(PTĐT) Theo nhận định của các nhà chuyên môn thị trường bánh kẹo, đồ chơi trung thu năm nay khởi động sớm và đa dạng phong phú hơn nhiều so với năm trước. Hàng hóa phục vụ Trung thu trên địa bàn Phú Thọ cũng bắt đầu từ cuối tháng 8 (trước tết Trung thu hơn 20 ngày) báo hiệu một tết Trung thu sôi động.

CHẤT LƯỢNG NẰM TRONG... VỎ BÁNH

Tại thành phố Việt Trì, thị trường bánh trung thu rất đa dạng và phong phú.Trước tết trung thu cả tháng, khắp thành phố bảng quảng cáo của nhiều hãng sản xuất bánh kẹo ở trong nước, hàng chục chủng loại sản phẩm, bánh nướng, bánh dẻo đẹp, trông bắt mắt, phù hợp với truyền thống của dân tộc được bày bán khắp nơi. Cùng với những sản phẩm khá nổi tiếng như: Kinh Đô, Hữu Nghị, Hà Nội, Đồng Khánh… năm nay nhiều cơ sở sản xuất nhỏ cũng tung ra nhiều loại sản phẩm có giá thành khá phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng. Bình quân giá bán của một hộp bánh rẻ nhất cũng vào khoảng 30-40 nghìn đồng, loại cao cấp có giá từ 100.000 đồng/hộp trở lên. Theo nhận xét của người tiêu dùng thì giá bán năm nay cao, không phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng. Có lẽ chính vì yếu tố này mà không khí tấp nập ồn ào mua bán so với mọi năm kém hẳn đi. Chị Nguyễn Thị Hồng bán hàng tại phường Tiên Cát cho biết: Thời điểm này năm ngoái, mỗi ngày cửa hàng em đón từ 50 đến 60 lượt khách tới mua hàng trung thu, năm nay số lượng người chỉ bằng 20% năm trước.

Điều đáng lo ngại,  trên thị trường đã xuất hiện không ít các loại bánh nhái, bánh "dởm", bánh kém chất lượng. Giá bánh chính hiệu cao đã tạo điều kiện cho các loại sản phẩm kém chất lượng phát triển và thâm nhập thị trường. Theo ghi nhận của chúng tôi, khá nhiều điểm bán hàng tại Việt Trì bày bán bánh trung thu vi phạm các quy chế về nhãn mác. Trên vỏ hộp, bao bì đa phần không ghi địa chỉ cụ thể nơi sản xuất, ngày sản xuất, hạn sử dụng… Điển hình như hộ kinh doanh ở số nhà 1479 - đại lộ Hùng Vương phường Tiên Cát (Việt Trì), ở đây bán rất nhiều sản phẩm do các cơ sở tư nhân sản xuất, vi phạm quy chế tem nhãn. Thậm chí bánh dẻo do cơ sở sản xuất Phương Dung - Tổ 17 phố Đoàn Kết - phường Tiên Cát sản xuất, vẫn được chủ quầy hàng giới thiệu với người mua là sản phẩm sản xuất tại Hà Nội. Có loại bánh dẻo của cơ sở sản xuất bánh gia truyền Hoàng Long, Từ Liêm (Hà Nội), sản xuất từ ngày 7-8-2005, tức là quá hạn gần một tháng vẫn được bày bán. Khi chúng tôi tới cửa hàng, bánh đã mốc đen và có hiện tượng chảy nước. Khi được hỏi sao không bỏ đi? chị bán hàng vẫn thản nhiên đáp: Tiền nào thì của đấy, trước khi anh tới vẫn có mấy người mua (!). Giá các loại bánh này khá rẻ,  từ 10-15 nghìn đồng/chiếc.

Khi làm việc với Trung tâm y tế dự phòng Chi cục QLTT và Chi cục TC-ĐL-CL chúng tôi được các cán bộ phụ trách phân tích tỉ mỷ về mức độ nguy hại của các loại bánh trung thu không rõ nguồn gốc, phẩm cấp thấp, bị làm giả… và trình bày các phương án phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm của đơn vị mình. Điều đáng tiếc ở các đơn vị chức năng trên là "nói chưa đi đôi với làm". Hầu hết các việc phân công, phân nhiệm ở các đơn vị này được triển khai khá sớm, song việc thực thi cụ thể quá chậm. Cho đến ngày 12-9 (tức ngày 9-8 âm lịch), đoàn kiểm tra liên ngành chất lượng bánh phục vụ tết Trung thu 2005 bao gồm: Chi cục TC-ĐL-CL, QLTT, Trung tâm y tế dự phòng mới đi kiểm tra được hơn 10 cơ sở sản xuất, lấy 7 mẫu bánh về xét nghiệm và chờ kết quả phân tích. Còn tại các điểm kinh doanh vẫn chưa được đoàn đến kiểm tra. Trong khi tình trạng vi phạm pháp luật trong hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra khá nhiều, các cơ quan chức năng được giao trọng trách kiểm tra và xử lý vi phạm trên lại hoạt động kém hiệu quả, quả thực đây là điều buông lỏng quản lý rất cần được khắc phục.

