Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu nhà ở và dịch vụ thương mại Minh Phương - thành phố Việt Trì:
Sự khởi động tích cực và những trở ngại từ dư luận 

(PTĐT) Quy hoạch tổng thể xây dựng thành phố Việt Trì đã được UBND tỉnh phê duyệt; trong đó có việc sẽ xây dựng các khu dân cư và khu đô thị mới. Đây là giải pháp hợp lý để hiện đại hóa thành phố, đồng thời cũng là cách làm cần thiết để dần khắc phục tình trạng manh mún, chắp vá, thiếu đồng bộ trong quy hoạch và kiến trúc đô thị. Do vậy, trong chiến lược đầu tư kết cấu hạ tầng trọng điểm từ nay đến năm 2010, tỉnh Phú Thọ xác định mục tiêu phải xây dựng ít nhất 4 khu đô thị mới tại thành phố Việt Trì và việc đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu nhà ở và dịch vụ thương mại Minh Phương là một trong những dự án đó.

Tuy nhiên, để có các khu dân cư, khu đô thị mới đòi hỏi phải có nguồn lực rất lớn. Căn cứ các quy định của pháp luật, xuất phát từ tình hình và điều kiện của địa phương, UBND tỉnh đã đề nghị, được Thủ tướng Chính phủ đồng ý để tỉnh Phú Thọ đầu tư xây dựng các khu đô thị mới theo hình thức sử dụng đất tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng. Đối với dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu nhà ở và dịch vụ thương mại Minh Phương, UBND tỉnh đã giao cho Tổng Công ty xây dựng và phát triển hạ tầng (LICOGI) Bộ Xây dựng - mà Công ty cổ phần LICOGI 14 là đại diện làm chủ đầu tư với số vốn theo dự toán là hơn 276 tỷ đồng được tạo bởi quỹ đất giao cho chủ đầu tư, vốn tự có, vốn vay và vốn huy động từ các nguồn khác. Đây là một dự án lớn nhằm góp phần giải quyết mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển văn hóa - xã hội, làm thay đổi bộ mặt đô thị và tạo quỹ nhà ở đáp ứng nhu cầu của nhân dân thành phố loại II, trung tâm vùng trung du, miền núi phía Bắc. Cũng cần biết thêm rằng, Công ty cơ giới và xây lắp số 14 nay là Công ty cổ phần LICOGI 14 - là một doanh nghiệp đã có gần 25 năm hoạt động, tạo được uy tín trên thị trường xây dựng trên các lĩnh vực: Thi công cơ giới, chuẩn bị mặt bằng; thi công các công trình giao thông thủy lợi, công nghiệp dân dụng; đầu tư phát triển nhà, hạ tầng khu đô thị và khu công nghiệp; kinh doanh thương mại... Công ty này đã từng tham gia xây dựng các nhà máy thủy điện Hòa Bình, Thác Mơ, Nhà máy nhiệt điện Phả Lại, Nhà máy tuyển quặng Apatit Lào Cai, khu đô thị Cái Bè - Quảng Ninh, và hiện nay đang là chủ đầu tư xây dựng Nhà máy thủy điện Bắc Hà công suất 90 MW trên sông Chảy theo hình thức "xây dựng - sở hữu - kinh doanh" (BOO).

Với việc đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu nhà ở và dịch vụ thương mại Minh Phương, Công ty cổ phần LICOGI 14 nhận bàn giao mốc giới khu đất có diện tích 48,06ha ở cánh đồng Bồ Nịch và cánh đồng Dộc Mua thuộc các xã Minh Nông, Minh Phương và các phường Nông Trang, Vân Cơ - thành phố Việt Trì. Trước khi tiến hành việc thu hồi đất, giao mặt bằng cho chủ đầu tư, các cơ quan hữu quan: Sở Tài nguyên - môi trường, chính quyền thành phố và các xã, phường sở tại và chủ đầu tư đã công bố rộng rãi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; công khai quy hoạch chi tiết dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu nhà ở và dịch vụ thương mại Minh Phương. Ngoài ra, chủ đầu tư còn dựng 2 tấm panô lớn ở ngã ba Minh Phương để cung cấp thông tin về vị trí và hình ảnh trong tương lai của khu đô thị mới cho nhân dân. Sau đó, việc thu hồi đất và việc bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) được tiến hành đúng trình tự quy định với 2 giai đoạn. Giai đoạn 1: Chủ đầu tư cùng chính quyền cơ sở, hội đồng bồi thường GPMT thống nhất kiểm kê, lập phương án bồi thường GPMB trên diện tích đất nông nghiệp, ao hồ, đất hoang hóa, đất phi nông nghiệp. Giai đoạn 2: Sau khi thỏa thuận các phương án tái định cư với các hộ dân và được cấp có thẩm quyền phê duyệt, hội đồng bồi thường GPMB tiến hành cho kê khai, lập phương án bồi thường đối với đất ở và nhà ở trên đất. Các căn cứ pháp luật để tính phương án bồi thường GPMB là Luật đất đai và Nghị định số 181-2004 về thi hành Luật đất đai; Nghị định số 197-2004 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, cũng như các quyết định của UBND tỉnh về việc ban hành đơn giá, trình tự, thủ tục thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; về quy định giá đất và bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh (đã được kỳ họp thứ tư HĐND tỉnh khóa XVI thông qua). Ở 4 xã, phường có 661 hộ có quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc GPMB, thì đến ngày 21-7-2005 đã có 656 hộ nhận số tiền 8,2 tỷ đồng bồi thường, chiếm 99,62% số hộ; chỉ còn 5 hộ ở xã Minh Phương chưa nhận tiền bồi thường.

