Xã Phù Ninh:
Chuyển đổi cây trồng trên ruộng trũng

Anh Kiều Công Xuyên ở khu 1 đang kiểm tra ruộng dưa chuột.

PTO- Do với mặt bằng chung của huyện Phù Ninh, xã Phù Ninh vừa đông dân vừa có số bình quân diện tích đất sản xuất thấp, nên đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Do đặc thù tự nhiên vào mùa mưa, thường ngập úng 2/3 đất canh tác. Vài năm gần đây, sau khi thực hiện dự án nuôi trồng thủy sản, những diện tích đất trũng đã được xã quy hoạch sang nuôi trồng 1 vụ lúa 1 vụ cá. Từ định hướng của Đảng ủy, chính quyền xã, nhiều hộ nông dân đã chủ động tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất ruộng trũng để tăng thu nhập.

Đến xã Phù Ninh vào tháng 2 đến đầu tháng 3 âm lịch, người ta sẽ ngỡ ngàng khi thấy nơi đây cây dưa chuột được đưa vào trồng đại trà rất nhiều, mặc dù đây không phải là xã đồng bằng, không có truyền thống trồng cây dưa sản phẩm. Được biết giống cây dưa chuột ban đầu người dân lấy từ xã An Đạo, sau đó mang về địa phương trồng và lưu giống gối vụ. Từ chỗ mỗi nhà trồng vài thước để ăn, sau đó phát triển thành sào, thành mẫu, tạo thành hàng hóa tiêu thụ trong và ngoài xã.

Trồng dưa chuột khá đơn giản, không vất vả và tốn ít công chăm sóc hơn so với trồng lúa, ngô. Một bộ “rèo” đỡ cho dưa leo được làm bằng tre (nguồn nguyên liệu có sẵn tại địa phương) nếu bảo quản tốt có thể đảm bảo cho 2-3 vụ sản xuất, có nhà sử dụng được tới 4 vụ. Tại ruộng dưa đã vào cuối vụ, anh Kiều Công Xuyên ở khu 1, vừa hối hả sửa các mối “rèo” vừa cho biết: Nhà anh có gần 2 sào trồng dưa chuột trên khu đồng Hốp Táu. Trước đây, toàn bộ nơi này là đất trồng lúa bị nhiễm phèn chua nên năng suất rất thấp, chỉ đạt 1 tạ/sào ước thu vài trăm nghìn đồng/ vụ.

Từ chỗ lác đác vài hộ chuyển sang trồng dưa chuột, thấy có hiệu quả các hộ có ruộng tại khu đồng Hốp Táu đã tự động chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Nhà anh cũng chuyển sang trồng dưa chuột từ 2 năm nay. Theo anh, dưa năm nay được giá bán, lúc cao điểm, giá bán từ 2.500 - 3.000 đồng/kg, thu nhập đạt hơn 3 triệu đồng /sào. Sau vụ dưa chuột, anh trồng tiếp 1 vụ ngô cho năng suất 1,5-2tạ/sào, mỗi sào anh thu cả dưa cả ngô xấp xỉ 4 triệu đồng/năm, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa bấp bênh. Khi được hỏi về quy trình chăm sóc và sử dụng thuốc BVTV, anh Xuyên nói: Chăm dưa chuột cũng đơn giản, nói chung là hạn chế phun thuốc sâu đến mức thấp nhất.

Mỗi vụ sản xuất, phải dùng vôi bột quải trước, trong quá trình chăm sóc chú ý bón phân tổng hợp NPK cho cây trồng. Anh Xuyên kể rằng, vào thời điểm thu hái, từ nửa đêm đã có người ngoài ruộng dưa. Dưa hái sớm để bán trong ngày, tránh bị ôi mất ngon. Từ 5- 6 giờ sáng, người xe nườm nượp chở dưa đi khắp nơi tiêu thụ. Mỗi ngày có vài tấn dưa được xuất bán trên nhiều địa bàn, nhất là ở thành phố Việt Trì. Những nhà có điều kiện thuận lợi giao thông còn được thương lái đến tận nơi thu gom mua thẳng. Sau vụ dưa, trừ chi phí, nhiều hộ trồng dưa còn tích luỹ để sửa sang xây dựng nhà cửa, mua sắm các vật dụng đắt tiền như xe máy, ti vi... Sau vụ trồng gần 1 mẫu dưa chuột thắng lợi, anh Nguyễn Văn Ích đang gây dựng nuôi vịt đàn. Anh cho biết, trồng dưa chuột nhàn hơn, thu nhập cao hơn so với các cây trồng khác. Anh băn khoăn rằng vì nông dân đã quen dùng giống gối vụ nên giống dưa đã bị thoái hóa, nhiều sâu bệnh, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng. Giá như có tổ chức, cơ quan nào đứng ra nghiên cứu lai tạo giống mới cho nông dân thì có hiệu quả và ý nghĩa lâu dài hơn.

Theo ông Khuất Văn Trọng, Bí thư Đảng ủy xã Phù Ninh thì xã đã xây dựng 9 chương trình phát triển, trong đó một số chương trình phát triển kinh tế nông nghiệp như: phát triển chăn nuôi bò thịt, chăn nuôi thủy sản, kinh tế đồi rừng, trồng các cây rau màu... Từ định hướng này, xã đã khuyến khích nông dân chuyển những diện tích lúa cao hạn, đất trồng màu, cấy lúa không hiệu qủa khoảng 20ha; 15 ha đất ruộng trũng chuyển sang trồng dưa chuột. Bình quân thu nhập 1 sào dưa chuột đạt 2 triệu đồng, lãi gấp 4 lần so với trồng lúa. Do hiệu qủa kinh tế của cây dưa cao nên vụ đông xuân xã luôn có khoảng 30-40ha trồng dưa chuột. Thời vụ hiện nay đã được bố trí 2 vụ dưa hè thu vào tháng 8 âm lịch, vụ đông xuân vào tháng 11, gối giữa 2 vụ dưa là trồng cây ngô đông hoặc một số cây trồng khác.

Các khu 2, 13, 14 là những nơi có nhiều diện tích trồng dưa chuột, riêng khu 14 có khoảng 7-8 ha. Để giúp nông dân có thị trường tiêu thụ sản phẩm và giống mới, xã đã phối hợp với Viện giống cây trồng TƯ đưa vào trồng cây dưa chuột lai (dưa bao tử). Diện tích trồng giống dưa này đã được đưa vào  trên 1ha. Tuy nhiên do giá giống cao (800-1,2 triệu đồng tiền giống/sào), trong khi năng suất thấp chỉ đạt 1,2-1,3tạ/sào, nên người dân không mấy mặn mà với giống dưa mới. Thực tế cho thấy khi nông dân đã chủ động tìm được cây trồng phù hợp, thì họ bắt tay vào làm giàu ngay trên chính đồng đất quê hương không bỏ hoang đồng không đất trống. Đó là cách làm của nông dân thời kỳ kinh tế thị trường.