Khổ với tiền "tự nguyện"

Muốn biết tất cả số tiền trường sẽ đóng bao nhiêu, phải chờ đến sau cuộc họp phụ huynh (PH) đầu năm. Nhiều khoản trong đó được mang danh nghĩa là "sự tự nguyện" của PH!

HS lớp 6 Trường THCS Nguyễn Du, Q.1 trong ngày khai trường. Gia đình những HS này được vận động đóng 2 triệu đồng tiền trang bị máy tính - Ảnh: Như Hùng

Chưa đến ngày họp PH nhưng PH Trường THCS Độc Lập (Q.Phú Nhuận, TP.HCM) đã nhận được thông báo về khoản tiền gọi là "xã hội hóa giáo dục". Nhiều PH trường này thắc mắc không biết đây là khoản tiền gì.

Tiền "xã hội hóa giáo dục"

Cô Nguyễn Thị Mỹ Lệ, hiệu trưởng Trường THCS Độc Lập, cho biết đây là khoản tiền hội PH vận động để trang bị phòng máy tính. Mỗi HS sẽ đóng 15.000 đồng/tháng. HS khối 6 sẽ đóng 18 tháng, khối 7 đóng 16 tháng và khối 8 đóng 9 tháng. Phòng máy tính của trường (gồm 46 máy) với tổng kinh phí hơn 300 triệu (trong đó kinh phí từ quĩ trường 75 triệu) đã đưa vào sử dụng từ trong hè. Nay hội cha mẹ HS sẽ dùng khoản thu này để trả nợ đã vay đầu tư máy!

Không thu quĩ, nhưng... Trường tiểu học Minh Đạo Q.5, TP.HCM từ nhiều năm qua được biết đến với "điểm son": không thu quĩ hội PHHS (kể cả quĩ trường và quĩ lớp), các khoản phí hỗ trợ nhà trường ban đại diện cha mẹ HS chỉ vận động những gia đình có điều kiện chứ không vận động đại trà. Thế nhưng, những khoản tiền cha mẹ HS đóng góp, hỗ trợ nhà trường không hề nhỏ chút nào! Chỉ tính trong năm học 2006-2007: hơn 117 triệu đồng xây dựng phòng máy tính, hơn 106 triệu đồng hỗ trợ quĩ khen thưởng HS và GV, 50 triệu đồng trang bị bàn đôi ghế một chỗ cho 13 phòng học... Danh sách PH đóng góp xây dựng phòng máy tính dán công khai tại trường có tên 486 người (chưa đến 1/4 tổng số HS trường) với số tiền đóng góp rất chênh lệch nhau: từ 20.000, 30.000, 50.000 đồng... lên đến 5, 10 triệu đồng. Những con số này thể hiện rõ sự tự nguyện trong các khoản đóng góp của PH trường này.

Theo cô Lệ, đây là khoản kinh phí hội cha mẹ HS vận động sự tự nguyện, không bắt buộc. Thế nhưng cho đến khi nhận được thông báo đóng tiền, nhiều PH vẫn chưa được biết về chuyện này. Trong khi đó, từ năm học trước, Phòng GD-ĐT Phú Nhuận đã có tờ trình gửi thường trực quận ủy về việc "thực hiện xã hội hóa" tại một số trường trên địa bàn quận và đã được chấp thuận của UBND  Q.Phú Nhuận. Theo đó, trong năm học 2007-2008 sẽ có ba trường tiểu học và hai trường THCS trên địa bàn quận được thu khoản tiền "xã hội hóa" nói trên theo mức 15.000 đồng/tháng đối với bậc THCS và 10.000 đồng/tháng đối với bậc tiểu học.

Ngoài Trường THCS Độc Lập, còn có Trường tiểu học Cổ Loa, Tiểu học Đông Ba, Tiểu học Nguyễn Đình Chính và Trường THCS Cầu Kiệu. Hẳn nhiên khi được cấp trên đồng tình, các trường hoàn toàn yên tâm khi thông báo khoản tiền thu thêm đã được "hợp thức hóa" này. Nhưng chính vì thế sự đóng góp của cha mẹ HS trong trường hợp này đã không còn đúng nghĩa là sự tự nguyện.

"Theo đúng tuyến được phân, con tôi được vào lớp 6 Trường THCS Nguyễn Du, Q.1. Đầu năm học, tôi thật sự chóng mặt với tổng số tiền phải lo đóng cho con nhập học lên đến gần 5 triệu đồng. Số tiền này cao gấp ba lần lương công chức như tôi", một PH bức xúc. Ngoài các khoản thu theo đúng qui định, PH sẽ đóng thêm 2 triệu đồng tiền đầu tư phòng máy tính cho nhà trường.

Cô Nguyễn Thanh Nhân, hiệu trưởng nhà trường, cho biết khoản tiền này do PH khối lớp 6 nhất trí sẽ đóng góp để trang bị phòng máy tính với 40 máy cho con em mình học trong bốn năm, sau đó tặng lại nhà trường. Nhưng đây quả là khoản tiền không nhỏ đối với nhiều gia đình, và khoản đóng góp này có lẽ được xếp vào hàng cao nhất so với các trường khác.

