Thú y Phú Thọ 57 năm xây dựng và phát triển

Kiểm tra, phun thuốc diệt khuẩn động vật vận chuyển qua địa bàn Đoan Hùng.

PTO- Ngày 11-7-1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 125-SL chỉ rõ việc phòng chống dịch bệnh cho gia súc là trách nhiệm của các cấp, các ngành và mọi người dân, trong đó ngành thú y là những người đi tiên phong. Sau 55 năm, ngày 11-7-2005, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định lấy ngày 11-7 hàng năm là ngày truyền thống của ngành Thú y Việt Nam.

Tiếp nối truyền thống vẻ vang của ngành thú y Việt Nam, 57 năm qua dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND mà trực tiếp là Sở NN&PTNT; sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành; sự quan tâm chỉ đạo của Cục thú y…, cán bộ, nhân viên ngành thú y tỉnh nhà vẫn luôn khắc phục khó khăn, tự vươn lên để liên tục phát triển, trưởng thành và thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ bảo vệ sức khỏe đàn gia súc, gia cầm; bảo vệ sức khỏe con người và môi trường; góp phần quan trọng cho chăn nuôi và nông nghiệp phát triển.

Từ một bộ phận nhỏ trong phòng Chăn nuôi - Thú y trực thuộc Ty Nông Lâm, hoạt động của ngành thú y Phú Thọ lúc bấy giờ chỉ có nhiệm vụ chỉ đạo tiêm phòng, chuẩn đoán xác minh dịch bệnh và chống dịch. Thời kỳ này, các cán bộ thú y được tổ chức thành từng đoàn xuống trực tiếp chỉ đạo và nằm vùng, cùng ăn, cùng làm và hướng dẫn bà con nông dân cách phòng chống dịch bệnh và tiêm phòng cho gia súc. Cùng với phong trào hợp tác hóa trong nông nghiệp phát triển mạnh ở khắp các địa phương, mạng lưới thú y cũng bắt đầu được quan tâm củng cố và mở rộng. Tại các hợp tác xã có trại chăn nuôi tập thể, cán bộ thú y phải ăn ở tại trại để giúp đỡ xã viên quy trình vệ sinh thú y, xây dựng lịch tiêm phòng, tẩy giun sán, lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm.

Từ chăn nuôi nhỏ lẻ nay tập trung vào trại nên dịch bệnh có điều kiện phát triển; xuất phát từ đòi hỏi của sản xuất, năm 1963 Trạm thú y tỉnh được thành lập. Đến năm 1968, khi hợp nhất 2 tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc thành tỉnh Vĩnh Phú, do địa bàn rộng, phong trào chăn nuôi phát triển mạnh mẽ, tỉnh quyết định thành lập phòng Chăn nuôi Thú y trực thuộc UBND tỉnh do một đồng chí Phó Ty làm Trưởng phòng và hai phó phòng (một phụ trách công tác chăn nuôi, một phụ trách công tác thú y). Khi đó, Trạm thú y tỉnh trực thuộc phòng Chăn Nuôi - Thú y được biên chế thành hai bộ phận: Văn phòng đóng tại Đồi Son - xã Thanh Vân, huyện Vĩnh Tường và Xưởng thuốc thú y đóng tại Gò Gai - xã Phú Hộ, huyện Phong Châu.

Năm 1971, ở các huyện đều thành lập phòng Chăn nuôi do một đồng chí Huyện ủy viên phụ trách và có từ 3-4 cán bộ thú y trực tiếp chỉ đạo việc tiêm phòng. Phòng Chăn nuôi - Thú y tỉnh chỉ kiểm tra, đôn đốc và tập trung chỉ đạo trực tiếp một số huyện khó khăn do địa bàn rộng, gia súc nhiều, cán bộ ít như Thanh Sơn, Yên Lập và Lập Thạch. Từ năm 1979, thực hiện chủ trương của UBND tỉnh, bộ phận thú y được tách riêng ra khỏi chăn nuôi; ở tỉnh có trạm thú y trực thuộc Ty Nông Lâm, cấp huyện có trạm thú y trực thuộc phòng Nông - lâm - thủy lợi.

Với việc nâng cấp, thành lập Chi cục thú y tỉnh (năm 1987), đặc biệt là việc tổ chức quản lý nhà nước về thú y thành một hệ thống thống nhất từ tỉnh đến huyện (đưa các trạm thý y cấp huyện về trực thuộc Chi cục - năm 1990) đồng thời với việc thống nhất quản lý thuốc thú y, hoạt động của ngành thú y tỉnh ta được quy củ và thuận lợi hơn trong giao dịch và thi hành công vụ. Các phòng, ban chuyên môn của Chi cục và các trạm thú y cấp huyện đã phát huy tác dụng chẩn đoán, phát hiện bệnh, bồi dưỡng, đào tạo cán bộ thú y cơ sở, chỉ đạo dập tắt các ổ dịch, phòng chữa bệnh cho đàn gia súc, gia cầm địa phương, góp phần hạn chế thiệt hại do dịch bệnh gây ra, tạo điều kiện thuận lợi cho chăn nuôi phát triển.

