Vinh Tiền trên đường thoát nghèo 

PTO- Một ngày đầu tháng 8 chúng tôi bắt đầu cuộc hành trình lên Vinh Tiền- vùng đất của đa số đồng bào người Dao người Mường sinh sống. Trước khi chia tách 2 huyện: Thanh Sơn, Tân Sơn thì Vinh Tiền là một trong những xã vùng sâu vùng xa khó khăn nhất của huyện Thanh Sơn cũ, đến nay sau tách huyện Vinh Tiền thuộc sự quản lý của huyện mới Tân Sơn, nhưng dù ở huyện nào quản lý thì từ trung tâm huyện đến với Vinh Tiền cũng phải vật lộn với chặng đường gần 30 cây số đường đất vắt ngang các sườn đồi sườn núi. Mặc dù đoàn đi của chúng tôi được bố trí hẳn con xe u-oát lèn tới 6 người (cả lái xe) mà vẫn không hết xóc.

Anh Cương cán bộ phòng Hạ tầng kinh tế huyện Thanh Sơn động viên “chỉ 2 tháng nữa thôi tuyến đường nhựa Văn Miếu- Vinh Tiền hoàn thành, lúc đó đón các nhà báo lên Vinh Tiền thì cứ gọi là êm như ru, còn hôm nay đành phải chịu khó lắc lư với núi rừng vậy”!. Quả thật suốt chặng đường vào Vinh Tiền dù qua TL 316C hay đến đoạn đường Văn Miếu- Vinh Tiền, chúng tôi đều thấy những con đường này đang trong giai đoạn thi công, đoạn đang san ủi, đoạn mở rộng nền, đoạn xây dựng hệ thống thoát nước, chiếc xe u- oát cứ thế lắc lư chòng chành rồi lại nẩy tung người lên.

Sau gần 1 giờ vật lộn cuối cùng chúng tôi đã đến được Vinh Tiền. Trụ sở UBND xã ngự trên một ngọn đồi khá cao, khi chúng tôi đến đã khoảng 10 giờ sáng UBND xã vắng hoe, may mà còn gặp được Chủ tịch xã Đinh Công Quý. Thấy có khách lạ đến không báo trước nên ông Quý rất ngạc nhiên, rồi sau cái ngạc nhiên ông lại lo ngay đến bữa ăn trưa cho khách bởi chậm một tí nữa là gay go, vì ở cái xã miền núi này dịch vụ ăn uống đâu có như miền xuôi. Nhưng khi nghe chúng tôi trình bày mục đích và chương trình của đoàn thì cả chủ và khách đã trở nên cởi mở hơn.

Là xã miền núi còn nhiều khó khăn, Vinh Tiền hiện có 1.193 nhân khẩu trên tổng số 258 hộ phân bổ ở 8 khu dân cư, có 3 dân tộc cùng sinh sống trong đó người Dao chiếm 77,9% dân số, người Mường chiếm 15,2%, người Kinh chiếm 6,9%. Ở đây đất rộng người thưa kinh tế vẫn mang tính tự cấp tự túc là chính, diện tích sản xuất cây lúa nước của toàn xã chỉ có 32 ha, diện tích cây chè có hơn 5 ha, thế mạnh chủ yếu của Vinh Tiền là đất rừng, diện tích rừng tự nhiên ở đây chiếm tới 2.568 ha trong đó chủ yếu là rừng phòng hộ.

Năm 2007 mặc dù tỷ lệ hộ đói nghèo đã giảm được 6% so với năm 2006 song hiện toàn xã số hộ đói nghèo vẫn chiếm tới 70,9% (theo tiêu chí mới), thu nhập bình quân đầu người mới đạt 2,5- 3 triệu đồng/người/năm, bình quân lương thực đầu người mới đạt 267kg/người/năm. Chủ tịch xã Đinh Công Quý cho biết: Vinh Tiền vẫn còn hộ đói nhất là vào những thời điểm giáp hạt, chính điều này đã và đang là một trăn trở lớn đối với Đảng ủy và chính quyền xã. Để tìm lời giải cho bài toán thoát đói giảm nghèo và xây dựng đời sống văn hóa mới cho bà con các dân tộc trong xã, những năm qua cùng với sự đầu tư của Nhà nước thông qua các chương trình 134, 135, dự án WB, dự án nước sạch, Đảng bộ chính quyền xã Vinh Tiền  đã triển khai thực hiện nhiều biện pháp thúc đẩy sản xuất như tuyên truyền vận động nhân dân xóa bỏ tập quán canh tác cũ lạc hậu, không đốt rừng làm nương rẫy, tập trung phát triển cây lúa nước. Xác định kinh tế mũi nhọn là sản xuất nông lâm nghiệp và chăn nuôi.

Trong sản xuất nông nghiệp đưa các giống lúa năng suất cao vào sản xuất như lúa thuần lúa lai, nâng năng suất lúa từ 70kg lên gần 200kg/sào, từ sản xuất 1 vụ, 2 vụ đến năm 2006 người dân Vinh Tiền đã bắt đầu đi vào sản xuất 3 vụ/năm. Do đặc thù miền núi diện tích đất trồng lúa nước quá ít nên chính quyền xã đã vận động khuyến khích các hộ dân khai thác các triền đồi để trồng các cây màu như sắn, ngô, khoai... nhằm góp phần vào việc ổn định lương thực. Đối với sản xuất lâm nghiệp, do đặc thù chủ yếu là đất đồi rừng trong đó chiếm tỷ lệ lớn là rừng khoanh nuôi bảo vệ nên công tác quản lý bảo vệ rừng được chú trọng, chính quyền xã thường xuyên phối kết hợp với trạm kiểm lâm địa bàn làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục nhân dân tham gia quản lý bảo vệ rừng tự nhiên và rừng trồng, giữ ổn định độ che phủ rừng 75- 80%.

