Hàng giả, hàng kém chất lượng - Nỗi lo của người tiêu dùng trong ngày tết 

Ảnh mang tính chất minh họa.

PTO- Nhận thức được tác hại của nạn sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, nhiều năm qua Chi cục quản lý thị trường  luôn coi đây là một nhiệm vụ cấp bách. Trong năm 2006, đã kiểm tra và xử lý trên 41 vụ với tổng số tiền phạt gần 113 triệu đồng; tịch thu nhiều mặt hàng như: Mũ bảo hiểm xe máy, điện thoại, nồi cơm điện,trang thiết bị nội thất, đồ điện dân dụng, mì chính, bánh kẹo, hóa mỹ phẩm, nước giải khát... Đặc biệt, Chi cục đã cùng với các lực lượng chức năng kiểm tra, kiểm soát phát hiện thu giữ và tổ chức tiêu huỷ 19.650 quả trứng gia cầm không rõ nguồn gốc; 34.560 quả trứng nhập lậu có xuất xứ từ Trung Quốc; cùng đoàn kiểm tra liên ngành về ATVSTP kiểm tra 525 cơ sở, trong đó phát hiện 392 cơ sở không đạt tiêu chuẩn vệ sinh. Số mẫu xét nghiệm hoá học là 208 mẫu, trong đó không đạt tiêu chuẩn vệ sinh là 12 mẫu, chiếm 5,7%; số mẫu xét nghiệm vi sinh vật là 84 mẫu, không đạt tiêu chuẩn là 8 mẫu, chiếm 9,5%, không đạt chủ yếu do sử dụng hàn the và lượng vi sinh vật quá mức cho phép. Tất cả các trường hợp vi phạm đã bị lập biên bản vi phạm hành chính giao các cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật, trong đó có 16 cơ sở đã bị đoàn kiểm tra liên ngành đình chỉ hoạt động (1 bếp ăn tập thể của Công ty cổ phần may Phú Thọ và 15 cơ sở sản xuất thịt chua tại huyện Thanh Sơn).

Qua một vài con số cụ thể trên cũng có thể thấy tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng trên địa bàn đã ở mức đáng báo động. Trên thực tế, số các cơ sở được kiểm tra và bị các cơ quan chức năng  phát hiện vi phạm trong thời gian qua chỉ ở mức rất thấp, bởi hầu hết các đợt kiểm tra chỉ diễn ra trong một thời điểm nhất định mang tính thời vụ, không có sự giám sát thường xuyên liên tục, do vậy nhiều cơ sở sau khi bị xử lý vẫn tái diễn vi phạm, đặc biệt hơn mức độ xử lý còn quá nhẹ không đủ sức răn đe. Theo thông báo của Chi cục Quản lý thị trường, trong thời gian qua đã có gần 100 mặt hàng bị làm giả đã lưu thông trên thị trường với quy mô to nhỏ khác nhau, phức tạp khó phát hiện. Hàng giả dưới nhiều dạng, như giả về chất lượng, giả về nhãn hiệu hàng hóa, về kiểu dáng công nghiệp, về nguồn gốc xuất xứ. Trong điều kiện khoa học phát triển như hiện nay thì bất cứ một mặt hàng nào cũng có thể bị làm giả, từ mặt hàng thông thường đến mặt hàng cao cấp, đó là chưa kể thủ đoạn tinh vi dùng chính bao bì của hàng thật để chứa ruột giả, khi nhìn bên ngoài thì ngay cả nhà sản xuất cũng khó lòng phát hiện. Hàng giả được sản xuất trong nước hoặc nhập lậu từ nước ngoài vào, nó xuất hiện ở hầu hết các lĩnh vực đời sống xã hội và lưu hành trên thị trường từ nông thôn đến thành thị.

Tình trạng mất VSATTP hiện nay cũng đang là một vấn đề bức xúc. Người tiêu dùng trong ăn uống hằng ngày đang phải đối mặt với nguy cơ ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính do thực phẩm không an toàn gây ra. Có rất nhiều tác nhân gây ô nhiễm thực phẩm dẫn tới gây ngộ độc cho người sử dụng như tác nhân sinh học (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, nấm mốc), tác nhân hoá học (thuốc BVTV, thuốc thú y, phụ gia thực phẩm, kim loại nặng, các chất phóng xạ). Tình trạng sử dụng các loại thuốc bảo quản, phẩm màu ngoài danh mục, không đúng liều lượng và quy trình kỹ thuật, tồn dư quá mức cho phép trong thực phẩm trên địa bàn hiện nay còn diễn biến phức tạp, là một trong những nguyên nhân gây ra ngộ độc thực phẩm. Mặc dù Quy chế ghi nhãn hàng hoá đã được ban hành từ khá lâu song tình trạng vi phạm vẫn diễn ra khá phổ biến, thậm chí có cả hành vi sửa hạn sử dụng khi hàng đã hết thời hạn sử dụng.

Như chúng ta đã biết, thời gian qua trên các phương tiện thông tin đại chúng liên tiếp đưa tin về các vụ sản xuất rượu ngoại giả, mỳ chính giả với khối lượng lớn; kinh doanh thực phẩm, hàng ăn uống có chứa phoocmon, hàn the và các loại hoá chất khác; trứng gia cầm có chứa chất sudan gây ung thư cho người... Đây thực sự là nỗi lo không chỉ đối với người tiêu dùng mà của toàn xã hội; là vấn đề cần được các nhà quản lý, các cơ quan pháp luật xem xét một cách nghiêm túc.

