông tăng cường kiểm tra các xe chở khách không theo tuyến, xe chạy lòng vòng lấn đường tranh giành khách, kiên quyết xử lý những người cố tình không đăng ký kinh doanh mà vẫn chở khách. Tổ chức kiểm tra liên ngành việc đăng ký kinh doanh nộp thuế, chất lượng xe, dịch vụ. Có vậy mới lập lại trật tự việc vận tải khách, làm cho loại hình dịch vụ này ngày một tốt hơn phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tạo sự cạnh tranh lành mạnh trong ngành kinh doanh vận tải.