Điều tra lại vụ tham nhũng của các quan chức Gò Vấp 

Với nhận định cấp sơ thẩm đã để lọt người lọt tội, áp dụng tội danh không chuẩn xác, vi phạm nghiêm trọng tố tụng... hôm qua, tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM đã tuyên hủy toàn bộ bản án vụ tham nhũng của nguyên bí thư, chủ tịch quận Gò Vấp, TP HCM.

Bản án sơ thẩm trước đó cho rằng, Phạm Thị Tuyết Lan đã cấu kết với nguyên chủ tịch quận Trần Kim Long, Phó phòng quản lý đô thị Dương Công Hiệp và lãnh đạo Công ty địa ốc Gò Môn gồm giám đốc Lê Minh Châu và phó giám đốc Hồ Tùng Lâm để ký kết hợp đồng chuyển nhượng hơn 11 ha đất nông nghiệp trái pháp luật, thu lợi hơn 16 tỷ đồng, chia nhau.

Khi vụ mua bán đất đai trái phép này bị tố cáo, Long đã chỉ đạo Châu xuất tiền đưa cho Lê Minh Hoàng "chạy" các quan chức khác nhằm bưng bít thông tin. Nguyên bí thư quận ủy Gò Vấp Nguyễn Văn Tính là người nắm rõ tiêu cực này đã gây áp lực buộc Lê Minh Châu nhiều lần phải xuất tiền đưa cho Tính tổng cộng 800 triệu đồng.

Tòa đã nhận định Lan là người chủ mưu nên xử "cò đất" Lan mức án tử hình và Hiệp 18 năm cùng về tội tham ô. Châu: 22 năm tù, Lâm 18 năm cho hai tội tham ô và đưa hối lộ. Chủ tịch Long 25 năm về ba tội tham ô, đưa hối lộ và lợi dụng chức vụ quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi; bí thư Tính là 11 năm tù. Sau đó, các bị cáo này đều kháng cáo xin xem xét lại tội danh và giảm nhẹ hình phạt.

Nguyễn Văn Tính, Dương Công Hiệp, Hồ Tùng Lâm và Trần Kim Long (từ trái qua). Ảnh: N.H.

Qua quá trình thẩm vấn tại phiên, tòa phúc thẩm nhận định, cấp dưới đã đánh giá chưa chính xác, có nhiều thiếu sót khi xử lý vụ án tham nhũng có tổ chức, quy mô lớn này.

Cụ thể, Hội đồng xét xử cho rằng, Phạm Thị Tuyết Lan chỉ là cò mua bán đất, không có chức vụ, quyền và nghĩa vụ đối với tài sản của Công ty Gò Môn. "Tòa sơ thẩm quy kết Lan phạm tội tham ô với vai trò chủ mưu là chưa chuẩn xác, không đúng với đặc trưng của tội danh này. Chính những cán bộ của Gò Môn như Châu, Lâm mới đóng vai trò chủ chốt", chủ tọa Huỳnh Lập Thành nhấn mạnh. Ngoài ra, phần thiệt hại cho công ty Gò Môn như tòa dưới nhận định là không có vì những người dân bán đất đều không khiếu nại, đất vẫn còn đó... Do vậy, tòa cho rằng, bị cáo Lan có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai, Châu cùng Lâm tội vi phạm các quy định về quản lý đất đai và đưa hối lộ.

Đối với chủ tịch Long, ngoài việc bị quy kết được hưởng lợi 540 triệu từ việc "hợp tác" chuyển nhượng đất, nhiều lời khai của các bị cáo khác cho thấy, Long còn được Lan chi 1 tỷ đồng và Châu là người nhận giúp. Sau đó, theo yêu cầu của Long, Châu đã dùng 840 triệu đồng trong số tiền này để mua 3.000m2 đất của dự án Công ty Nguyễn Quang Hướng Dương cho Long. Tuy nhiên, điều này cũng không được cấp sơ thẩm xem xét.

Một vấn đề nữa là hành vi phạm tội của nguyên bí thư quận Nguyễn Văn Tính. Tại cơ quan điều tra, Lan từng có lời khai "có một người tên Tâm, họ Hoàng tự xưng là Cảnh sát kinh tế quận đến nhà nói là làm xong vụ đất đai sao không nghĩ đến anh Hai (tức ông Tính) nên tôi phải đến nhà Hiệp nhờ chuyển cho ông Tính 1 tỷ đồng". Ngoài ra, Lan còn chi cho vợ bé của Tính là Hà và ông Tâm mỗi người 10.000 USD nhưng "do bà Hà có quan hệ với xã hội đen, sợ làm hại đến chồng con" nên Lan không dám khai.

Theo đánh giá của tòa phúc thẩm, những khoản tiền trên đều rất lớn, các lời khai đều khớp nhau... nhưng cấp dưới lại vẫn chưa làm rõ được.

Dù trước đó tại tòa, bị cáo Tính đã rút kháng cáo xin xét lại tội danh và xin giảm án, chấp nhận hình phạt nhưng tòa Tối cao vẫn xem xét, nhận định: Hành vi Tính dùng kết quả điều tra sai phạm của Công ty Gò Môn để buộc Châu phải chi 800 triệu đồng mà cấp sơ thẩm kết tội Tính phạm tội lợi dụng chức vụ quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi là không chính xác. Bởi lẽ, Tính là người có quyền cao nhất ở quận, giám sát các hoạt động kinh tế, chính trị... tại địa phương, bản thân Tính cũng khẳng định không dùng quyền hạn để gây ảnh hưởng đến ai... nên có dấu hiệu phạm vào tội danh khác. Bên cạnh đó, Châu và Lâm là những người đưa tiền cho Tính nhưng lại chưa bị xử lý phần này.

Một vi phạm nghiêm trọng khác là về thủ tục tố tụng. Suốt từ khi khởi tố tức vào tháng 12/2004 đến tháng 10/2005, cơ quan điều tra chỉ cho luật sư của các bị cáo tham gia vào việc xét hỏi, lấy lời khai một lần, thậm chí trường hợp của bị cáo Long còn không có luật sư tham gia. "Các bị cáo Lan, Hiệp, Long, Châu, Lâm, Tính đều bị truy tố với khung hình phạt có mức án cao là chung thân, tử hình cơ quan điều tra không tạo điều kiện để luật sư tham gia, ảnh hưởng đến quyền lợi của các bị cáo là vi phạm tố tụng nghiêm trọng", chủ tọa Thành nêu.

Với rất nhiều sai sót như trên nhưng cấp phúc thẩm không thể bổ sung được, để tránh lọt người, lọt tội và đảm bảo vụ án được giải quyết khách quan, chính xác, tòa Tối cao đã ra quyết định hủy toàn bộ bản án, giao cho cấp sơ thẩm điều tra, xét xử lại theo quy định.