Thị trường mũ bảo hiểm đang bị thả nổi! 

PTO- Quy định của Chính Phủ về bắt buộc đội mũ bảo hiểm (MBH) đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy khi tham gia giao thông là một chủ trương đúng nhằm bảo vệ tính mạng của chính người tham gia giao thông. Cũng như nhiều tỉnh, thành trong cả nước, tỉnh ta cũng vậy càng gần đến ngày triển khai thực hiện quy định trên, thị trường MBH càng trở nên sôi động. Song điều đáng quan tâm ở đây chính là chất lượng và giá cả hiện tại đều nằm ngoài sự kiểm soát của các cơ quan chức năng. Điều này đã và đang gây thiệt hại không nhỏ tới tới quyền lợi của người tiêu dùng.

• Tự do kinh doanh mà chưa có sự kiểm tra, kiểm soát

Ảnh LĐ

Dọc đại lộ Hùng Vương, đối diện từ Khách sạn Phương Nam đến Bến xe khách Việt Trì, có tới 9 cửa hiệu, đại lý kinh doanh MBH và đây cũng được coi là trung tâm kinh doanh MBH lớn nhất của Thành phố Việt Trì, cũng như của cả tỉnh. Số lượng mũ được bày bán rất lớn, đủ chủng loại, mẫu mã khác nhau. Hàng nội, hàng ngoại đều có, giá cũng rất phong phú, rẻ nhất cũng gần 100.000 đồng, đắt lên tới trên 600.000 đồng/ chiếc, tuỳ thuộc vào chất lượng của từng loại. Theo một số chủ cửa hàng cho biết cách đây khoảng gần một tháng thị trường MBH đã có dấu hiệu “nóng” lên, số lượng người đến xem, khảo sát giá và mua hàng đã tăng đáng kể, đặc biệt càng gần ngày thực hiện quy định bắt buộc đội MBH đối với người tham gia giao thông trên các tuyến quốc lộ vaò ngày 15-9 và tất cả các tuyến đường vào ngày 15-12-2007 thì số lượng MBH được các cửa hàng bán ra càng lớn. Để tìm mua được một chiếc MBH đối với người tiêu dùng hiện tại không khó, song cái khó nhất đó là làm sao mua được một chiếc mũ chất lượng tốt lại có giá phù hợp. 

Ông Nguyễn Văn Huấn, cán bộ nghỉ hưu ở phương Tiên Cát- Việt Trì là khách hàng mua MBH cho chúng tôi biết: “Thật khó cho chúng tôi khi mua hàng không biết đâu là hàng thật, hàng giả để chọn lựa. Cứ nhìn bằng mắt thường thì chiếc MBH nào cũng đẹp long lanh như nhau cả, nhưng về chất lượng liệu ai dám chắc như nhau? Giá cả MBH cũng rất cao, cách đây hơn nửa năm, tôi có sắm một chiếc mũ Amoro loại có cằm chỉ có trên 300 ngàn đồng, thế nhưng hôm nay hỏi giá bán đã lên tới trên 500.000 đồng/ chiếc, các loại mũ khác cũng vậy, giá đều tăng cao so với cách đây vài ba tháng”.

Chủ đại lý MBH, áo mưa Đức Cường số nhà 1841 Đại lộ Hùng Vương cũng thừa nhận: “Giá MBH bắt đầu tăng mạnh từ cách đây một tháng, đây cũng là chuyện đương nhiên. Nhưng so với các lần tăng giá trước thì lần này giá MBH tăng cao nhất. Bình quân loại rẻ như mũ Honđa chính hiệu trước đây giá chỉ trên 100 ngàn đồng/ chiếc, hiện giá bán gần 200 ngàn đồng; mũ Xmoto giá gần 300 ngàn đồng/ chiếc (tăng khoảng 100 ngàn đồng); loại mũ được coi vào loại đắt nhất như Andes, trước đây giá chỉ khoảng trên dưới 500 ngàn đồng, nay giá bán là 650 ngàn đồng. Chủ đại lý Đức  Cường cho biết thêm, cũng do giá mũ tăng cao nên số lượng người đến các cửa hàng rất đông, song chủ yếu để khảo giá là chính, còn lượng người mua thực tế vẫn còn ở mức khiêm tốn, bởi giá cả chưa thực sự phù hợp với người tiêu dùng. Đa phần khách hàng đến các cửa hiệu vẫn hỏi tìm mua loại mũ giá rẻ, để sử dụng nhằm mục đích chống đối khi có sự kiểm tra của lực lượng cảnh sát giao thông, mà không quan tâm nhiều đến chất lượng.

