Kinh tế tập thể trong sản xuất thủy sản 

Đến nay xã Minh Côi (Hạ Hòa) đã có 218 lồng cá nuôi đầm và 42 ao thả cá đem lại thu nhập cao gấp 3- 4 lần so với nuôi gia súc, gia cầm.

PTO- Sau 5 năm kiện toàn, phát triển hiện nay cả tỉnh có trên 120 HTX, 650 tổ HTX và gần 500 trang trại của hộ, nhóm hộ hoạt động trong lĩnh vực kinh tế nông lâm nghiệp. Theo đánh giá sơ bộ số HTX hoạt động khá chiếm 45% còn lại ở mức độ trung bình và yếu. Trong mô hình kinh tế tập thể, các HTX, tổ HTX hoạt động trên lĩnh vực thủy sản tỏ ra có ưu thế.

Tuy ra đời muộn hơn các HTX nông nghiệp song điều thuận lợi là các HTX thủy sản hình thành trên cơ sở tự nguyện, qui mô vừa phải, sản xuất kinh doanh đồng nhất nên phát huy được vai trò. Hiện cả tỉnh mới có gần chục HTX thủy sản, tổ hợp, công ty cổ phần, thu hút trên 200 hộ xã viên, lao động tham gia. Tập trung nhiều ở địa bàn Hạ Hòa, Cẩm Khê, Thanh Thủy, Lâm Thao... Đây cũng là địa bàn trọng điểm phát triển kinh tế thủy sản. Ngoài các HTX, doanh nghiệp đăng ký hoạt động theo luật địa bàn nào cũng có một số tổ hợp thủy sản hoạt động theo qui mô hộ, nhóm hộ (5- 10 lao động).

Tuy qui mô không lớn nhưng các HTX thủy sản hoạt động tương đối hiệu quả. Do đặc thù sản xuất đồng nhất, kế hoạch sản xuất hàng hóa được xác định rõ nên HTX đều làm ăn có lãi. Tùy thuộc vào qui mô, mức độ đầu tư, mức độ lãi mỗi HTX khác nhau song so với làm ruộng, sản xuất lâm nghiệp, chăn nuôi gia súc, gia cầm đầu tư vào thủy sản có lãi nhanh hơn và ổn định. Như các HTX thủy sản ở Quân Khê, Động Lâm (Hạ Hòa), Công ty cổ phần cá giống Sông Thao... Sau khi trừ chi phí mỗi nơi có lãi từ vài ba chục triệu đồng trở lên. Bình quân thu nhập 1 lao động mỗi năm đạt từ 10- 20 triệu đồng, cao gấp 2- 3 lần làm ruộng. Đặc biệt một số mô hình làm kinh tế trang trại trên lĩnh vực nuôi trồng thủy sản ở Lâm Thao, Thanh Thủy, Thanh Sơn... cho thu nhập khá.

Có trang trại mỗi năm đạt vài ba trăm triệu đồng từ cá, tôm, cua, ốc, sen... Từ khi tỉnh đưa sản xuất thủy sản trở thành chương trình kinh tế nông nghiệp trọng điểm, các mô hình kinh tế tập thể trong thủy sản đã tiên phong đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất làm tăng đáng kể thu nhập trên đơn vị diện tích canh tác, khai thác tiềm năng sẵn có. Qua khảo sát của ngành, một số diện tích nuôi trồng thủy sản ở Việt Trì, Lâm Thao, Cẩm Khê, Thanh Thủy, Hạ Hòa nhờ áp dụng kỹ thuật nuôi, thả xen ghép các giống mới kết hợp đầu tư cho ăn đã đạt sản lượng 2- 3 tấn cá, tôm/ha. Thu nhập tương đương 100- 120 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 3- 4 lần trồng trọt. Bên cạnh nguồn lợi tôm, cá, các mô hình kinh tế tập thể thủy sản còn góp phần đáng kể cải tạo cảnh quan môi trường. Để giúp các HTX thủy sản hoạt động một số địa phương đã tạo điều kiện giúp đỡ. Ngoài việc ưu tiên cho thuê, khoán mặt nước ao, hồ, đầm các huyện đã cho các HTX vay vốn từ quĩ giải quyết việc làm, vốn vay ngân hàng, giúp thành lập các câu lạc bộ, hội nghề nghiệp... Từ đó các HTX hoạt động ngày càng ổn định và phát triển.

Tuy vậy mô hình kinh tế tập thể trong lĩnh vực thủy sản vẫn bộc lộ những hạn chế. Đó là sản xuất qui mô nhỏ, phân tán, phụ thuộc nhiều vào tự nhiên. Do đặc thù tập trung khai thác mặt nước ao, hồ, đầm tự nhiên qua hình thức đầu thầu, thuê khoán nên hầu hết các HTX, mô hình tổ hợp sản xuất thủy sản chỉ giới hạn qui mô vài chục đến trên trăm ha; cơ sở vật chất cho sản xuất đơn giản, thiếu. Ngoại trừ Công ty cổ phần sản xuất cá giống Sông Thao còn lại chưa có nơi nào đầu tư xây dựng hệ thống chăn nuôi, sản xuất cá giống. Các giống chủ lực phục vụ nuôi thả đa số mua gom, từ nhiều nguồn bên ngoài nên không chủ động nguồn, giá cá. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật chuyên ngành thủy sản thiếu, việc chăn thả, phòng, trị bệnh chủ yếu dựa vào kinh nghiệm nên khả năng ứng dụng TBKT hạn chế. Thị trường tiêu thụ sản phẩm, cung cấp nguồn thức ăn thụ động.

Từ những kết quả và hạn chế trong lĩnh vực phát triển kinh tế tập thể về thủy sản thời gian qua đặt ra một số yêu cầu cần đầu tư. Về chính sách các HTX, tổ hợp cần quán triệt kỹ chủ trương chính sách về phát triển thủy sản giai đoạn 2006- 2010 của tỉnh, Luật HTX năm 2003 và các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật. Mỗi HTX cần xây dựng chiến lược phát triển lâu dài, trong đó quan tâm gắn với chính sách đất đai. Thông qua chính sách dồn đổi ruộng đất trong nông nghiệp, cơ chế thầu, thuê khoán cố gắng tạo thành vùng sản xuất đạt diện tích nuôi trồng qui mô hàng trăm ha. Tiến tới có 10- 20 HTX, trang trại chăn nuôi thủy sản vào năm 2010. Song song với xây dựng, phát triển qui mô cần có cơ chế cho vay vốn, đầu tư KHKT để nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả chăn nuôi thủy sản.

Mục tiêu nâng năng suất qui mô ao nuôi đạt trên 2 tấn/ha; diện tích thả đạt 1,2- 1,5 tấn/ha. Trong đó tỷ lệ cá, tôm chất lượng cao chiếm trên 50%. Từng bước định hình một số cơ sở sản xuất thủy sản gắn liền với môi trường sinh thái phục vụ du lịch để khai thác hết tiềm năng thủy sản. Cùng với cơ chế chuyển giao TBKT, của ngành thủy sản, các HTX cần có chính sách cử cán bộ, xã viên tham gia đào tạo, tập huấn các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên ngành. Những HTX lớn có kế hoạch xây dựng cơ sở sản xuất cá giống, chế biến thức ăn và xây dựng thị trường tiêu thụ sản phẩm, chợ đầu mối giúp cho các cơ sản xuất vệ tinh nâng cao giá trị hiệu quả sản phẩm, đưa ngành thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.