Với những diện tích rừng trồng kinh tế xã khuyến khích các hộ dân tập trung trồng cây nguyên liệu giấy như keo lai, bồ đề... Tuy nhiên khi chúng tôi hỏi “phát huy lợi thế đất rừng ở Vinh Tiền đã có hộ nào giàu nhờ rừng chưa?” thì chủ tịch xã sau một hồi suy nghĩ đã khẳng định: Hộ giàu thì chưa song có vài hộ khá nhưng cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay như hộ ông Đinh Công Mai, Lê Văn Phương (khu Mận Gạo) có thu nhập 30- 40 triệu đồng/năm. Còn chủ yếu các hộ dân trong xã vẫn nghèo, mặc dù đất rừng nhiều, nhân dân chủ yếu sống dựa vào rừng và đều được giao đất giao rừng bảo vệ theo dự án 661 song nguồn thu nhập còn rất thấp. Để tăng hiệu quả kinh tế từ sản xuất lâm nghiệp xã đang đề nghị huyện và tỉnh cho chuyển đổi mục đích sử dụng đất lâm nghiệp đối với những diện tích rừng phòng hộ ít sung yếu, kém hiệu quả sang rừng trồng kinh tế cho dân.

Cùng với rừng thì phát triển chăn nuôi tăng thu nhập kinh tế hộ đang là một hướng đi tích cực ở Vinh Tiền, song song với việc phát triển đàn trâu, bò, đàn lợn, đàn gia cầm, nhiều hộ dân trong xã đã phát triển mạnh đàn dê. Hiện toàn xã có 216 con trâu, 191 con bò, 903 con lợn, 114 con dê và trên 3.000 con gia cầm. Diện tích nuôi trồng thủy sản ổn định 5,6 ha. Tuy nhiên chăn nuôi ở đây vẫn mang tính chất nhỏ lẻ, chưa tạo ra hàng hóa lớn nên hiệu quả kinh tế chưa cao.

Trên chặng đường giải bài toán thoát đói nghèo, tiến kịp miền xuôi, Vinh Tiền còn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước và các cấp chính quyền trong việc hỗ trợ sản xuất, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nhằm tạo tiền đề thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội của địa phương thông qua các chương trình dự án giảm nghèo, 135... Kể từ năm 2000 đến nay Vinh Tiền đã được đầu tư xây dựng 2 trạm biến áp công suất 250 KVA/trạm; các lớp học từ mầm non đến tiểu học, THCS đều được xây dựng khang trang kiên cố, trường THCS được xây cao tầng; trạm y tế được đầu tư xây dựng đảm bảo phục vụ tốt công tác khám chữa bệnh ban đầu; đường giao thông đến các khu dân cư như xóm Bương, xóm Bưa Lê... cũng được đầu tư làm đường cấp phối.

Bên cạnh đó hệ thống phai đập thủy lợi sau khi được đầu tư xây dựng đã giúp nhân dân chủ động hơn trong sản xuất góp phần nâng năng suất lúa và các loại cây màu khác... Chỉ tính riêng năm 2006 tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã đạt trên 10 tỷ đồng. Trao đổi với chúng tôi ông Đinh Công Quý cho biết: Từ sau khi được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư đến nay đời sống của nhân dân đã bớt khó khăn hơn rất nhiều so với trước, hiện toàn xã đã có 7/8 khu dân cư được sử dụng điện lưới quốc gia, những nơi xa quá không kéo được điện lưới thì các hộ dân dùng thủy điện nhỏ, tỷ lệ hộ sử dụng các thiết bị nghe nhìn như đài, ti vi chiếm 80- 90%. Trạm y tế đã có bác sỹ, mạng lưới y tế cơ sở được củng cố nhân dân được quan tâm chăm sóc sức khỏe tốt hơn, nhờ đó đã xóa được các hủ tục khám chữa bệnh bằng cúng bái, nhiều khu dân cư đã có nước sạch sinh hoạt tự chảy hoặc giếng khơi. Trẻ em đi học đúng độ tuổi đạt 100%, không còn cảnh phải đến từng nhà vận động như trước, tỷ lệ học sinh bỏ học nửa chừng thấp, người dân đã ý thức được việc học là cần thiết. Không chỉ quan tâm hơn tới việc học cho con em mình, đồng bào các dân tộc nơi đây còn tích cực xây dựng đời sống mới ở khu dân cư,  hiện toàn xã có 162 hộ đạt gia đình văn hóa (chiếm 60%), có 3/8 khu dân cư đạt khu văn hóa cấp huyện.

Về Vinh Tiền hôm nay chúng tôi thấy vùng đất này đã bắt đầu có sự chuyển mình so với trước, tuy chưa thể nhanh và mạnh như các xã khác nhưng nó đánh dấu một bước ngoặt lớn trong nhận thức của đồng bào các dân tộc ở xã vùng xa vùng đặc biệt khó khăn này. Rời Vinh Tiền trên con đường mới đang mở từ Văn Miếu vào chúng tôi hy vọng không bao lâu nữa con đường nhựa hoàn thành sẽ còn mang đến cho người dân nơi đây thêm nhiều cơ hội mới trên con đường thoát nghèo.