Qua tìm hiểu của chúng tôi, hầu hết tại các cửa hàng kinh doanh MBH đều không có bảng niêm yết giá. Việc mua bán chủ yếu do chủ cửa hàng phát giá và dựa vào sự thoả thuận giữa người mua và bán, chứ thực tế người mua không có cơ sở để biết giá trị đích thực của chiếc mũ mình cần mua, vì vậy thiệt hại về quyền lợi của người tiêu dùng cũng là điều dễ hiểu. Giá MBH đang bị thả nổi, vậy còn chất lượng thì sao? 

Theo quy định, một chiếc MBH đủ tiêu chuẩn dùng cho người đi xe mô tô, xe gắn máy phải đảm bảo được các yếu tố chất lượng như: Không gây độc hại cho người sử dụng; đảm bảo đủ về mặt khối lượng; bề mặt phía goài của vỏ cứng và các bộ phận kèm theo phải nhẵn, không có vết nứt hoặc gờ sắc cạnh; mũ phải chịu được va đập, không bị nứt vỡ, biến dạng; kết cầu mũ đảm bảo tầm nhìn của người sử dụng; kính chắn gió không gây nhầm lẫn giữa các biển báo và đèn tín hiệu giao thông... và phải đảm bảo được các yêu cầu quy định trong tiêu chuẩn VN 5756. Trong vai những người đi mua hàng, chúng tôi nhận thấy rất nhiều cửa hàng đều không thực hiện đầy đủ các quy định trên. Nhiều loại MBH được bày bán không có dấu chứng nhận phù hợp TCCLVN, nhãn không ghi đủ nội dung bắt buộc, không có tem kiểm định, không rõ nguồn gốc xuất xứ và người bán không xuất trình được bản công bố TCCL.

Tại không ít các cửa hàng đã xuất hiện tình trạng "treo đầu dê, bán thịt chó”. Để tránh sự kiểm tra của các cơ quan chức năng, ngoài quầy hàng thì bày bán các loại mũ chính hiệu, có đầy đủ tem nhãn, nguồn gốc xuất xứ, nhưng khi khách hàng có yêu cầu mũ giá rẻ, không rõ nguồn gốc thì mới mang từ trong nhà ra đáp ứng. Tình trạng mập mờ nhãn mác để đánh lừa người tiêu dùng cũng diễn ra khá phổ biến. Anh Trần Văn Thắng khu 7, phường Gia Cẩm, là một trong những nạn nhân của tình trạng trên tâm sự: Tôi vừa mới mua một chiếc mũ Amono loại có cằm gần 500 ngàn đồng, khi mua được chủ hàng giới thiệu là hàng hiệu 100%. Về đến nhà mấy ông hàng xóm đến xem và bảo đây là hàng rởm, lúc đó tôi mới ngã ngửa vì sự thiếu hiểu biết của mình. Xem lại trên mũ hoàn toàn không có dấu công bố phù hợp tiêu chuẩn (CS), tem kiểm định về chất lượng...Lúc đem xuống trả lại thì bị chủ cửa hàng từ chối.

• Sự chậm trễ vào cuộc của các cơ quan chức năng

Sử dụng MBH bắt buộc khi tham gia giao thông và thị trường MBH sôi động, đang là vấn để thời sự thu hút sự chú ý của toàn xã hội. Trong nhiều tuần nay, các phương tiện thông tin đại chúng liên tục đưa tin MBH nhập lậu, sản xuất lậu, chất lượng kém xuất hiện được bày bán tràn lan trên thị trường. Chính phủ, các bộ, ngành liên quan cũng đã có chỉ đạo kiểm tra, nhiều đơn vị chức năng trong cả nước đã nhập cuộc và đã thu được nhiều kết quả tích cực.

Cũng như người dân cả nước, người dân tỉnh ta cũng luôn theo dõi sát sao diễn biến của thị trường MBH trên địa bàn; trông chờ kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm trong sản xuất, kinh doanh các hộ, trước khi lựa chọn và tìm mua một chiếc MBH cho bản thân và gia đình. Đáng buồn với những gì diễn ra ở trên, mặc dù chỉ còn 2 ngày nữa là đến ngày 15-9, quy định đội MBH bắt buộc đã có hiệu lực, nhưng các lực lượng chức năng trong tỉnh vẫn dường như “ án binh bất động” chưa hề “ra quân”. Thi trường MBH gần như bị thả nổi, không hề có sự kiểm tra kiểm soát của các ngành chức năng. Người kinh doanh mặc sức tung hoành “ làm mưa, làm gió” với khách hàng và cuối cùng thiệt hại người tiêu dùng phải gánh chịu.

