Bị oan sai: đòi bồi thường quá khó!

Nhan Huấn Quảng (bìa phải) bị truy tố, xét xử oan cùng các bị cáo tại Công ty Hưng Thịnh vào tháng 11-2001 - Ảnh tư liệu

Sau những tháng năm ngồi tù oan, công việc, cơ hội làm ăn mất hết. Thế nhưng đã hơn hai năm qua, kể từ ngày đệ đơn đòi bồi thường, ông Nhan Huấn Quảng (quốc tịch Trung Quốc) vẫn chưa nhận được một lời xin lỗi...

900 ngày ngồi tù

Ông Nhan Huấn Quảng (tên Trung Quốc là Yan Shun Guang), nguyên là giám đốc Công ty mậu dịch Kim Khang (thành phố Khâu Châu, tỉnh Quảng Tây). Trong quá trình điều hành công ty, ông đã ký hợp đồng bán dây chuyền xay xát lúa mì cho Công ty Hưng Thịnh (Bà Rịa - Vũng Tàu) do ông Nguyễn Văn Bình làm giám đốc.

Giữa năm 1998, ông bị cơ quan điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam trong vụ tham ô, cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng tại Ngân hàng Ngoại thương chi nhánh Nha Trang cùng với Nguyễn Văn Bình. Cáo trạng của VKSND tối cao truy tố ông Nhan Huấn Quảng tội “cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng” với vai trò đồng phạm vì đã thông đồng với ông Bình để nâng khống trị giá hợp đồng từ 360.000 USD lên 1,9 triệu USD.

Tại phiên tòa ngày 12-11-2001, TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho rằng Nhan Huấn Quảng không phạm tội “cố ý làm trái” mà là tội “che giấu tội phạm”. Tòa tuyên phạt ông Quảng 30 tháng 8 ngày tù, bằng với thời gian tạm giam và thả tự do ngay tại phiên tòa. Không đồng ý với bản án sơ thẩm, ông Quảng kháng cáo. TAND tối cao mở phiên xử phúc thẩm nửa năm sau đó và lần này HĐXX tuyên bố: “Nhan Huấn Quảng không phạm tội”. Bản án giám đốc thẩm của TAND tối cao cũng công nhận ông Quảng không phạm tội.

Được tha khỏi nhà tù nhưng khi trở về quê hương ông Quảng gần như tay trắng: công ty mất, sự nghiệp cũng không còn. Cuối năm 2004, trong lần trở lại VN, được biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành nghị quyết 388 về bồi thường oan sai, ông Nhan Huấn Quảng lập tức thảo đơn và nhờ người đại diện gửi TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, cơ quan mà theo qui định phải có nghĩa vụ bồi thường oan sai cho ông.

Lận đận đòi oan sai

Theo luật sư đại diện của ông Quảng, ngoài khoản thiệt hại về tinh thần cho những ngày bị bắt, ông Quảng còn đề nghị được bồi thường các khoản thu nhập bị mất, thiệt hại sức khỏe, chi phí đi lại... khoảng 2,9 tỉ đồng. Theo yêu cầu của TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, ông Quảng phải trở về Trung Quốc để lấy các giấy tờ chứng minh mức lương, thu nhập, làm thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự, rồi ủy quyền cho luật sư thay mình theo dõi vụ án.

Người đại diện của ông Nhan Huấn Quảng cho biết trong suốt hai năm qua luật sư đã rất nhiều lần liên hệ với TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nhưng việc giải quyết vẫn chẳng đi đến đâu. Thỉnh thoảng tòa lại mời đại diện của ông Quảng lên để hỏi, đề nghị cung cấp chứng cứ này nọ rồi tiếp tục yêu cầu... chờ. Khi người đại diện của ông Quảng thắc mắc thời gian giải quyết lâu thì TAND tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu giải thích đây là trường hợp người nước ngoài đòi bồi thường oan sai đầu tiên nên phải chờ hướng dẫn của TAND tối cao.

Theo nghị quyết 388, cơ quan tiến hành tố tụng đã gây oan sai có trách nhiệm xin lỗi, cải chính công khai trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được bản án, quyết định có hiệu lực xác định việc oan sai. Thế nhưng kể từ khi xử phúc thẩm (tháng 6-2002) đến nay đã gần năm năm ông Quảng vẫn chưa được cơ quan tố tụng nào xin lỗi, minh oan cho ông. Ông Quảng đã hai lần nhờ lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM can thiệp nhưng vụ việc vẫn chẳng tiến triển bao nhiêu.

Trong lần làm việc với người đại diện của ông Quảng gần đây nhất vào cuối tháng 3-2007, TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết sẽ chỉ chấp nhận yêu cầu bồi thường về tinh thần: một ngày tù oan được tính bằng ba ngày lương tối thiểu theo mức lương hiện nay là 450.000 đồng/tháng, tổng cộng khoảng 56 triệu đồng. Hầu hết những yêu cầu bồi thường thiệt hại vật chất khác của ông Quảng sẽ không được chấp nhận. Yêu cầu được tổ chức xin lỗi công khai tại nơi cư trú (theo qui định của nghị quyết 388) của ông Quảng cũng không được TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu chấp nhận mà chỉ có thể tổ chức xin lỗi tại VN.