Nhìn lại 4 năm triển khai dự án phát triển cây bưởi đặc sản Đoan Hùng 

PTO- Cuối năm 2003 UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt dự án giao cho huyện Đoan Hùng trồng mới 1.300ha bưởi đặc sản bao gồm 1.000ha thuộc chương trình phát triển cây ăn quả và 300ha thuộc dự án khoa học kỹ thuật. Sau 3 năm thực hiện đến nay dự án đã đi vào giai đoạn cuối và cho một số kết quả.

Mặc dù là địa phương có truyền thống trồng bưởi, điều kiện thổ nhưỡng cho phép phát triển cây bưởi trên qui mô rộng song bước vào thực hiện dự án vẫn gặp nhiều khó khăn. Đó là quĩ đất để bố trí trồng bưởi thành vùng tập trung không nhiều. Hầu hết diện tích đất vườn, đồi của các hộ đều đã bố trí trồng các cây ăn quả, cây công nghiệp như: Nhãn, xoài, vải, chè, bạch đàn, bưởi giống cũ... Đất nông nghiệp có khả năng chuyển sang trồng bưởi đều chưa đến hộ nông dân theo NĐ 64, qui mô nhỏ, manh mún, trình độ, khả năng sản xuất các hộ không đồng đều. Về kỹ thuật hầu hết các hộ trồng bưởi theo phương pháp chiết cành, cành chiết lấy từ cây chọn lựa theo cảm tính. Các biện pháp thâm canh bón phân, phòng trừ sâu bệnh chưa được tuân thủ đúng qui trình. Đặc biệt việc tiếp nhận cây giống do ngành nông nghiệp cung cấp còn xa lạ với nhiều hộ dân. Bên cạnh các yếu tố trên, liên tục từ năm 2003 trở lại thời tiết diễn biến phức tạp cũng làm ảnh hưởng đến khả năng mở rộng diện tích. Liên tục các năm từ 2004- 2005 Đoan Hùng đạt kết quả thấp, có nguy cơ đổ vỡ do tiến độ không đạt dự kiến. Hết năm 2005 toàn huyện mới thực hiện được trên 236ha bằng gần 20% kế hoạch. Trước tình hình trên UBND tỉnh cùng BCĐ dự án chỉ đạo kiên quyết có biện pháp tích cực để chấn chỉnh đẩy nhanh tiến độ.

BCĐ cho lồng ghép cả 2 dự án để tranh thủ khả năng vốn, kỹ thuật đội ngũ cán bộ nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, chuyển giao các TBKT về trồng bưởi đến mọi đối tượng trong vùng dự án. Đến nay có 80 lớp tập huấn tham quan với trên 4.700 lượt người tham gia. Ngoài ra huyện còn có một số hình thức tuyên truyền khác qua hệ thống thông tin đại chúng. Về cây giống bước đầu do nhận thức chưa đầy đủ việc phối hợp chưa nhịp nhàng nên giữa huyện với Trung tâm giống cây trồng còn một số trục trặc, quá trình rút kinh nghiệm, giai đoạn sau việc sản xuất, cung cấp cây giống đã đi vào nền nếp, thuận lợi. Đây là dự án cây trồng tỉnh chỉ đạo hết sức kiên quyết, đảm bảo tính hiệu quả, bền vững ngay từ khâu đầu là cây giống chuẩn. Cùng với các nhiệm vụ trên cây bưởi Đoan Hùng đã được xây dựng thương hiệu do ngành KHKT chủ trì, đăng ký, được cấp từ cuối năm 2006. Để giải quyết khó khăn về đất trồng ngoài qui hoạch ở diện tích vườn, đồi, huyện đã chỉ đạo các xã tích cực dồn đổi ruộng đất đưa chân ruộng cao, hạn, đất bãi cấy lúa kém vào trồng bưởi. Cho đến nay ở các xã Hùng Quan, Bằng Luân, Chí Đám, Ngọc Quan, Nghinh Xuyên, Bằng Doãn, Đông Khê... đã dồn đổi được gần 62ha đất nông nghiệp đưa sang trồng bưởi. BCĐ huyện cùng với tỉnh tháo gỡ kịp thời việc giải quyết cho vay vốn trồng mới với số tiền gần 2.300 triệu đồng và hỗ trợ đảm bảo chính sách.

Do có biện pháp tích cực, cụ thể liên tục từ năm 2006 dự án trồng bưởi đã chuyển động mạnh. Năm 2006 toàn huyện trồng được trên 396ha, vụ xuân 2007 đã trồng 77ha. Đến nay toàn huyện đã trồng mới được 993ha. Trong đó theo dự án KHKT 283ha, theo chương trình trọng điểm cây ăn quả 710ha. Tuy so với dự kiến ban đầu chưa đạt mục tiêu, nhưng so với kế hoạch phấn đấu của huyện hết năm 2007 trồng mới 1.000ha, đến nay toàn huyện đã thực hiện được 99,3%KH. Toàn bộ diện tích bưởi trồng đều đảm bảo sống, loại tốt và trung bình chiếm 90%. Sau 4 năm thực hiện, hiện nay nhiều diện tích bưởi trồng năm 2003- 2004 đã vào giai đoạn khép tán, cá biệt có cây bói quả. Nếu ai có dịp tới bãi bồi ven sông Lô, sông Chảy ở Chí Đám, Bằng Luân, Hùng Quan... không khỏi ngỡ ngàng trước vườn bưởi xanh mơn mởn hứa hẹn những mùa trĩu quả. Đồng chí Phó chủ tịch UBND xã Chí Đám cho biết: Lúc đầu dự án vào còn khó khăn, nhiều hộ dân băn khoăn về chất lượng, cách thức phát triển vùng bưởi. Qua 3 năm thấy vườn bưởi xanh tốt, đặc biệt hiệu quả bưởi Đoan Hùng sau khi có thương hiệu nhà nhà có đất đều quan tâm tới cây bưởi. Chí Đám đã cho dồn đổi toàn bộ diện tích đất cao hạn, đất bãi quĩ đất 2 về nơi thuận lợi để trồng bưởi. Hiện xã đã có gần 70ha trồng mới, tương lai cả bưởi trong vườn hộ, xã sẽ có trên 100ha. Ông Phó chủ tịch UBND xã Tây Cốc tâm sự: Nhiều năm nay cây bưởi đã gắn bó với không ít hộ ở Đoan Hùng. Riêng xã Tây Cốc có vài chục hộ năm thu hàng chục triệu đồng từ bưởi. Tiếc rằng đất vườn đồi hạn chế khó có khả năng mở rộng cây bưởi. Năm nay do thời tiết khô hạn, số quả và chất lượng quả bưởi kém hơn mọi năm nhưng số người đến mua vẫn không giảm, hy vọng thêm một mùa bưởi mang lại hiệu quả.

Trao đổi với đồng chí Nguyễn Văn Thị, Phó chủ tịch UBND huyện, Trưởng ban chỉ đạo dự án trồng bưởi được biết: Trước mắt huyện tập trung chăm sóc tốt gần 1.000ha đã trồng đồng thời khuyến khích các hộ mua giống chất lượng về trồng bổ sung trong vườn nhà theo phương pháp cải tạo vườn tạp. Với kết quả ban đầu và hiệu quả cây bưởi mang lại, hy vọng rằng tới đây vùng bưởi sẽ được định hình đạt diện tích 2.000ha vào năm 2015-2020.