Đội liên ngành tăng cường kiểm tra phát hiện gia cầm không có kiểm dịch vận chuyển qua chốt kiểm dịch đầu cầu Việt Trì khi các tỉnh đang có dịch.

Trải qua 57 năm xây dựng và phát triển, tuy còn nhiều khó khăn, ngành thú y Phú Thọ đã làm tốt nhiệm vụ quản lý Nhà nước và quản lý chuyên ngành về thú y trên địa bàn, góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước, của tỉnh nhà. Vào năm 1964, ở Hạ Hòa, Việt Trì, thị xã Phú Thọ, Lâm Thao, Phù Ninh, Đoan Hùng xảy ra dịch tả lợn có ngày đã phải xử lý, buộc giết mổ hàng ngàn con lợn trong khi đó, trạm mới hình thành, vật tư trang thiết bị thiếu, để có vác xin tiêm phòng bệnh dịch tả lợn, cán bộ thú y tỉnh đã phải nuôi bê tiêm truyền vi rút, nghiền lách, hạch lọc làm ra những liều vác xin giúp dập tắt các ổ dịch.

Những năm tháng tiếp theo, công tác theo dõi, điều tra, phát hiện tình hình dịch bệnh, chỉ đạo hướng dẫn, tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật, chẩn đoán, xác định, giám sát dịch bệnh đã được Chi cục thú y tỉnh đặc biệt quan tâm, làm tốt. Từ năm 1997 đến nay, Chi cục đã trực tiếp điều tra, xác minh và tổ chức tốt việc tiêu diệt và khống chế được một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm của gia súc, gia cầm, góp phần quan trọng để ngành chăn nuôi phát triển. Điển hình như dịch nhiệt thán trên gia súc xảy ra năm 1998 tại Minh Phú (Đoan Hùng) gây chết 1 người, lây bệnh cho 30 người. Tiếp đó là phòng chống tốt dịch bệnh tụ huyết trùng trên đàn trâu bò ở Thanh Sơn (năm 1999), bệnh Lepto trên đàn lợn ở Thanh Thủy và Thanh Sơn và Hạ Hòa năm 2001- 2002...

Đặc biệt, năm 1999- 2000, đại dịch LMLM xảy ra ở 77 xã của 11/12 huyện, thành, thị với số trâu, bò, lợn, dê mắc bệnh lên tới gần 4.400 con, năm 2006-2007 dịch LMLM bùng phát mạnh mẽ ở Thanh Sơn và Tân Sơn đồng thời dịch cúm gia cầm liên tiếp xảy ra ở các địa phương 4 năm qua, nhưng nhờ triển khai đồng bộ, có hiệu quả các biện pháp chỉ đạo khoanh vùng, dập dịch nên thiệt hại do dịch bệnh gây ra đối với tỉnh ta đều được hạn chế đến mức thấp nhất.

Cùng với phòng chống, dập dịch, công tác tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm cũng đạt được những thành quả đáng ghi nhận. Công tác tiêm phòng đã được đưa vào nề nếp, 1 năm 2 vụ tiêm phòng chính vào tháng 3 và tháng 9. So với năm 1997 - khi mới tái lập tỉnh, tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm tăng gấp nhiều lần: Tiêm vác xin tụ huyết trùng tăng gấp 4 lần, tiêm vác xin dại tăng gấp 5 lần; đặc biệt là việc tổ chức thành công các đợt tiêm phòng dịch cúm gia cầm từ 2005 đến nay; chỉ trong thời gian ngắn đã triển khai tốt trên địa bàn toàn tỉnh với số lượng được tiêm gần 15 triệu con, góp phần vào khống chế thành công dịch cúm gia cầm.

Cùng với chỉ đạo chuyên môn, công tác đào tạo và xây dựng mạng lưới thú y cơ sở cũng được quan tâm chỉ đạo. Từ 2 cán bộ trực thuộc phòng chăn nuôi - thú y khi mới thành lập, đến nay mặc dù vẫn thiếu về cán bộ nhưng toàn tỉnh đã có 45 cán bộ đại học và trên đại học đảm nhận nhiệm vụ quản lý Nhà nước và quản lý chuyên ngành về thú y tại văn phòng Chi cục, trạm kiểm dịch động vật và 13 trạm thú y các huyện, thành, thị.