HÀNG GIA CÔNG THẤT THẾ

Cũng như mọi năm, từ ngày 25-7 âm lịch các hộ làm bánh kẹo ở thị xã Phú Thọ đã hoàn tất khâu chuẩn bị nguyên vật liệu và tập trung nhân lực để bắt đầu cho đợt sản xuất cao điểm phục vụ hàng trung thu với hai mặt hàng chính là bánh nướng và bánh dẻo. Ngày 1-8 các hộ làm những mẻ bánh đầu tiên để "chào hàng" và cũng là chính thức bắt đầu vào vụ làm bánh Tết Trung thu. Tuy nhiên do giá cả mọi nguyên liệu đều đột biến tăng cao nên việc chuẩn bị của các gia đình có phần cầm chừng hơn so với mọi năm. Giá bột mỳ tăng từ 9.000 lên 11.000 đồng/kg; giá đường từ 5.700 lên 8.900 đồng/kg; bí đao từ 7.000 lên 13.500 đồng/kg... Bên cạnh đó, theo kinh nghiệm nhiều năm phục vụ địa bàn nông thôn của các hộ sản xuất thì trung thu năm nay giáp với thời điểm khai giảng năm học mới nên khả năng mua sắm cho trẻ sẽ bị hạn chế vì chi phí đóng học đầu năm cao, khiến các gia đình nông nghiệp ít nhiều bị ảnh hưởng. Ngoài ra ở một số huyện thuộc địa bàn truyền thống của các lò bánh thị xã thì nay cũng đã có những hộ sản xuất bánh kẹo thủ công ra đời. Có thể về chất lượng sản phẩm tại chỗ của các huyện không cạnh tranh được với sản phẩm truyền thống của thị xã. Nhưng do không mất công vận chuyển nên hình thức cũng như giá thành của sản phẩm sản xuất trong huyện sẽ có lợi hơn so với sản phẩm từ thị xã chuyển về. Những lý do trên dự báo mùa trung thu năm nay sẽ không mấy thuận lợi cho các hộ sản xuất bánh nướng, bánh dẻo ở thị xã Phú Thọ. Thực tế thì sau đợt bánh chào hàng năm nay, số lượng đơn đặt hàng của các hộ vẫn còn rất hạn chế. Dù vậy các hộ vẫn chuẩn bị chu đáo mọi điều kiện phục vụ sản xuất bởi đợt cao điểm chỉ thực sự diễn ra một tuần trước rằm. Với nhiều hộ đây mới thực sự là thời điểm để họ thể hiện sản phẩm truyền thống của mình. Bởi việc sản xuất bánh nướng, bánh dẻo dẫu vẫn được duy trì thường xuyên trong năm nhưng do chỉ tiêu thụ chủ yếu ở thị trường nông thôn nên bánh sản xuất thường nhật là loại bánh chỉ có nhân bí đao và lạc. Chỉ có sản xuất bánh trung thu các hộ mới có dịp thể hiện bí quyết riêng của mình. Mỗi hộ có một hương liệu riêng, một mùi vị riêng mà chỉ loại bánh gia công mới có thể phản ánh được. Và cũng mỗi hộ lại có cách phân phối riêng. Đó là hộ Hoàng Vần chỉ sản xuất và bán bánh tại nhà, không ký gửi bất cứ một đại lý nào khác ở cả trong và ngoài thị xã, nhưng mỗi mùa trung thu cũng tiêu thụ tới vài ba tấn bánh. Các hộ: Thu Thủy, Quân Liên lại chủ yếu bán tại thị trường Việt Trì. Tuy nhiên số hộ trung thành với thị trường nông thôn vẫn chiếm số đông hơn cả. Anh Tạ Anh Tuấn - chủ cửa hiệu Tuấn Anh than thở: Bánh của chúng tôi không thua gì bánh của các công ty lớn, giá thành lại rẻ hơn rất nhiều nhưng chúng tôi vẫn không thể bán được ở thành phố hay thị xã bởi ấn tượng thiếu thiện cảm của người tiêu dùng về nguồn gốc hàng của chúng tôi là hàng thủ công địa phương. Chi cục đo lường chất lượng cùng Trung tâm y tế dự phòng thị xã sau khi kiểm tra môi trường sản xuất và lấy mẫu phân tích sản phẩm cũng đã xác nhận 100% các hộ kinh doanh của thị xã đáp ứng các điều kiện vệ sinh môi trường cũng như đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định. Tuy nhiên những điều kiện đó dường như là chưa đủ với người tiêu dùng. Họ chỉ cảm thấy yên tâm hơn với các thương hiệu lớn, hay đơn giản hơn là nguồn gốc bánh từ các thành phố lớn như Hà Nội dù họ có phải bỏ ra một số tiền lớn gấp đôi, thậm chí là gấp ba cho cùng một sản phẩm. Trong khi giá bánh thủ công của thị xã có giá từ 16.000 - 32.000 đồng/kg thì bánh của các công ty lớn đều từ 40.000 đồng trở lên đến mấy trăm nghìn đồng/kg. Thế nhưng để bán được một khay bánh loại ngon nhất có giá 24.000 đồng/kg tại thị xã đối với phần lớn các hộ là việc làm không hề đơn giản. Anh Tuấn cho chúng tôi biết: Vì bánh loại 24.000 đồng/kg chỉ bán được ở thị xã nên anh cứ làm khoảng 5 khay bánh thường (loại 16.000 đồng/kg) mới lại làm một khay bánh ngon.

Ngoài lý do vất vả thì nguyên nhân chính khiến nghề sản xuất bánh kẹo thủ công ở thị xã đang mai một dần là do quy mô sản xuất của các hộ quá nhỏ lẻ không trụ vững được trong sự cạnh tranh đang ngày càng quyết liệt của nền kinh tế thị trường.