Xu hướng vận động đóng góp của PH để trang bị phòng máy tính, máy chiếu... đang trở nên phổ biến ở nhiều trường, nhiều quận. Rất nhiều "dự án" đã được ban giám hiệu các trường lên kế hoạch từ trước, đến kỳ họp đầu năm đại diện PH chỉ việc thông báo số tiền và thời hạn nhận tiền. Không chỉ có tiền quĩ hội, các khoản tiền thông báo trong cuộc họp PH còn mang nhiều tên gọi khác, mục đích khác: ủng hộ nhà trường mua đầu máy, quĩ sửa chữa trường lớp, quĩ làm đường, quĩ khen thưởng... Ngoài ra còn có hàng tá những khoản thu thêm (ngoài các khoản thu theo đúng qui định): tiền tăng tiết, tiền bồi dưỡng HS giỏi, tiền nước uống...

Họp PH: khi đi nhớ mang theo tiền!

Câu nói đùa của một PH có con học lớp 5 Trường tiểu học Trần Văn Ơn (Gò Vấp) khiến ai nghe thấy cũng không khỏi chạnh lòng. Hẳn nhiên đây không phải là tiền để dằn túi đi đường mà là tiền chuẩn bị nộp tại lớp ngay sau cuộc họp đầu năm. Ít thì vài mươi ngàn đồng quĩ lớp, nhiều có khi đến hàng trăm ngàn. Theo kinh nghiệm của các bậc PH, học phí, tiền cơ sở vật chất, bảo hiểm, tiền áo quần, sách vở, bút mực... chưa phải là tất cả. Còn phải chờ đến sau cuộc họp PH đầu năm mới biết rốt cuộc mình sẽ phải chạy lo bao nhiêu tiền.

Một PH có con học lớp 9 Trường THPT Trần Đại Nghĩa cho biết  ngay trong buổi họp PH đầu tiên, bà chi hội trưởng yêu cầu mỗi PH đóng ngay tại chỗ 500.000 đồng (300.000 quĩ trường và 200.000 quĩ lớp). Trên lý thuyết, quĩ hội PH là tự nguyện, không bắt buộc nhưng thực tế không đóng không được! Vị PH này cho biết: "Trong năm học vừa rồi gia đình anh không đóng tiền quĩ. Hậu quả là đến khi họp, mỗi người nhận được một tờ giấy ghi rõ tên PH, tên HS cùng các khoản thu chi, trong đó tên những ai chưa đóng tiền sẽ được in đậm như một cách nhắc khéo. Nhiều bạn trong lớp biết con tôi chưa đóng tiền, nó xấu hổ về nhà cằn nhằn mình cả năm".

Ông Phan Văn Tấn, có con học lớp 8 Trường THCS Trần Văn Ơn (Q.1), cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Trong cuộc họp PH tuần rồi, chi hội PH lớp yêu cầu mỗi người đóng 100.000 đồng quĩ lớp và 140.000 quĩ trường. Anh dè dặt hỏi chi hội trưởng: "Nhà tôi cũng eo hẹp quá, tôi không đóng quĩ trường có được không?". Đáp lời anh chỉ là thái độ lạnh lùng của người đại diện cha mẹ HS lớp: "Con anh học ở trường này mấy năm rồi chứ đâu phải mới. Khoản này năm nào cũng thu, mấy năm trước anh cũng đóng mà... Tùy anh thôi!".

Ông Huỳnh Công Minh - giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM: Không được sự ủng hộ của PH mà vẫn thu tiền là sai! "Theo điều lệ nhà trường (do Bộ GD-ĐT ban hành) và Luật giáo dục, hội phụ huynh HS không còn tồn tại nữa. Thay vào đó, hoạt động của cha mẹ HS trong nhà trường được điều động bởi ban đại diện cha mẹ HS. Ban đại diện này sẽ được bầu công khai, dân chủ tại đại hội cha mẹ HS đầu năm của mỗi trường. Không còn tồn tại như một tổ chức Hội, Đoàn nên năm học 2007-2008, các trường trên địa bàn TP.HCM không được thu quĩ hội PHHS. Tuy nhiên, để thực hiện xã hội hóa giáo dục và vận động phụ huynh chung tay đóng góp với nhà trường trong quá trình giáo dục HS, đại hội cha mẹ HS đầu năm sẽ xác định những "công trình" cần hỗ trợ nhà trường. Trên cơ sở những công trình cụ thể ấy, đại hội sẽ tính toán cần có bao nhiêu tiền, mỗi phụ huynh HS đóng góp bao nhiêu, đối với phụ huynh nghèo thì như thế nào... Tất cả những điều ấy phải được các phụ huynh đồng tình, nhất trí (thể hiện tại đại hội cha mẹ HS) mới được thực hiện. Những trường nào không tổ chức đại hội cha mẹ HS đầu năm hoặc có tổ chức đại hội nhưng không nhận được sự ủng hộ của PH mà vẫn tiến hành thu tiền đóng góp cho nhà trường là sai qui định. Nếu phát hiện điều này, PH cứ gọi điện về thanh tra Sở GD-ĐT TP: 8223358, chúng tôi sẽ kiểm tra và xử lý nghiêm".