Chỉ tính riêng từ năm 1997 đến nay, thông qua các lớp ngắn ngày, các lớp trung cấp, chi cục đã đào tạo trên 2.000 cán bộ thú y có trình độ sơ, trung cấp bổ sung cho lực lượng thú y xã, phường, thị trấn và tạo thêm nghề mới cho nhiều hộ nông dân thông qua các hoạt động khám chữa bệnh cho gia súc, gia cầm và làm các dịch vụ thú y. Năm 2001, khi có mạng lưới thú y cơ sở trong trổ khuyến nông, Chi cục đã tổ chức tập huấn, đào tạo nâng cao và quản lý đội ngũ này có hiệu quả. Màng lưới thú y cơ sở mạnh đã giúp cho việc phát hiện dịch nhanh, chống dịch kịp thời, hạn chế lây lan, góp phần tích cực vào bảo vệ đàn gia súc, gia cầm  của tỉnh.

Công tác tổ chức nghiên cứu khoa học cũng được Chi cục đặc biệt quan tâm. Với phương châm lấy nghiên cứu ứng dụng là chủ yếu kết hợp với điều tra nghiên cứu cơ bản, ngành thú y Phú Thọ đã tiếp thu những thành tựu mới về KHKT thú y của thế giới, nghiên cứu ứng dụng thích nghi với hoàn cảnh, điều kiện của địa phương, như phối hợp với Viện Thú y, Cục thú ý khảo sát vác xin LMLM; vác xin tụ huyết trùng trâu, bò; phù dầu lợn con…; phối hợp với các doanh nghiệp triển khai và ứng dụng các kỹ thuật mới về bảo vệ sức khỏe đàn gia súc cho người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh.

Ngoài ra, chỉ tính riêng khoảng thời gian từ khi tách tỉnh đến nay, Chi cục đã tiến hành 2 đề tài khoa học là: “Xây dựng bản đồ dịch tễ đối với một số bệnh thường gặp trên địa bàn”,và “ảnh hưởng của bệnh Lepton đối với khả năng sinh sản của đàn bò sữa nhập nội và đàn bò lai sind hướng sữa”; từ đó đó đã giúp cho người quản lý và người chăn nuôi nắm bắt được tình hình và đặc điểm dịch tễ học của nhiều nhiều bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng gây tác hại lớn cho đàn vật nuôi như: Sốt LMLM, dịch tả trâu bò, nhiệt thán, tụ huyết trùng trâu bò... các bệnh đỏ của lợn, toi gà Niucatxơn... để có những biện pháp phòng chống bệnh hiệu quả hơn, ngăn chặn và hạn chế được nhiều thiệt hại cho chăn nuôi do dịch bệnh gây ra.

Là một trong những tỉnh có diện tích rộng, phức tạp về địa hình, giao thông đi lại phức tạp, tình hình chăn nuôi khá phát triển nên công tác kiểm dịch động vật, kiểm soát giết mổ và vệ sinh thú y cũng được ngành đặc biệt quan tâm. Lực lượng thú y đã tổ chức kiểm tra thường xuyên 62/150 chợ lớn nhỏ trên địa bàn tỉnh, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Các chốt kiểm dịch động vật đặt ở đầu cầu Việt Trì và đầu cầu Trung Hà đã kịp thời kiểm soát và ngăn chặn được việc vận chuyển, lưu thông, buôn bán gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc vào địa bàn tỉnh, hạn chế lây lan dịch bệnh, góp phần vào phòng chống, khống chế dịch bệnh trên địa bàn.

Trước xu hướng chăn nuôi ngày càng phát triển với tốc độ cao trong khi tình hình dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm có nhiều diễn biến phức tạp, nhiều bệnh mới phát sinh, nhiều bệnh vừa gây thiệt hại về kinh tế lại vừa gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng con người; đồng thời khi Việt Nam gia nhập WTO kéo theo những quy định khác, nghiêm ngặt hơn về tiêu chuẩn trong chăn nuôi, về vệ sinh an toàn thực phẩm…, phương hướng, mục tiêu phấn đấu của ngành thú y Phú Thọ trong thời gian tới đó là: Nâng cao tỷ lệ tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm; làm tốt cônmg tác dự báo, chủ động phòng chống, khống chế dịch…; phấn đấu xây dựng vùng an toàn dịch bệnh để đảm bảo các sản phẩm của ngành chăn nuôi xuất khẩu với chất lượng cao.

Xây dựng hệ thống màng lưới thú y cơ sở mạnh, đảm bảo yêu cầu chủ động trong công tác phòng chống, khống chế dịch bệnh. Tăng cường công tác quản lý ngành; tổ chức hệ thống giám sát dịch bệnh, hệ thống kiểm dịch động vật, kiểm tra vệ sinh thú y và kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm; xây dựng hệ thống lò mổ gia súc, gia cầm tập trung. để đạt được mục tiêu trên, ngoài sự cố gắng phấn đấu của mỗi cán bộ, kỹ sư, ngành thú y tỉnh nhà mong muốn được bổ sung thêm lực lượng và tổ chức sắp xếp lại thành hệ thống chuyên ngành từ tỉnh đến huyện, xã; đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật và thêm ngân sách phục vụ công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn và sự hiểu biết về dịch bệnh cho cán bộ và nhân dân.