Trung tâm Giao dịch Chứng khoán (TTGD) Hà Nội sẽ đi vào hoạt động kể từ ngày 8/3 tới. Đối với giới tài chính, đây được coi là một sự kiện đáng quan tâm. Các nhà đầu tư đã chờ đợi sự kiện này quá lâu và họ hy vọng rằng, TTGD Hà Nội sau khi hoạt động sẽ có những động thái mới thúc đẩy thị trường chứng khoán (TTCK) trở nên sôi động hơn.

Theo ông Trần Văn Dũng, Giám đốc TTGDCK Hà Nội, hiện TTGD đã cơ bản hoàn thành các công việc chuẩn bị cho khai trương hoạt động của Trung tâm vào ngày 8/3 tới. Ngay sau khi TTGDCK Hà Nội được khai trương, các hoạt động đấu giá đầu tiên sẽ được tiến hành. Đây cũng chính là những hoạt động chủ yếu của TTGDCK Hà Nội trong thời gian đầu kể từ khi đi vào hoạt động. Cụ thể là, sau khi khai trương vào sáng ngày 8/3, ngay buổi chiều ngày 8 tháng 3, cổ phiếu đầu tiên sẽ được "mở hàng" là cuộc đấu giá cổ phiếu của Nhà máy thiết bị bưu điện với tổng giá trị cổ phần bán ra theo mệnh giá là hơn 15 tỷ đồng. Công ty Chứng khoán Ngân hàng Ngoại thương (VCBS) sẽ là đại lý phát hành cho cổ phiếu đấu giá đầu tiên này. Tiếp theo, các đợt đấu giá cổ phần cũng sẽ tiếp tục diễn ra thường xuyên. Ngày 10/3 sẽ đấu giá cổ phần của Nhà máy thuỷ điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh với tổng mệnh giá cổ phần là 437,5 tỷ đồng. Tiếp đến, ngày 17/3 sẽ là cuộc đấu giá cổ phần của Công ty điện lực Khánh Hoà…

Theo giới chuyên môn, khi TTGD Hà Nội hoạt động, những doanh nghiệp lớn (có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở lên) khi phát hành cổ phiếu đều sẽ được đưa ra đấu giá tại đây và điều này sẽ tạo điều kiện nâng cao tính công khai, minh bạch trong đấu giá cổ phần. Về mặt lý thuyết, nếu như tính minh bạch được duy trì tốt thì đó sẽ là một động lực tạo nên niềm tin và qua đó thu hút được nguồn vốn qua TTCK. Tất nhiên, từ lý thuyết để đi đến thực tiễn còn cần phải có một quá trình và quá trình này sẽ như thế nào chính là những động thái sẽ diễn ra trong thời kỳ đầu hoạt động của TTGD Hà Nội.

Ngoài đấu giá cổ phần, mảng hoạt động chủ yếu nữa của TTGD Hà Nội sẽ tổ chức đăng ký và giao dịch cho các cổ phiếu chưa đủ điều kiện niêm yết tại TTGD TP.Hồ Chí Minh hoặc đủ điều kiện niêm yết nhưng không có nguyện vọng niêm yết tại TTGD TP.Hồ Chí Minh. Theo đó, TTGD Hà Nội sẽ tập trung giao dịch chủ yếu cho những doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 5 đến 30 tỷ đồng, làm ăn 1 năm có lãi, có 50 cổ đông bên ngoài… Tuy nhiên, theo ông Dũng, trong thời gian đầu, mảng giao dịch cổ phiếu sẽ chưa thực hiện được ngay. Lý do được ông Dũng giải thích là hiện nay các doanh nghiệp còn đang trong giai đoạn kiểm toán nên các thông tin số liệu chưa thống nhất nên việc đăng ký giao dịch trong thời điểm này là chưa thuận lợi. Với lý do trên, ít nhất là đến khoảng giữa năm 2005 thì có thể những doanh nghiệp đầu tiên sẽ chính thức đăng ký giao dịch tại TTGD Hà Nội. Hiện nay, chưa có một thông tin chính thức nào về con số chính xác số lượng những doanh nghiệp đầu tiên sẽ đăng ký giao dịch tại TTGDCK Hà Nội. Tuy nhiên, theo tiết lộ của một quan chức của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, con số này có thể khoảng trên dưới 10 doanh nghiệp, tuỳ theo điều kiện cụ thể. Chi tiết hơn về công việc chuẩn bị, UBCK đang tập trung vào công tác tạo hàng cho TTCD Hà Nội với việc nhắm vào các công ty cổ phần tại các tỉnh phía Bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định... Trong số các doanh nghiệp đã CPH, hiện nay Sở Tài chính Hà Nội đã lựa chọn cho UBCK danh sách trên 20 doanh nghiệp. Sắp tới, TTGD Hà Nội, Vụ Quản lý Phát hành (thuộc UBCK) và Chi cục Tài chính Doanh nghiệp Hà Nội sẽ tiếp cận cụ thể các doanh nghiệp để đưa từ 3 đến 5 doanh nghiệp thuộc nhóm này ra niêm yết trong năm nay. Đối với các doanh nghiệp chuẩn bị CPH, Sở Tài chính Hà Nội đã đưa ra danh mục khoảng 30 doanh nghiệp nhà nước có thể thực hiện đấu giá qua TTGD Hà Nội hoặc gắn CPH với niêm yết.

