Bức tranh đa màu: Kinh tế tập thể ở Việt Trì

PTO- Hiện nay toàn thành phố có 14 HTX nông nghiệp, 5 HTX sản xuất CN- TTCN, 4 HTX vận tải (2 HTX vận tải thủy, 2 HTX vận tải đường bộ), 5 HTX dịch vụ điện năng và 9 quỹ tín dụng nhân dân. Trừ một số HTX dịch vụ điện năng mới được thành lập từ năm 2004 còn lại các HTX nông nghiệp, TTCN đều đã được hình thành từ trước đây nên đều có cơ sở vật chất kinh nghiệm nhất định trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Sau quá trình thực hiện chuyển đổi bộ máy quản lý HTX được sắp xếp lại, nhiều HTX mở rộng thêm ngành nghề sản xuất và dịch vụ.

Các ngành nghề truyền thống như chế biến nông lâm sản, sản xuất vật liệu xây dựng, vận tải tiếp tục được duy trì và phát triển. Song trong thực tế hoạt động các HTX cũng gặp không ít khó khăn do những tác động khách quan và chủ quan như giá vật tư nguyên nhiên liệu đầu vào liên tục tăng, thị trường tiêu thụ sản phẩm bị cạnh tranh mạnh, trong khi quy mô sản xuất của các HTX còn nhỏ lẻ, máy móc thiết bị cũng như công nghệ sản xuất đa số còn lạc hậu ít được đầu tư đổi mới dẫn đến chất lượng sản phẩm, kiểu dáng mẫu mã chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Việc vay vốn đầu tư cho sản xuất còn hạn chế thậm chí còn nhiều khó khăn, mặt bằng sản xuất của các HTX nhìn chung chật hẹp thậm chí có HTX không có địa điểm hoạt động, phải thuê ngoài. Trình độ quản lý của đội ngũ cán bộ HTX không đồng đều, nhiều cán bộ còn chưa qua đào tạo. Nhà nước cũng chưa có nhiều chính sách hỗ trợ các HTX. Xuất phát từ những thực tế khó khăn trên nên khi triển khai thực hiện Nghị quyết TƯ 5, thành ủy Việt Trì đã có chương trình hành động số 13 nhằm xác định cụ thể mục tiêu phương hướng nhiệm vụ và đưa ra các giải pháp củng cố phát triển các HTX đến năm 2010.

Nghị quyết được quán triệt thực hiện tới các chi bộ đảng cơ sở và được tuyên truyền rộng rãi, làm cho cấp ủy và chính quyền cơ sở thấy rõ hơn về thực trạng kinh tế HTX để từ đó có những giải pháp lãnh chỉ đạo sát với thực tế nhằm củng cố phát triển kinh tế HTX. Thành phố cũng đã thực hiện nhiều chính sách cụ thể để khuyến khích tạo điều kiện cho thành phần kinh tế tập thể phát triển như chính sách cán bộ đào tạo nguồn nhân lực, đất đai, tài chính, hỗ trợ khoa học và công nghệ...

Cụ thể thành phố đã phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh tổ chức đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý HTX, mở các lớp đào tạo nghề: Dệt may, điện, cơ khí sửa chữa... cho xã viên. Thực hiện việc dồn điền đổi thửa, giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân đầu tư vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tạo điều kiện cho thuê đất để các HTX hoạt động. Thực hiện miễn giảm thuế xử lý công nợ, huy động và cho vay vốn đối với những HTX thực sự gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh. Nhờ chính sách này mà một số HTX đã không phải dẫn đến tình trạng giải thể. Bên cạnh đó thành phố còn phối hợp với các ngành của tỉnh nghiên cứu và hỗ trợ các chương trình ứng dụng công nghệ cho các HTX như sản xuất gạch nung, dệt may theo công nghệ mới...

Hàng năm thành phố còn tổ chức gặp mặt các HTX mang tính đối thoại để giải quyết hoặc đề xuất giải quyết các vấn đề có liên quan đến sản xuất kinh doanh của các HTX như mặt bằng sản xuất, thuế, lao động, vốn... Nhờ vào sự quan tâm này của chính quyền thành phố mà đến nay kinh tế tập thể ở Việt Trì không bị teo tóp. Nhiều HTX mới thành lập tiếp tục phát triển theo hướng đa ngành nghề.

Nếu như năm 2002 toàn thành phố có 9 HTX nông nghiệp hoạt động theo mô hình HTX dịch vụ tổng hợp, năm 2004, khi chuyển đổi phải giải thể 7 HTX thì đến nay đã phát triển lên 14 HTX. Các HTX này nhìn chung sản xuất kinh doanh ổn định, phần lớn đều mở rộng hoạt động dịch vụ như: giống, phân bón, thuốc trừ sâu, thuỷ lợi, tư vấn khoa học... và các dịch vụ tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời tổ chức thêm một số ngành nghề dịch vụ nhằm tăng thêm thu nhập và tạo thêm nguồn lực về vốn cho sản xuất kinh doanh như sản xuất gạch, cơ khí, sửa chữa vận tải...