Với sự đồng tình, ủng hộ của đại đa số nhân dân cùng chính quyền, các tổ chức, đoàn thể của cơ sở, từ vài tháng nay, chủ đầu tư đã triển khai bước đầu việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Công ty cổ phần LICOGl 14 đã đầu tư 9,4 tỷ đồng san lấp nền trên một phần diện tích xây dựng khu đô thị, và đang cố gắng đẩy nhanh tiến độ để đến năm 2008 sẽ cơ bản hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và xây dựng khu nhà ở và dịch vụ thương mại. Tuy nhiên, việc triển khai dự án đang có một số trở ngại - đó là một số người chưa nhận tiền bồi thường hoặc đã nhận tiền bồi thường nhưng giờ lại cho rằng giá bồi thường thu hồi quỹ đất 2 chưa thỏa đáng (?), chủ đầu tư bồi thường giá thấp so với định mức giá đất làm cơ sở hợp đồng góp vốn xây dựng hạ tầng kỹ thuật (?). Thậm chí có người còn cho rằng "nhà đầu tư chia lô, bán đất kiếm lời"! Những dư luận có tính cục bộ này đã tạo tâm lý hoài nghi trong nhân dân. Trao đổi với chúng tôi về những vấn đề trên đây, ông Phạm Gia Lý, Giám đốc Công ty cổ phần LICOGI 14 - đại diện nhà đầu tư cho biết: Quỹ đất 2 là quỹ đất thuộc Nhà nước do chính quyền cơ sở, HTX nông nghiệp quản lý giao cho người dân canh tác. Đất này, khi Nhà nước thu hồi thì phần được đền bù chỉ là giá trị cây trồng, hoa màu trên đất đó mà thôi. Giá bồi thường cho 1m2 quỹ đất 2 là 1.400 đồng được tính ứng với sản lượng thóc 5 tấn/ha/vụ và theo thời giá 2.800 đ/kg - là hoàn toàn hợp lý và có lợi cho dân, bởi vì trên thực tế còn phải bao chi phí mà người sản xuất phải bỏ ra mới có thể thu được năng suất như vậy. Mức giá tính góp vốn đầu tư  phần đất để xây dựng nhà từ 2,2 - 3 triệu đồng là tổng hợp của tiền thuế sử dụng đất, thuế VAT cùng chi phí đầu tư khảo sát, thiết kế, dò mìn, đánh giá tác động môi trường, bồi thường GPMB, san nền, làm đường giao thông, cấp thoát nước, chiếu sáng công cộng, hệ thống thông tin liên lạc, cảnh quan, quản lý dự án... Mức giá này còn thấp hơn mức giá bồi thường cho những người có đất bên đại lộ Hùng Vương bị thu hồi, dù chỉ cách nhau vài, ba mét (4.500.000đ/m2). Vì đang trong giai đoạn  xây dựng hạ tầng kỹ thuật nên chủ đầu tư và UBND thành phố Việt Trì chỉ đạo chính quyền cơ sở tạm thời chưa tiến hành kiểm kê, bồi thường đất ở, nhà ở trên đất. Việc này chỉ được thực hiện sau khi phương án bố trí tái định cư được hoàn chỉnh, đảm bảo thuận lợi cho nhân dân để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Một số bất hợp lý trong bồi thường GPMB (như đất đã đào ao, thả cá) đang được xem xét để giải quyết thỏa đáng. Ông Phạm Gia Lý còn cho biết thêm: Từ tâm lý hoài nghi nên đã dẫn tới tình trạng có người "phát động" trồng cây lấn chiếm phần đất đã được bồi thường, có biểu hiện cản trở đơn vị thi công...

Từ những bức xúc của nhà đầu tư, chúng tôi cho rằng việc cần tiếp tục đẩy mạnh là tuyên truyền, giải thích, vận động nhân dân để họ nhận thức rõ trách nhiệm với cộng đồng, tự giác thực hiện quyền và nghĩa vụ trong giải phóng mặt bằng. Các yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của người dân cần được xem xét thỏa đáng, nhưng cũng không thể chấp nhận những đòi hỏi vượt quá giới hạn được quy định bởi các văn bản pháp luật.