Trong buổi làm việc với chúng tôi, đồng chí Chánh thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ và đồng chí giám đốc Chi cục TC- ĐL- CL tỉnh cùng nói trong tâm trạng khá buồn: Không phải chúng tôi không quan tâm tới vấn đề này, nhiều ngày nay mỗi khi nghe báo chí nói về MBH bản thân chúng tôi cũng rất sốt ruột, muốn “vào cuộc” lắm song vẫn chưa được. Giải thích về vấn đề này các đồng chí cho biết: Ngay sau khi có văn bản chỉ đạo của Bộ Khoa học công nghệ về việc quản lý chất lượng MBH, chúng tôi đã có tờ trình đề nghị UBND tỉnh ra quyết định cho thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành để triển khai thực hiện, nhưng không hiểu vì lý do gì mà đến nay tỉnh vẫn chưa ra quyết định. Hiện tại kế hoạch phối hợp kiểm tra giữa Thanh tra Sở Khoa học công nghệ, Chi cục TC- ĐL- CL và Chi cục QLTT chúng tôi đã xây dựng xong, chỉ chờ có quyết định của UBND tỉnh là triển khai thực hiện.

Đối với lực lượng QLTT- đơn vị có đầy đủ chức năng và có thể hoạt động độc lập trong vấn đề này cũng hầu như chưa thực sự vào cuộc, thậm chí rất thờ ơ coi như chuyện bình thường. Tại buổi làm việc với chúng tôi, ông Nguyễn Tiến Hưng, Phó chi cục trưởng Chi cục QLTT tỉnh cho biết: “Từ khi Chính phủ có chủ trương về đội MBH bắt buộc, từ giữa tháng 7-2007 Chi cục đã có công văn chỉ đạo các đội QLTT trong toàn tỉnh xây dựng kế hoạch, tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm đốivới những hành vi kinh doanh MBH mô tô, xe gắn máy là hàng lậu, hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng theo đúng pháp luật. Ngày 10-9 vừa rồi Chi cục lại tiếp tục có công văn đôn đốc các đội thực hiện những nội dung trên”. Mặc dù việc triển khai của Chi cục QLTT là rất sớm, song mọi việc chủ yếu vẫn nằm trên giấy tờ, còn việc làm cụ thể gần như chưa có. 

Cho đến hết ngày 10-9, toàn Chi cục vẫn chưa kiểm tra và xử lý được một vụ vi phạm nào. Khi được yêu cầu giải thích về vấn đề này, ông Hưng trả lời: “Cụ thể kiểm tra thì các đội hầu như vẫn chưa tiến hành, song anh em vẫn thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở các hộ kinh doanh thực hiện nghiêm việc kinh doanh MBH theo đúng quy định của pháp luật”. Lý do mà ông Hưng đưa ra để biện minh cho sự chậm trễ trên đó là: “Quy định xử phạt hàng nhập lậu còn nhiều bất cập, quá trình giám định chất lượng MBH rất phức tạp, việc xử lý đối tượng vi phạm gặp nhiều sự can thiệp của một số cán bộ có chức vụ do vậy rất khó khăn cho công tác kiểm tra và xử lý”. Sự thiếu trách nhiệm của lãnh đạo Chi cục trong việc chỉ đạo mà không đôn đốc kiểm tra thực hiện là điều rất đáng phê bình.

Sự chậm trễ trong việc ra Quyết định thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, cùng với sự buông lỏng trong quản lý,  của lực lượng QLTT tỉnh chính là nguyên nhân dẫn tới thị trường MBH bị thả nổi, lộn xộn, chất lượng và giá cả khó kiểm soát. Nếu như việc kiểm tra, kiểm soát được các cấp ngành quan tâm triển khai sớm với tinh thần trách nhiệm cao chắc chắn hiệu quả thu được sẽ rất lớn, bởi tính chất thời điểm rất quan trọng. Đa phần người tiêu dùng đều mua sắm MBH trước thời hạn ngày 15-9, trong khi đó công tác kiểm tra chỉ diễn ra vào sau những ngày này thì chỉ còn mang tính hình thức và đương nhiên hiệu quả sẽ không cao. Quan trọng nhất đó là sự thiệt thòi sẽ thuộc về người tiêu dùng.