Bên cạnh đó các HTX đều quan tâm chú trọng đến việc kiện toàn và tăng cường bộ máy quản lý HTX, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ phù hợp, nâng cao năng lực, chất lượng dịch vụ đầu vào và tiêu thụ sản phẩm. Đối với các HTX tiểu thủ công nghiệp và vận tải, sau chuyển đổi theo luật, thành phố có 5 HTX TTCN đó là: Phú Cát, Việt Phú, Hồng Lô, Tân Tiến, Việt Thịnh và 4 HTX vận tải: Long Giang, Sông Lô, Hùng Vương, Sao Đỏ. Tuy nhiên trong quá trình hoạt động do khó khăn nên HTX Sao Đỏ phải giải thể, sau đó đến năm 2006 lại thành lập thêm HTX vận tải Xuân Quang và số lượng vẫn duy trì là 9 HTX TTCN và vận tải.

Thực hiện Nghị quyết TƯ5 các HTX này đã có nhiều cố gắng trong việc tổ chức sản xuất, thu hút và tạo việc làm ổn định cho 700 người với thu nhập bình quân 650.000 đồng/ người/ tháng, năm 2006 đạt tổng giá trị sản lượng là 26 tỷ đồng. Trong đó có những HTX có hoạt động sản xuất kinh doanh khá là dệt xuất khẩu Phú Cát, vận tải Hùng Vương, Hồng Lô. Tuy nhiên bên cạnh đó còn một số HTX hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp thậm chí thua lỗ không tạo được việc làm cho xã viên có thể phải giải thể như HTX Việt Thịnh, Sông Lô. Một thành phần kinh tế tập thể khác là HTX dịch vụ điện năng, thực hiện chủ trương chuyển đổi mô hình quản lý điện nông thôn, thành phố Việt Trì thành lập 6 HTX dịch vụ điện năng là Sông Lô, Trưng Vương, Minh Nông, Minh Phương, Vân Phú, Phượng Lâu và 2 HTX nông nghiệp có hoạt động dịch vụ điện là Đồng Lực, Thụy Vân.

Năm 2004 HTX điện Minh Phương giải thể do ngành điện đã trực tiếp bán điện đến tất cả các hộ dân tại xã Minh Phương. 7 HTX còn lại nhìn chung hoạt động ổn định, đã tham gia tập huấn kỹ thuật, an toàn vận hành điện và phòng chống cháy nổ, không để xảy ra mất an toàn về điện, tích cực xóa dần việc bán điện theo nhóm. Năm 2006 tổng sản lượng điện mua vào đạt 9.412.148 KW, tổng sản lượng điện bán ra là 7.350.770 KW, tổng doanh thu đạt sấp xỉ 5 tỷ đồng, song tổn thất điện năng còn lớn, bình quân 28% có nơi  tổn thất 30%. Cùng với phát triển đa dạng các loại hình HTX còn là sự ra đời và phát triển mạnh của hệ thống quỹ tín dụng nhân dân. Hiện với 9 quỹ tín dụng nhân dân ở các xã phường: Gia Cẩm, Nông Trang, Tiên Cát, Dữu Lâu... đã thu hút được 8.000 thành viên tham gia, tổng vốn điều lệ đạt 2,6 tỷ đồng tăng 2,27 lần so với năm 2002, tổng nguồn vốn là 56 tỷ đồng tăng 3,1 lần.

Có thể thấy Nghị quyết TƯ 5 và chương trình hành động số 13 của Thành ủy Việt Trì đã tiếp thêm sức sống mới cho hoạt động kinh tế tập thể của thành phố. Với những sự chuyển biến rõ nét như số lượng HTX không giảm mà có chiều hướng tăng, quy mô và hình thức hoạt động phát triển đáng kể, số lượng xã viên tăng, sản phẩm đa dạng hơn. Một số HTX đã nỗ lực mở rộng sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ, xuất khẩu sản phẩm như HTX dệt xuất khẩu Phú Cát; hay tạo thêm nhiều việc làm tăng thêm thu nhập cho người lao động như ở HTX Hồng Lô, Hùng Vương.  Bước đầu cũng đã có một số HTX thực hiện được chế độ bảo hiểm với người lao động. Tuy nhiên bên cạnh những HTX hoạt động có hiệu quả đến nay cũng còn một số HTX hoạt động yếu kém, không xây dựng được phương án sản xuất kinh doanh dẫn đến hiệu quả sản xuất thấp thậm chí thua lỗ.

Thu nhập của xã viên nhìn chung ở các HTX còn thấp, đời sống của xã viên còn nghèo nên việc huy động vốn trong xã viên phục vụ cho sản xuất còn khó khăn... Song để tiếp tục đổi mới và phát triển khối kinh tế tập thể thành phố Việt Trì đã định hướng từ nay đến năm 2010 sẽ tiếp tục củng cố và ưu tiên phát triển các loại hình HTX, mạnh dạn xóa hoặc giải thể những HTX hoạt động yếu kém, đồng thời phát triển thêm các HTX mới ở nhiều loại hình khác nhau. Phấn đấu đến năm 2010 doanh thu của khối kinh tế tập thể đạt từ 40 tỷ đồng, giá trị tăng trưởng sản xuất kinh doanh đạt 12%/năm.