Tuy không phải là trọng điểm về sản xuất hàng giả, hàng kém chất lượng, song tình trạng buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng trên địa bàn tỉnh ta vẫn diễn biến khá phức tạp. Mặc dù lực lượng quản lý thị trường khẳng định sự tồn tại này chỉ là số ít, song nếu vào vai người tiêu dùng có trang bị chút kiến thức về phân biệt hàng giả, hàng kém chất lượng thì người tiêu dùng sẽ có thể khẳng định thực hư của tình trạng trên. Thậm chí nhiều loại hàng hóa chỉ bằng mắt thường có thể biết ngay hàng thật, hàng giả, hàng kém chất lượng. Trên thị trường hiện nay không hiếm các cơ sở kinh doanh buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng. Song tập trung nhiều nhất ở lĩnh vực hàng tiều dùng như: Ti vi giả nhãn mác Sony (Nhật Bản); thiết bị điện cung cấp nước giả nhãn mác SENTA (Hàn Quốc); mũ xe máy giả nhãn mác Amoro; hóa mỹ phẩm; một số loại thực phẩm bánh kẹo, đồ uống, mỳ chính, nước mắm... Dạo qua thị trường kinh doanh điện thoại di động, có thể thấy tình trạng kinh doanh hàng thật hàng giả khá lộn xộn khó có thể kiểm soát. Rất nhiều loại điện thoại di động đang được sử dụng trên thị trường là hàng “ngoài luồng”, không rõ nguồn gốc được bày bán công khai, không thể kiểm soát được chất lượng, giá bán rẻ hơn từ 500.000 đồng- 1.000.000 đồng/ chiếc. Một số cửa hàng bán ĐTDĐ chỉ bày mô hình, hoặc máy ĐTDĐ có tờ khai nhập khẩu, còn máy ĐTDĐ không có nguồn gốc cất giấu ở chỗ khác, khi thỏa thuận xong với khách mới giao hàng. Thường người mua không được cung cấp giấy bảo hành theo từng máy. Việc kinh doanh trái phép trên đã tác động xấu đến hoạt động quản lý kinh doanh thương mại trên thị trường, gây thất thu thuế, ảnh hưởng đến việc kinh doanh của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Không chỉ có rượu nhập ngoại mới bị làm giả, mà nhiều thương hiệu rượu nổi tiếng trong nước hiện nay cũng bị làm giả. Thậm chí có cán bộ QLTT còn khuyến cáo rằng tốt nhất không nên dùng Rượu VOKAD loại chai nhỏ bởi rất dễ dính vào hàng giả nhập lậu từ Trung Quốc. Theo báo cáo của lực lượng QLTT, có những loại rượu ngoại làm giả không thể phát hiện bằng mắt thường, mà phải qua nhiều công đoạn kiểm tra của đơn vị chuyên môn mới phát hiện, rất mất thời gian, tốn kém chi phí. Có những loại bằng nghiệp vụ lực lượng QLTT mới có thể phát hiện được với điều kiện phải mở nắp chai ra, song nếu không may khi mở ra không phải rượu giả, chủ hàng yêu cầu phải hoàn trả lại chai rượu đắt tiền đó thì rất khó cho cán bộ QLTT, dẫn đến hạn chế phần nào hoạt động. Chính vì vậy hầu hết các đợt kiểm tra chỉ tập trung vào các loại rượu sản xuất trong nước là chủ yếu. Một trong những điều cảnh báo đối với người tiêu dùng cần phải cảnh giác cao với mặt hàng trứng gia cầm nhập lậu có chứa chất sudan gây ung thư như nhiều phương tiện thông tin đại chúng đã đăng tải trong thời gian qua.. Hiện không ít các nhà hàng, hộ kinh doanh sử dụng và buôn bán mặt hàng này, nhìn bề ngoài khó có thể nhận biết, song khi đập ra lòng đỏ của trứng có màu đỏ sẫm khác thường do sử dụng chất sudan tăng màu cho lòng đỏ). Ngoài ra còn rất nhiều các loại hàng giả, hàng kém chất lượng khác có nguy hại cho sức khỏe con người vẫn hàng ngày tồn tại trên thị trường như: Bánh mứt, kẹo, nước giải khát, đồ may mặc...

Sắp đến Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu dùng tăng cao đây cũng là thời điểm mà nhiều loại hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng được các đối tượng buôn bán trà trộn đưa vào lừa bịp người tiêu dùng kinh doanh kiếm lời. Người tiêu dùng trước hết phải cảnh giác tự bảo vệ mình, bằng biện pháp mua sắm hàng hóa ở các cửa hàng có uy tín, chọn mua sản phẩm có thương hiệu, có nhãn mác, xuất sứ hàng hoá đầy đủ. Nạn hàng giả đang là vấn đề bức xúc với các cơ quan quản lý Nhà nước, nỗi lo của người tiêu dùng cũng như của các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính. Vì vậy rất cần có các biện pháp ngăn chặn từ phía các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng QLTT trong việc đẩy mạnh các hoạt động kiểm tra kiểm soát kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật trong kinh doanh thương mại, để góp phần làm cho ngày xuân của nhân dân thêm vui hơn.