Để cho những mùa vàng bội thu 

Công nhân Công ty TNHH NN 1 thành viên khai thác công trình thủy lợi kiểm tra các máy bơm của Trạm bơm Diên Hồng đảm bảo tưới cho lúa chiêm xuân.

PTO-   ‘’Nhất nước, nhì phân’’ từ xưa đến nay vẫn là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp, không thể thiếu trên đồng ruộng nhất là đối với cây lúa. Là một tỉnh đa số người dân sống nhờ nông nghiệp nên tỉnh ta đặc biệt chú trọng đến công tác thủy lợi. Tỉnh đã và đang tập trung đầu tư để phát triển thủy lợi, từng bước đáp ứng nước tưới cho cây trồng.

Đến thời điểm này tỉnh ta đã có 195 trạm bơm điện với 416 máy bơm công suất từ 450-8.000m3/h và 623 hồ đập. Diện tích được tưới tự chảy 13.700ha, tưới bằng  bơm điện được 13.850ha, bơm dầu 2.580ha. Ngoài ra còn có 3.530ha tưới bằng các biện pháp khác. Trong những năm gần đây các công trình thủy lợi xây dựng từ lâu đã xuống cấp, dòng chảy các sông thay đổi nên các công trình không phát huy được hiệu quả vì vậy cần phải đầu tư nâng cấp. Trong 5 năm qua tỉnh ta đã đầu tư 370,2 tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp các công trình thủy lợi.

Trong đó đầu tư nâng cấp, cải tạo xây mới được 63 trạm bơm, 103 hồ đập, kiên cố 646km kênh mương. Tỉnh ta đã tranh thủ các chương trình, dự án để đầu tư, xây dựng hệ thống thủy lợi bằng các nguồn vốn: ADB, WB, 135, trái phiếu Chính phủ... Dự án phục hồi và nâng cấp hệ thống thuỷ lợi nam Thanh Thủy có tổng đầu tư 15,8 tỷ đồng bằng nguồn vốn ADB. Mục tiêu của dự án là lấy nước từ sông Đà, Ngòi Lạt, Suối Rồng, Suối Trát để tưới cho 1.500ha lúa, hoa màu của 9 xã vùng phía nam huyện Thanh Thủy. Dự án đã xây dựng 5 trạm bơm ven sông Đà của 5 xã: Tu Vũ, Yến Mao, Trung Nghĩa, Đồng Luận, Bảo Yên và cải tạo nâng cấp hồ Suối Rồng, kênh Phai Trát.

Đến nay các công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, đáp ứng nguyện vọng của bà con nông dân các xã phía nam huyện Thanh Thủy. Các công trình thủy lợi thuộc dự án giảm nghèo đã tập trung tại các huyện miền núi Thanh Sơn, Yên Lập, Hạ Hòa, Cẩm Khê, Đoan Hùng với nhiều hạng mục nhỏ, xây dựng nhanh, sớm phát huy hiệu quả. Hồ chứa nước Thượng Long đang được thi công bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ với tổng đầu tư 25 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trong năm 2007. Đồng bào các xã: Thượng Long, Nga Hoàng, Hưng Long, thị trấn Yên Lập đang mong chờ ngày công trình được đưa vào sử dụng bởi 900ha lúa, hoa màu và cây trên đồ của các xã này không còn phải lo thiếu nước.

Đây là một hồ lớn có dung tích trên 3 triệu m3 nước, chiều cao đập chính gần 30m, tổng chiều dài kênh chính được kiên cố gần 10km. Cũng bằng nguồn vốn từ huy động trái phiếu Chính phủ hồ Tam Thắng được xây dựng trên địa bàn các xã Thắng Sơn, Cự Đồng, Cự Thắng (huyện Thanh Sơn) có nhiệm vụ đảm bảo tưới cho 784ha lúa, hoa màu và 40ha cây ăn quả tạo cảnh quan sinh thái cho vùng dự án. Dự án gồm 3 hồ chứa: Hồ Đá Mài, hồ Tải Giang, hồ Khoang Tải, dung tích các hồ từ 0,4- 0,8 triệu m3 nước. Chiều cao đập chính 19- 23m. Tổng mức đầu tư là 60,8 tỷ đồng. Lâm Thao được coi là vựa lúa của tỉnh đã có 2.135ha được tưới bằng trạm bơm Diên Hồng.

Trạm bơm này đã được đầu tư bằng ngân sách Nhà nước để cải tạo và nâng cấp kiên cố hóa hệ thống kênh tưới, sửa cống dẫn nước về bể hút trạm bơm nâng cao hệu quả tưới. Vốn từ chương trình kinh tế mới đã đầu tư xây dựng các công trình thủy lợi như: Bờ bao Thanh Đình (Lâm Thao), Tam Cương (Tam Nông), Trạm bơm Thượng Lộc (Thanh Thủy) đưa vào sử dụng đã phát huy hiệu quả. Ngân sách của tỉnh đã thực hiện cải tạo nâng cấp hồ Vực Si (Sơn Tình- Cẩm Khê), cải tạo nâng cấp hồ đập Núi Cần (Võ Lao- Thanh Ba)... đảm bảo tưới tiêu cho những khu vực này.

Diện tích tưới tiêu chủ động đã góp phần quan trọng, tạo điều kiện đẩy mạnh đầu tư thâm canh, tăng năng suất cây trồng. Năng suất lúa tăng từ gần 40 tạ/ha năm 2000 lên gần 48 tạ/ ha năm 2006, góp phần đưa giá trị sản xuất nông-lâm nghiệp năm 2006 đạt 2.286 tỷ đồng. Các công trình thủy lợi đã tăng dần khả năng đảm bảo nguồn nước phục vụ nuôi trồng thủy sản, tạo điều kiện tăng nhanh diện tích thủy sản.

Nhu cầu về nước tưới và phát triển thủy lợi ở tỉnh ta có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhất là giúp nông dân thoát khỏi đói nghèo. Để làm được điều này giai đoạn 2006- 2010, tỉnh đẩy mạnh đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi đảm bảo chủ động tưới tiêu trong điều kiện khó khăn nhất là vùng đồi để tạo điều kiện thâm canh tăng năng suất. Ưu tiên phát triển thủy lợi vùng quy hoạch sản xuất lương thực trọng điểm, vùng sản xuất giống. Đầu tư chiều sâu tu bổ hệ thống đê, kè, cống, cải tạo nâng cấp, xây dựng mới hồ, đập, trạm bơm... Phấn đấu đến 2010 cung cấp nước tưới chủ động cho 31-32 nghìn ha, tiêu chủ động 13-15 nghìn ha lúa. Cùng với sự phát triển sản xuất, đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi sẽ góp phần tạo nên những mùa vàng bội thu, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người dân. Phát triển thủy lợi cũng là yếu tố quan trọng tạo ra những nông sản đáp ứng nhu cầu của thị trường thời hội nhập.