Ông Phạm Công Bình, Chi Cục trưởng Chi cục Tài chính Doanh nghiệp Hà Nội cho biết, thành phố Hà Nội sẽ có chính sách khuyến khích những doanh nghiệp đấu giá cổ phần phát hành lần đầu ra bên ngoài tại TTGD Hà Nội và đưa vào niêm yết luôn sau khi CPH. Theo ông Bình, việc CPH gắn với niêm yết dựa trên cơ sở lựa chọn một số doanh nghiệp trong danh sách sẽ thực hiện CPH, đảm bảo các yêu cầu, điều kiện để thực hiện niêm yết. Trong đó, các doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả, có định hướng phát triển và đầu tư mở rộng sản xuất sẽ được chú trọng làm đối tượng để lựa chọn. Việc tiến hành các bước cổ phần hóa cũng đồng thời tiến hành với các nội dung theo qui trình đăng ký niêm yết tại TTGD. Tại Hải Phòng, đại diện của TTGD Hà Nội cũng đã tiếp xúc trên 10 doanh nghiệp và lãnh đạo Hải Phòng đã quyết định hỗ trợ kinh phí kiểm toán và tư vấn cho 5 doanh nghiệp tiềm năng. Hiện nay, một đề án trái phiếu Thủ đô huy động vốn cho 2 dự án là cầu Nhật Tân và đường Quốc lộ 5 kéo dài với tổng mức huy động khoảng 3.500 tỷ cũng được kỳ vọng sẽ trở thành hàng hóa tương lai cho TTGD Hà Nội.

Tới đây, khi đi vào hoạt động, cơ chế giao dịch trên TTGD Hà Nội là giao dịch tự động thông qua hệ thống máy tính, theo đó, toàn bộ giao dịch được thực hiện thông qua 2 hệ thống Báo giá trung tâm và Giao dịch thỏa thuận.

Báo giá trung tâm là hệ thống giao dịch chính, áp dụng cho các giao dịch lô chẵn theo nguyên tắc khớp lệnh liên tục, các nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua hoặc bán tại công ty chứng khoán. Các lệnh đặt này được hiển thị trên màn hình của đại diện giao dịch và màn hình thông tin của công ty chứng khoán. Qua đó, các nhà đầu tư sẽ theo dõi các lệnh mua - bán để lựa chọn các lệnh phù hợp để đặt lệnh đối ứng. Lệnh của nhà đầu tư được nhập vào hệ thống sẽ được khớp ngay với các lệnh có mức giá tốt nhất đã được chờ sẵn trong hệ thống. Lệnh có thể được thực hiện một phần hoặc toàn bộ, các lệnh thực hiện một phần sẽ lưu lại phần dư trên hệ thống để chờ thực hiện tiếp với các lệnh mới. Nếu các lệnh hoặc phần còn lại của lệnh chưa được khớp thì nhà đầu tư có thể thực hiện lệnh đó theo phương thức giao dịch thỏa thuận. Các giao dịch lô lớn (từ 10.000 đơn vị chứng khoán trở lên) được thực hiện theo hình thức giao dịch thỏa thuận sau giờ giao dịch thông thường.

Theo đại diện của TTGD Hà Nội, giá mở cửa của các chứng khoán dự kiến sẽ được xác định theo hình thức khớp lệnh tập trung, biên độ giao động giá dự kiến là +/-5% đối với cổ phiếu, chứng chỉ quĩ đầu tư và không áp dụng biên độ đối với trái phiếu.

Hoạt động thanh toán bù trừ và lưu ký chứng khoán tại TTGD Hà Nội sẽ được thực hiện theo 3 hình thức. Thứ nhất là hình thức thanh toán theo kết quả bù trừ đa phương được áp dụng đối với các giao dịch lô chẵn của cổ phiếu và trái phiếu trên hệ thống báo giá trung tâm, thời gian thanh toán là T+3 (sau 3 ngày kể từ khi hành vi mua bán được thực hiện). Thứ hai là hình thức thanh toán theo kết quả bù trừ song phương được áp dụng đối với các giao dịch thỏa thuận cổ phiếu và trái phiếu lô lớn, thời gian thanh toán là T+2. Thứ ba là hình thức thanh toán trực tiếp được áp dụng đối với các loại giao dịch đặc biệt (các giao dịch rất lớn và các giao dịch Repo), thời gian thanh toán trực tiếp được thiết kế sớm nhất là T+1./.